કેનેડામાં આયોજિત જી-7 (G7) વિદેશ મંત્રીઓની બેઠક દરમિયાન ભારતના વિદેશ મંત્રી ડૉ. એસ. જયશંકરે વૈશ્વિક મંચ પર ભારતની કૂટનીતિક ઉપસ્થિતિને સશક્ત રૂપમાં પ્રસ્તુત કરી.
G-7: વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે કેનેડામાં આયોજિત જી-7 વિદેશ મંત્રીઓની બેઠક દરમિયાન ફ્રાન્સ, જર્મની અને બ્રાઝિલના તેમના સમકક્ષો સાથે મુલાકાત કરી. આ અવસરે તેમણે બ્રિટનની વિદેશ સચિવ યવેટ કૂપર સાથે પણ મુલાકાત કરી, જ્યાં બંને નેતાઓએ ભારત અને બ્રિટન વચ્ચે આર્થિક, તકનીકી અને સુરક્ષા સહયોગને નવી ઊંચાઈઓ પર લઈ જવા પર ચર્ચા કરી.
જયશંકરે એક્સ પર એક પોસ્ટમાં લખ્યું, “આજ કેનેડામાં જી-7 ના અવસરે યુકેની વિદેશ સચિવ યવેટ કૂપરને મળીને ખુશી થઈ. અમારા સંબંધોમાં સકારાત્મક ગતિને સ્વીકારી અને મુખ્ય ક્ષેત્રોમાં સહયોગને વધુ ગાઢ બનાવવા માટે ભારત-યુકે વિઝન 2035ની પુષ્ટિ કરી.”
ભારત-યુકે સંબંધોને નવી ઊંચાઈ પર લઈ જવાની દિશા
જયશંકરે બ્રિટનની વિદેશ સચિવ યવેટ કૂપર (Yvette Cooper) સાથે મુલાકાત દરમિયાન બંને દેશોના સંબંધોમાં હાલના વર્ષોમાં આવેલી સકારાત્મક ગતિની પ્રશંસા કરી. આ દરમિયાન તેમણે “ભારત-યુકે વિઝન 2035” ને પુનઃ પુષ્ટિ કરતા આગામી 10 વર્ષો માટે એક વિસ્તૃત કાર્ય-યોજના પર સહમતિ દર્શાવી. આ વિઝન દસ્તાવેજ બંને દેશો વચ્ચે અર્થવ્યવસ્થા અને વિકાસ, ટેકનોલોજી અને નવીનતા, રક્ષા અને સુરક્ષા, જળવાયુ પરિવર્તન અને શિક્ષણ જેવા પાંચ મુખ્ય સ્તંભો પર આધારિત છે. આ પહેલનો ઉદ્દેશ્ય ભારત અને બ્રિટન વચ્ચે ન ફક્ત આર્થિક ભાગીદારીને મજબૂત કરવાનો છે, પરંતુ તેને બૌદ્ધિક અને તકનીકી સહયોગના નવા આયામો સુધી પહોંચાડવાનો પણ છે.
જયશંકરે કહ્યું કે બંને દેશો એવા સમયે ભાગીદારીને વધુ ગાઢ બનાવી રહ્યા છે જ્યારે વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થા અને સુરક્ષા માળખામાં અભૂતપૂર્વ પરિવર્તન આવી રહ્યા છે. “ભારત-યુકે વિઝન 2035” થી બંને દેશોને એક સહિયારા મંચ પર કાર્ય કરવાનો અવસર મળશે, જે ભવિષ્યના પડકારો—જેમ કે તકનીકી અસમાનતા, જળવાયુ સંકટ અને પ્રતિભા વિકાસ—નો પ્રભાવી સમાધાન પ્રદાન કરશે.
ભારત-જર્મની વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીમાં નવો જોમ
વિદેશ મંત્રી જયશંકરે જર્મનીના વિદેશ મંત્રી જોહાન વાડેફુલ (Johann Wadephul) સાથે મુલાકાત દરમિયાન ભારત-જર્મની વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીની સમીક્ષા કરી. ચર્ચા દરમિયાન બંને દેશોએ ભારત-યુરોપીય સંઘ (EU) સંબંધોને વધુ ગાઢ બનાવવા, હિંદ-પ્રશાંત ક્ષેત્રમાં સ્થિરતા અને સહયોગ વધારવા, તથા મધ્ય પૂર્વ અને અફઘાનિસ્તાનની સ્થિતિઓ પર વિચારોની આપ-લે કરી.
જયશંકરે કહ્યું, “જર્મની સાથે ભારતનો સહયોગ બહુપક્ષીય છે — તે ન ફક્ત વ્યાપાર અને રોકાણ સુધી સીમિત છે, પરંતુ હરિત ઊર્જા, ડિજિટલ પરિવર્તન અને શિક્ષણ જેવા ક્ષેત્રો સુધી વિસ્તૃત છે.” બંને નેતાઓએ આ વાત પર સહમતિ દર્શાવી કે લોકતાંત્રિક મૂલ્યો અને પારદર્શિતા પર આધારિત વિશ્વ વ્યવસ્થાના નિર્માણમાં ભારત અને જર્મનીની ભૂમિકા અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.
