ઇઝરાયેલમાં 27 ઓક્ટોબરે યોજાયેલી સંસદીય ચૂંટણી બાદ નવી સરકારની રચના માટે રાજકીય પ્રયાસો તેજ બન્યા છે. રાષ્ટ્રપતિ ઇસાક હર્ઝોગે યાશર પાર્ટીના નેતા ગાદી આઇઝેનકોટને સરકાર બનાવવાની જવાબદારી સોંપી છે. જોકે, સંસદમાં બહુમતી મેળવવાનો માર્ગ તેમના માટે સરળ જણાતો નથી. એક તરફ સંભવિત સહયોગી પક્ષો વચ્ચે મતભેદો સામે આવી રહ્યા છે, તો બીજી તરફ અતિ-રૂઢિચુસ્ત યહૂદી પક્ષો સાથેની વાટાઘાટોમાં પણ કોઈ નક્કર પરિણામ આવ્યું નથી.
ઇઝરાયેલમાં 27 ઓક્ટોબર 2026ના રોજ યોજાયેલી સંસદીય ચૂંટણીમાં કોઈપણ રાજકીય ગઠબંધનને સ્પષ્ટ બહુમતી મળી નહોતી. 120 સભ્યો ધરાવતી નેસેટમાં સરકાર બનાવવા માટે સામાન્ય રીતે 61 સાંસદોના સમર્થનની જરૂર પડે છે.
ચૂંટણીમાં બેન્જામિન નેતન્યાહુની લિકુડ પાર્ટી 27 બેઠકો સાથે સૌથી મોટી પાર્ટી બની હતી. તેમના સમર્થક પક્ષોને મળીને કુલ 53 બેઠકો મળી હતી. બીજી તરફ, ગાદી આઇઝેનકોટની યાશર પાર્ટીએ 21 બેઠકો જીતી હતી, જ્યારે તેમના નેતૃત્વ હેઠળના વિપક્ષી ગઠબંધન પાસે કુલ 48 બેઠકો છે.
રાષ્ટ્રપતિ સાથેની બેઠક દરમિયાન 67 સાંસદોનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા પક્ષોએ આઇઝેનકોટના નામની ભલામણ કરી હતી. આ પક્ષોમાં આરબ પક્ષોના 19 સાંસદોનો પણ સમાવેશ થાય છે. જોકે, રાષ્ટ્રપતિ સમક્ષ સમર્થન જાહેર કરવાનો અર્થ એ નથી કે આ તમામ પક્ષો તેમની સરકારમાં સામેલ થવા અથવા વિશ્વાસ મત દરમિયાન તેમને સમર્થન આપવા તૈયાર છે.
ગઠબંધનની અંદર સૌથી મોટો મતભેદ ડેમોક્રેટ્સ પાર્ટીના નેતા યાયર ગોલનના વલણને લઈને છે. તેઓ અતિ-રૂઢિચુસ્ત યહૂદી એટલે કે હારેદી પક્ષો સાથે સરકાર બનાવવાને બદલે આરબ પક્ષોના બાહ્ય સમર્થનથી લઘુમતી સરકાર રચવાના વિકલ્પને પ્રાથમિકતા આપે છે.
જેરુસલેમ પોસ્ટના 11 નવેમ્બરના અહેવાલ અનુસાર, ગોલન જોઇન્ટ લિસ્ટ અને રાઆમના સમર્થનવાળી સરકારના પક્ષમાં છે. ધર્મ અને રાજ્ય સંબંધિત તેમની પાર્ટીના ઉદારવાદી પ્રસ્તાવો પણ હારેદી પક્ષોની રાજકીય વિચારધારા સાથે સુસંગત નથી.
બીજી તરફ, અવિગડોર લિબરમેન આરબ પક્ષોના સમર્થન પર નિર્ભર સરકારની વિરુદ્ધ છે. આવી સ્થિતિમાં આઇઝેનકોટ સામે એક જ ગઠબંધનમાં અલગ-અલગ રાજકીય વિચારધારા ધરાવતા નેતાઓને સાથે રાખવાનો પડકાર છે.
