ભારતે રશિયન તેલના આયાતમાં ધીમે ધીમે ઘટાડો કરવાનું શરૂ કર્યું છે અને અમેરિકા તથા અન્ય સ્ત્રોતોમાંથી ઊર્જા આયાત વધારી રહ્યો છે, એવું અમેરિકાના વેપાર પ્રતિનિધિ (USTR) જેમીસન ગ્રીયરે મંગળવારે જણાવ્યું હતું. તેમના જણાવ્યા મુજબ, આ પગલું ભારતની ઊર્જા સુરક્ષા અને વેપાર વ્યૂહરચનામાં પરિવર્તન દર્શાવે છે.
ગ્રીયરના કહેવા મુજબ, આ પરિવર્તન ભારત પોતાની ઊર્જાની જરૂરિયાતો વિવિધ સ્ત્રોતોમાંથી પૂર્ણ કરવાની વ્યૂહરચનાનો ભાગ છે. લાંબા સમયથી રશિયા ભારતનો મુખ્ય ઊર્જા સપ્લાયર રહ્યો છે, પરંતુ તાજેતરના મહિનાઓમાં ભારતે અમેરિકી બજાર અને અન્ય આંતરરાષ્ટ્રીય સ્ત્રોતોમાંથી ઊર્જા આયાત વધારવાની શરૂઆત કરી છે.
તાજેતરમાં વોશિંગ્ટનમાં યોજાયેલી ઉચ્ચસ્તરીય વાટાઘાટો બાદ ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે વેપારી સંબંધોમાં ફેરફાર નોંધાયો છે. ભારતે અમેરિકા સાથે આંતરિમ વેપાર કરાર માટે એક રૂપરેખા પર સહમતિ દર્શાવી છે. આ રૂપરેખા હેઠળ બંને દેશો દ્વિપક્ષીય વેપારને પ્રોત્સાહન આપવા માટે અનેક વસ્તુઓ પર આયાત શુલ્કમાં ઘટાડો કરશે.
આ કરારથી ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, કૃષિ ઉત્પાદનો અને મશીનરી જેવા ક્ષેત્રોમાં ભારતીય વેપારીઓને સીધો લાભ મળવાની સંભાવના વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. આ પગલું બંને દેશો વચ્ચેના વેપારને મજબૂત બનાવશે અને ભારતની ઊર્જા સુરક્ષામાં યોગદાન આપશે.
જાન્યુઆરી 2026ના આંકડા અનુસાર, ભારતનો રશિયન તેલ આયાત ઘટીને આશરે 12.15 લાખ બેરલ પ્રતિદિન રહ્યો છે. ડિસેમ્બર 2025માં આ આંકડો 12.5 લાખ બેરલ પ્રતિદિન હતો, જેની તુલનામાં ઘટાડો નોંધાયો છે.
ભારતના કુલ તેલ આયાતમાં રશિયાની હિસ્સેદારી, જે અગાઉ 35થી 40 ટકા સુધી પહોંચી હતી, હવે 25 ટકા કરતા નીચે આવી ગઈ છે. આથી ભારતે અન્ય સ્ત્રોતોમાંથી ઊર્જા ખરીદી પર પ્રાથમિકતા આપવાની શરૂઆત કરી હોવાનું દર્શાવે છે.
અમેરિકા આ પરિવર્તનને મહત્વપૂર્ણ ગણાવી રહ્યો છે અને ભારતને વિશ્વસનીય વેપારી ભાગીદાર તથા ‘ફ્રેન્ડ-શોરિંગ’ના કેન્દ્ર તરીકે જોવે છે. આ અભિગમનો હેતુ ચીન પર નિર્ભરતા ઘટાડવાનો અને સપ્લાય ચેઇનને સુરક્ષિત કરવાનો છે.
આ વ્યૂહરચના હેઠળ ભારત પોતાની આર્થિક પ્રવૃત્તિઓ અને ઊર્જા સુરક્ષાને અમેરિકી તથા અન્ય આંતરરાષ્ટ્રીય સ્ત્રોતો સાથે જોડતું જઈ રહ્યું છે. ભારત અમેરિકા પાસેથી ઊર્જા આયાત વધારીને લાંબા ગાળાની ઊર્જા સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે.
વિશેષજ્ઞોના કહેવા મુજબ, ઊર્જા આયાતમાં વિવિધતા લાવવાથી ભારતને કિંમતોમાં સ્થિરતા મેળવવામાં સહાય મળી શકે છે અને વૈશ્વિક ઊર્જા બજારમાં પોતાની સ્થિતિ મજબૂત બનાવવામાં મદદ મળી શકે છે. તેઓએ જણાવ્યું કે આ પગલું ભારતની ઊર્જા કૂટનીતિનો ભાગ છે.
અમેરિકા સાથેના વેપાર કરાર હેઠળ અનેક વસ્તુઓ પર આયાત શુલ્કમાં ઘટાડો કરવામાં આવશે, જેના કારણે ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, કૃષિ ઉત્પાદનો અને મશીનરી જેવા ક્ષેત્રોમાં વેપારી પ્રવૃત્તિઓને પ્રોત્સાહન મળશે. આ વ્યવસ્થાથી ભારતને વૈશ્વિક વેપાર સાથે વધુ જોડાવામાં સહાય મળશે.
