હિમાચલ પ્રદેશમાં છેલ્લા 109 દિવસથી આંદોલન કરી રહેલા પ્રાથમિક શિક્ષકોની મોટાભાગની માંગણીઓ સ્વીકારવા શિક્ષણ વિભાગે સંમતિ દર્શાવી છે. આ પછી શિક્ષક સંઘે 15 નવેમ્બરે યોજાનારા રાજ્યવ્યાપી વિરોધ પ્રદર્શનને સ્થગિત કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. જોકે, સરકારી આદેશ અને સત્તાવાર અધિસૂચનાઓ જાહેર ન થાય ત્યાં સુધી ક્રમિક ઉપવાસ આંદોલન ચાલુ રાખવાનો નિર્ણય કરવામાં આવ્યો છે.
પ્રાથમિક શિક્ષકોની માંગણીઓને લઈને બુધવારે રજા હોવા છતાં શિક્ષણ નિર્દેશાલયમાં મહત્વપૂર્ણ બેઠક યોજાઈ હતી. પ્રારંભિક શિક્ષણ નિયામક આશિષ કોહલીની અધ્યક્ષતામાં યોજાયેલી આ બેઠકમાં રાજકીય પ્રાથમિક શિક્ષક સંઘના પ્રતિનિધિઓએ પોતાના 25 મુદ્દાના માંગપત્ર અંગે વિસ્તૃત ચર્ચા કરી હતી.
બેઠક દરમિયાન મોટાભાગની માંગણીઓ પર સહમતિ સધાતાં શિક્ષકો અને શિક્ષણ વિભાગ વચ્ચે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલો મડાગાંઠનો અંત આવવાની આશા જાગી છે. આંદોલન દરમિયાન વિભાગ દ્વારા શિક્ષકોને આપવામાં આવેલી નોટિસ પણ પાછી ખેંચી લેવામાં આવી છે.
શિક્ષક સંઘના જણાવ્યા અનુસાર, બેઠકમાં થયેલી ચર્ચા હકારાત્મક રહી હતી. જોકે, માત્ર સહમતિ સધાવાથી આંદોલન સંપૂર્ણપણે સમાપ્ત કરવામાં આવશે નહીં. જ્યાં સુધી વિભાગ સંબંધિત સરકારી આદેશો અને અધિસૂચનાઓ જાહેર નહીં કરે ત્યાં સુધી શિક્ષણ નિર્દેશાલયની બહાર ક્રમિક ઉપવાસ ચાલુ રહેશે.
પ્રાથમિક શિક્ષકોની મુખ્ય માંગણીઓમાં સ્કૂલ કોમ્પ્લેક્સ પ્રણાલીનો મુદ્દો સામેલ હતો. શિક્ષકો લાંબા સમયથી આ વ્યવસ્થા નાબૂદ કરવાની માંગ કરી રહ્યા હતા.
બેઠકમાં સ્કૂલ કોમ્પ્લેક્સ વ્યવસ્થાની કેટલીક જોગવાઈઓમાં ફેરફાર કરવા સંમતિ સધાઈ છે. જોકે, સમગ્ર વ્યવસ્થા નાબૂદ કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો નથી. કયા નિયમોમાં ફેરફાર કરવામાં આવશે તેની સ્પષ્ટ વિગતો સત્તાવાર અધિસૂચના જાહેર થયા બાદ સામે આવશે.
નવી સમજૂતી અનુસાર, પ્રાથમિક શિક્ષણનું વહીવટી નિયંત્રણ અગાઉની જેમ કેન્દ્રીય મુખ્ય શિક્ષકો, મુખ્ય શિક્ષકો અને ખંડ પ્રારંભિક શિક્ષણ અધિકારીઓ પાસે જ રહેશે.
આ નિર્ણયથી પ્રાથમિક શાળાઓની વહીવટી વ્યવસ્થા અગાઉની જેમ જાળવી રાખવાનો માર્ગ ખુલ્યો છે.
શિક્ષક સંઘે સરકારી પ્રાથમિક શાળાઓમાં શિક્ષકોની અછતનો મુદ્દો પણ બેઠકમાં મુખ્યત્વે ઉઠાવ્યો હતો. રાજ્યની શાળાઓમાં JBT શિક્ષકોની આશરે 5,000 જગ્યાઓ ખાલી હોવાનું સામે આવ્યું છે.
બેઠકમાં આ જગ્યાઓ ભરવાની પ્રક્રિયા ઝડપી બનાવવા સંમતિ દર્શાવવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત બંધ કરવામાં આવેલી શાળાઓના પ્રમોશન સંબંધિત પદોને અન્ય શાળાઓમાં સ્થાનાંતરિત કરવાની માંગ પર પણ ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.
શિક્ષક સંઘનું કહેવું છે કે શાળાઓ બંધ થવાને કારણે ત્યાં કાર્યરત શિક્ષકોની બઢતીની પ્રક્રિયા પ્રભાવિત થવી જોઈએ નહીં.