ફ્રાન્સ સાથે બહુપક્ષીય સહયોગ પર ભાર
કેનેડામાં થયેલી બેઠક દરમિયાન જયશંકરે ફ્રાન્સના વિદેશ મંત્રી જીન-નોએલ બેરોટ (Jean-Noël Barrot) સાથે મુલાકાત કરી. આ મુલાકાતમાં બંને નેતાઓએ ભારત-ફ્રાન્સ વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીનું ગહન મૂલ્યાંકન કર્યું અને રક્ષા, અંતરિક્ષ સંશોધન, સ્વચ્છ ઊર્જા અને ટેકનોલોજી નવીનતાના ક્ષેત્રોમાં સહયોગ વધારવાની સહમતિ દર્શાવી.
ફ્રાન્સ, ભારતનો મુખ્ય રક્ષા ભાગીદાર છે અને બંને દેશો વચ્ચે રાફેલ લડાકુ વિમાન સોદાથી લઈને સંયુક્ત અંતરિક્ષ મિશનો સુધીની ઘણી મહત્વપૂર્ણ પરિયોજનાઓ ચાલી રહી છે. જયશંકર અને બેરોટે આ સહયોગને બહુપક્ષીય મંચો — જેમ કે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર અને ઈન્ડો-પેસિફિક ગઠબંધનો — સુધી વિસ્તૃત કરવા પર પણ ચર્ચા કરી.
ભારત-બ્રાઝિલ ભાગીદારીમાં વ્યાપાર અને ટેકનિક પર ફોકસ
વિદેશ મંત્રી જયશંકરે બ્રાઝિલના વિદેશ મંત્રી મૌરો વિએરા (Mauro Vieira) સાથે બેઠક કરી, જેમાં બંને દેશો વચ્ચે વ્યાપાર, રોકાણ, સ્વાસ્થ્ય અને તકનીકી સહયોગના નવા અવસરો પર ચર્ચા થઈ. જયશંકરે એક્સ (X) પર પોસ્ટ કરતા લખ્યું, “બ્રાઝિલના વિદેશ મંત્રીને મળીને સારું લાગ્યું. અમારા દ્વિપક્ષીય સહયોગમાં થયેલી હાલની પ્રગતિને માન્યતા આપી અને વ્યાપાર, રોકાણ અને નવીનતાના અવસરોની સક્રિયતાથી શોધ કરવા પર સહમતિ બની.”
ભારત અને બ્રાઝિલ બંને “ગ્લોબલ સાઉથ” ની અવાજને આંતરરાષ્ટ્રીય મંચો પર મજબૂત બનાવવામાં સમાન દૃષ્ટિકોણ ધરાવે છે. તેમની ભાગીદારી BRICS, G20 અને સંયુક્ત રાષ્ટ્ર જેવા બહુપક્ષીય સંગઠનોમાં પણ અહમ ભૂમિકા નિભાવી રહી છે.
ગ્લોબલ સાઉથની અવાજ બુલંદ કરવાનો સંકલ્પ
ભારતના વિદેશ મંત્રાલય (MEA) અનુસાર, ડૉ. જયશંકર 11 થી 13 નવેમ્બર સુધી કેનેડાના વિદેશ મંત્રી અનિતા આનંદના આમંત્રણ પર આ સંમેલનમાં ભાગ લઈ રહ્યા છે. G7 ની આ બેઠક વૈશ્વિક પડકારો જેવા કે જળવાયુ પરિવર્તન, ભૂ-રાજકીય તણાવ, ખાદ્ય સુરક્ષા અને તકનીકી સમાનતાના સમાધાન પર કેન્દ્રિત રહી. ભારતની ભાગીદારીનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય “ગ્લોબલ સાઉથ” ની અવાજને પ્રમુખ આંતરરાષ્ટ્રીય મંચો સુધી પહોંચાડવાનો અને વૈશ્વિક નીતિગત સંવાદોમાં વિકાસશીલ દેશોની પ્રાથમિકતાઓને શામેલ કરવાનો રહ્યો.
આ સંમેલનમાં G7 સભ્ય દેશો કેનેડા, ફ્રાન્સ, જર્મની, ઇટાલી, જાપાન, યુનાઇટેડ કિંગડમ, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ઑફ અમેરિકા અને યુરોપીયન યુનિયન ના મંત્રીઓ સાથે-સાથે ભારત, ઑસ્ટ્રેલિયા, બ્રાઝિલ, સાઉદી અરબ, મેક્સિકો, દક્ષિણ કોરિયા, દક્ષિણ આફ્રિકા અને યુક્રેન જેવા આઉટરીચ રાષ્ટ્રોના પ્રતિનિધિઓ સામેલ થયા.
