ક્વાડ સમિટ અંગેની અનિશ્ચિતતા વચ્ચે, વિદેશ મંત્રી ડૉ. એસ. જયશંકરે ભારત-જાપાન ભાગીદારીના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો છે. તેમણે કહ્યું કે ભારત અને જાપાન બંને મોટા લોકશાહી અને દરિયાઈ રાષ્ટ્રો છે, તેથી ઇન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં તેમની વિશેષ જવાબદારી બને છે.
નવી દિલ્હી: ક્વાડ સમિટ (QUAD Summit) ને લઈને ચાલી રહેલી અનિશ્ચિતતા વચ્ચે ભારતના વિદેશ મંત્રી ડૉ. એસ. જયશંકર (S. Jaishankar) એ જાપાન સાથે ભારતના વ્યૂહાત્મક સહયોગ અંગે મહત્વપૂર્ણ ટિપ્પણી કરી છે. વિદેશ મંત્રીએ કહ્યું કે ભારત અને જાપાન જેવા બે મોટા લોકશાહી અને દરિયાઈ રાષ્ટ્રો ઇન્ડો-પેસિફિક (Indo-Pacific) ક્ષેત્રમાં શાંતિ, સ્થિરતા અને સમૃદ્ધિ જાળવી રાખવા માટે એક સામાન્ય જવાબદારી નિભાવી રહ્યા છે.
જયશંકરે આ વાતો 8મા ભારત-જાપાન હિંદ-પ્રશાંત ફોરમ (8th India-Japan Indo-Pacific Forum) માં પોતાના સંબોધન દરમિયાન કહી હતી. તેમણે કહ્યું કે છેલ્લા દાયકાઓમાં ભારત અને જાપાન વચ્ચેની ભાગીદારી ફક્ત મજબૂત જ નથી થઈ, પરંતુ તે આજે વૈશ્વિક સ્થિરતા અને સુરક્ષા માટે એક મહત્વપૂર્ણ સ્તંભ બની ગઈ છે.
ભારત-જાપાન ભાગીદારી: એશિયાની વ્યૂહાત્મક ધરી
વિદેશ મંત્રી જયશંકરે કહ્યું કે ભારત અને જાપાન વચ્ચેના સંબંધો હવે “પરંપરાગત ભાગીદારીથી આગળ વધીને વૈશ્વિક વ્યૂહાત્મક સહયોગ” નું સ્વરૂપ લઈ ચૂક્યા છે. તેમણે જણાવ્યું કે બંને દેશો ફક્ત ઇન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રની સ્થિરતામાં યોગદાન આપી રહ્યા નથી, પરંતુ ગ્લોબલ ઇકોનોમિક સ્ટેબિલિટી એટલે કે વૈશ્વિક આર્થિક સ્થિરતામાં પણ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે. જયશંકરે કહ્યું, ભારત અને જાપાન બંને દરિયાઈ લોકશાહી છે. ઇન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રને સ્વતંત્ર, ખુલ્લું અને સમાવેશી રાખવાની આપણી સહિયારી જવાબદારી છે.
ક્વાડ સમિટ પર અનિશ્ચિતતા વચ્ચે ભારત-જાપાનનો દ્રષ્ટિકોણ
ક્વાડ (QUAD) દેશો ભારત, જાપાન, અમેરિકા અને ઑસ્ટ્રેલિયા વચ્ચેની આગામી શિખર બેઠકને લઈને હાલમાં અનિશ્ચિતતાની સ્થિતિ પ્રવર્તી રહી છે. રિપોર્ટ્સ અનુસાર, અમેરિકાની નવી નીતિઓ અને પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની સંભવિત વિદેશ નીતિની વ્યૂહરચનાએ આગામી ક્વાડ સમિટના આયોજન પર પ્રશ્નાર્થ ઊભા કર્યા છે.
જોકે જયશંકરે પોતાના સંબોધનમાં ક્વાડનો સીધો ઉલ્લેખ કર્યો ન હતો, પરંતુ તેમણે સ્પષ્ટ સંકેત આપ્યો કે ભારત અને જાપાન તેમની ભાગીદારીને કોઈપણ બાહ્ય રાજકીય પરિસ્થિતિથી પ્રભાવિત થવા દેશે નહીં. તેમણે કહ્યું કે “ઇન્ડો-પેસિફિકની સ્થિરતા ફક્ત વ્યૂહાત્મક સંવાદ પર નહીં, પરંતુ નક્કર સહયોગ પર આધારિત હોવી જોઈએ.”
પીએમ મોદી અને જાપાની પીએમ વચ્ચે વધતા સંબંધો
વિદેશ મંત્રીએ કહ્યું કે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને જાપાનના નવા વડાપ્રધાન સાને તાકાઇચી વચ્ચે તાજેતરમાં થયેલી ફોન વાતચીત બંને દેશોની નિકટતાનો પુરાવો છે. તેમણે જણાવ્યું કે મોદીની ઓગસ્ટ 2025ની જાપાન યાત્રાએ આ ભાગીદારીને આગામી દાયકા માટે નવી દિશા આપી છે. બંને દેશોએ આગામી 10 વર્ષમાં 10 ટ્રિલિયન યેન (લગભગ 5.3 લાખ કરોડ રૂપિયા) ના રોકાણ લક્ષ્યને નક્કી કર્યું છે, જે ભારતના ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, ટેકનોલોજી અને ક્લીન એનર્જી ક્ષેત્રને મજબૂત કરશે.
જયશંકરે કહ્યું કે આગામી વર્ષોમાં ભારત-જાપાન ભાગીદારીને ફક્ત પરંપરાગત વેપાર સુધી મર્યાદિત ન રાખવી જોઈએ, પરંતુ તેને ભવિષ્યની તકનીકો પર કેન્દ્રિત કરવી જોઈએ. તેમણે કહ્યું, આપણો સહયોગ હવે સપ્લાય ચેઈન રેઝિલિએન્સ, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI), સેમિકન્ડક્ટર મેન્યુફેક્ચરિંગ, ક્રિટિકલ મિનરલ્સ, ક્લીન એનર્જી અને સ્પેસ ટેકનોલોજી** જેવા ક્ષેત્રો સુધી વિસ્તૃત થવો જોઈએ.
તેમણે એમ પણ કહ્યું કે ભારત અને જાપાન મળીને હિંદ-પ્રશાંત મહાસાગર ક્ષેત્રને આર્થિક, તકનીકી અને વ્યૂહાત્મક રીતે સશક્ત બનાવી શકે છે. જયશંકરે પોતાના ભાષણમાં સ્વીકાર્યું કે “એક સ્વતંત્ર અને ખુલ્લું ઇન્ડો-પેસિફિક જાળવી રાખવું હવે પહેલા કરતાં વધુ પડકારજનક છે.