તેવી જ રીતે, નર્સરીના વર્ગોમાં અભ્યાસ કરતા બાળકોની સંખ્યાને શાળાના કુલ પ્રવેશમાં સામેલ કરવા માટે પણ શિક્ષણ વિભાગે સંમતિ આપી છે. આથી શાળામાં વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યાનું મૂલ્યાંકન કરતી વખતે નર્સરીનાં બાળકોની સંખ્યાનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવશે.
સ્કૂલ કોમ્પ્લેક્સ વ્યવસ્થા હેઠળ પ્રાથમિક અને વરિષ્ઠ માધ્યમિક શાળાઓની મધ્યાહન ભોજન વ્યવસ્થાને એકસાથે જોડવામાં આવી હતી. પ્રાથમિક શિક્ષકો લાંબા સમયથી આ વ્યવસ્થામાં ફેરફાર કરવાની માંગ કરી રહ્યા હતા.
બેઠકમાં બંને સ્તરની શાળાઓ માટે મધ્યાહન ભોજન વ્યવસ્થા ફરીથી અલગ-અલગ ચલાવવા સંમતિ સધાઈ છે. આ ઉપરાંત પ્રાથમિક અને વરિષ્ઠ માધ્યમિક શાળાઓની શાળા વ્યવસ્થાપન સમિતિઓ પણ અલગ રાખવામાં આવશે.
આ ફેરફારથી પ્રાથમિક શાળાઓના વ્યવસ્થાપન સંબંધિત નિર્ણયો તેમની પોતાની સમિતિઓ દ્વારા લઈ શકાશે.
આ ઉપરાંત પ્રાથમિક શાળાઓમાં બંધ કરવામાં આવેલી અંડર-12 રમતગમત સ્પર્ધાઓ ફરી શરૂ કરવા પણ સંમતિ દર્શાવવામાં આવી છે. આથી નાના બાળકોને જિલ્લા અને રાજ્ય સ્તરની રમતગમત સ્પર્ધાઓમાં પોતાની પ્રતિભા દર્શાવવાની તક મળી શકશે.
આંદોલન દરમિયાન શિક્ષક સંઘના કેટલાક હોદ્દેદારો સામે નોંધાયેલી FIR અને શરૂ કરવામાં આવેલી વિભાગીય કાર્યવાહીના મુદ્દા પર પણ બેઠકમાં ચર્ચા થઈ હતી.
શિક્ષણ વિભાગ અને શિક્ષક સંઘ વચ્ચે આ કેસો પાછા ખેંચવા સંમતિ સધાઈ છે. જોકે, આ નિર્ણયોના અમલીકરણ માટે સંબંધિત વિભાગો દ્વારા ઔપચારિક કાર્યવાહી કરવી જરૂરી રહેશે.
રાજકીય પ્રાથમિક શિક્ષક સંઘના પ્રદેશ અધ્યક્ષ રમેશ શર્માએ જણાવ્યું હતું કે મુખ્યમંત્રી સુખવિંદર સિંહ સુખુની અધ્યક્ષતામાં શિક્ષણ વિભાગ અને શિક્ષક સંઘની સંયુક્ત બેઠક યોજવામાં આવશે.
આ બેઠકમાં બુધવારે થયેલી સમજૂતીના પ્રસ્તાવોને અંતિમ મંજૂરી મળવાની આશા છે. સંઘના જણાવ્યા અનુસાર, આગામી સાતથી દસ દિવસમાં માંગણીઓના અમલીકરણની પ્રક્રિયા પૂર્ણ થઈ શકે છે.
શિક્ષક સંઘે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે સરકારી અધિસૂચનાઓ જાહેર થયા બાદ જ ક્રમિક ઉપવાસ આંદોલન સમાપ્ત કરવા અંગે નિર્ણય લેવામાં આવશે.
પ્રાથમિક શિક્ષકોનું આંદોલન અનેક તબક્કામાં આગળ વધ્યું હતું. 11 જુલાઈએ શિક્ષકોની પદયાત્રા શિમલા પહોંચી હતી. ત્યારબાદ 26 જુલાઈએ ચૌડા મેદાનમાં મોટું ધરણા પ્રદર્શન યોજવામાં આવ્યું હતું અને ક્રમિક ઉપવાસ આંદોલન શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું.
2 ઑક્ટોબરથી શિક્ષકોએ કાળી પટ્ટી પહેરીને વિરોધ નોંધાવવાનું પણ શરૂ કર્યું હતું. મુખ્યમંત્રી દ્વારા આશ્વાસન આપવામાં આવ્યું હોવા છતાં માંગણીઓ અંગે લેખિત સરકારી આદેશો જાહેર ન થતાં આંદોલન ચાલુ રહ્યું હતું.
હવે 109 દિવસના આંદોલન બાદ મોટાભાગની માંગણીઓ પર સહમતિ સધાતાં શિક્ષકોમાં આશા જાગી છે. હાલમાં શિક્ષક સંઘની નજર મુખ્યમંત્રીની પ્રસ્તાવિત બેઠક અને શિક્ષણ વિભાગ દ્વારા જાહેર કરવામાં આવનારી સત્તાવાર અધિસૂચનાઓ પર છે.