પૂર્વ વડાપ્રધાન નફ્તાલી બેનેટની ભૂમિકાને લઈને પણ ગઠબંધનના કેટલાક નેતાઓમાં સવાલો ઊભા થઈ રહ્યા છે. બેનેટે અત્યાર સુધી સરકાર રચવા અંગે ચાલી રહેલી વાટાઘાટો પર જાહેરમાં વધારે પ્રતિક્રિયા આપી નથી.
અહેવાલ અનુસાર, ગઠબંધન સાથે જોડાયેલા કેટલાક સૂત્રોને આશંકા છે કે ફરીથી ચૂંટણી યોજાય તો બેનેટ પોતાની રાજકીય તાકાત વધવાની આશા રાખી શકે છે. જોકે, આ ગઠબંધનની અંદર વ્યક્ત કરવામાં આવેલી આશંકા છે. બેનેટ તરફથી ફરી ચૂંટણી યોજવાની કોઈ સત્તાવાર માંગ કરવામાં આવી નથી.
બેનેટની બયાહાદ પાર્ટી સૈન્ય સેવામાં સમાન ભાગીદારી પર ભાર મૂકતી રહી છે. આ જ મુદ્દો હારેદી પક્ષો સાથે સમજૂતી કરવામાં મોટો અવરોધ બન્યો છે. હારેદી પક્ષો ધાર્મિક શિક્ષણ સંસ્થાઓના વિદ્યાર્થીઓની સૈન્ય ભરતીને લઈને વિશેષ વ્યવસ્થાની માંગ કરી રહ્યા છે.
ગાદી આઇઝેનકોટના 48 બેઠકો ધરાવતા ગઠબંધનને બહુમતી સુધી પહોંચવા માટે વધુ 13 સાંસદોના સમર્થનની જરૂર છે. હારેદી પક્ષોમાં યુનાઇટેડ તોરાહ જ્યુડાઇઝમ પાસે સાત અને શાસ પાર્ટી પાસે છ સાંસદો છે.
જો બંને પક્ષો આઇઝેનકોટના ગઠબંધનમાં જોડાય, તો તેમની પાસે કુલ 61 સાંસદોનું સમર્થન થઈ શકે છે. જોકે, શાસ પાર્ટીના નેતા આર્યે ડેરી અગાઉથી જ નેતન્યાહુની દાવેદારીને સમર્થન આપી ચૂક્યા છે.
હારેદી પક્ષો સાથે જોડાયેલા સૂત્રોનું કહેવું છે કે તેઓ વાટાઘાટો માટે તૈયાર છે, પરંતુ વર્તમાન મતભેદોને ધ્યાનમાં રાખતાં સમજૂતી કરવી સરળ નહીં હોય.
લિબરમેને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આઇઝેનકોટની ટીમ હારેદી પક્ષો સાથે વાટાઘાટો કરી રહી છે. તેઓ આ પ્રયાસને સમર્થન આપે છે, પરંતુ પોતે હારેદી પક્ષો સાથે સીધી વાતચીત કરી રહ્યા નથી.
રાષ્ટ્રપતિ ઇસાક હર્ઝોગે 8 નવેમ્બરે આઇઝેનકોટને સરકાર રચવાની જવાબદારી સોંપી હતી. નિયમો અનુસાર, તેમને શરૂઆતમાં 28 દિવસનો સમય મળશે. જરૂરિયાત જણાય તો રાષ્ટ્રપતિ આ સમયગાળો વધુમાં વધુ 14 દિવસ લંબાવી શકે છે.
જો આઇઝેનકોટ સરકાર રચવામાં નિષ્ફળ જાય, તો રાષ્ટ્રપતિ અન્ય કોઈ સાંસદને સરકાર બનાવવાની તક આપી શકે છે. આ ઉપરાંત, બંધારણીય પ્રક્રિયા હેઠળ અન્ય વિકલ્પો પણ ઉપલબ્ધ છે. તમામ પ્રયાસો નિષ્ફળ જાય તો દેશમાં ફરીથી ચૂંટણી યોજવાની સ્થિતિ ઊભી થઈ શકે છે.
