બાંગ્લાદેશની આંતરિમ સરકારના વડા મોહમ્મદ યુનુસે 18 મહિનાના કાર્યકાળ પૂર્ણ થયા બાદ રાષ્ટ્રને સંબોધિત વિદાય ભાષણમાં પોતાની સરકારની કામગીરીનો ઉલ્લેખ કર્યો અને ‘સેવન સિસ્ટર્સ’નો સંદર્ભ આપતાં ભારત પર પરોક્ષ ટિપ્પણી કરી. તેમણે સીધું ભારતનું નામ લીધું ન હતું, પરંતુ ભારતના ઉત્તર-પૂર્વના સાત રાજ્યોનો ઉલ્લેખ કરી પોતાની વ્યૂહાત્મક દિશા રજૂ કરી. આ નિવેદન બાદ પ્રાદેશિક રાજકીય અને આર્થિક સંબંધોને લઈને ચર્ચા તેજ થઈ છે.
યુનુસે ભાષણમાં ઉત્તર-પૂર્વના રાજ્યોને ‘સેવન સિસ્ટર્સ’ તરીકે સંબોધ્યા અને બાંગ્લાદેશને આ પ્રદેશ માટે કનેક્ટિવિટી હબ તરીકે રજૂ કર્યો. વિશ્લેષકોના મત મુજબ, ભારતનું નામ લીધા વિના આ સંદર્ભનો ઉપયોગ એક સુચિંતિત વ્યૂહરચનાનો ભાગ હતો, જેમાં બાંગ્લાદેશને પ્રાદેશિક વેપાર અને પરિવહન જોડાણોના કેન્દ્ર તરીકે રજૂ કરવામાં આવ્યો.
યુનુસે જણાવ્યું કે, “અમારું ખુલ્લું સમુદ્ર માત્ર ભૂગોળીય સીમા નથી, પરંતુ બાંગ્લાદેશને વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થા સાથે જોડતું દ્વાર છે. નેપાળ, ભૂટાન અને સેવન સિસ્ટર્સ સાથે આ વિસ્તારમાં વિશાળ આર્થિક સંભાવનાઓ છે. અમે બંદરોની કાર્યક્ષમતા વધારવા માટે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરની મેનેજમેન્ટ કંપનીઓ સાથે કરાર કર્યા છે. જો કાર્યક્ષમતા વધારવામાં નહીં આવે તો પ્રદેશ આર્થિક રીતે પાછળ રહી શકે છે.”
આ નિવેદન દ્વારા યુનુસે બાંગ્લાદેશને પ્રાદેશિક આર્થિક પ્રવેશદ્વાર તરીકે રજૂ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો. તેમણે ભારતના ઉત્તર-પૂર્વીય રાજ્યોની ભૂગોળીય અને આર્થિક સ્થિતિનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો.
‘સેવન સિસ્ટર્સ’માં અરુણાચલ પ્રદેશ, આસામ, મણિપુર, મેઘાલય, મિઝોરમ, નાગાલેન્ડ અને ત્રિપુરાનો સમાવેશ થાય છે. આ રાજ્યો મુખ્ય ભૂભાગ સાથે સિલિગુડી કોરિડોર દ્વારા જોડાયેલા છે અને સમુદ્રથી દૂર હોવાના કારણે આર્થિક રીતે પાછળ ગણાય છે. યુનુસે બાંગ્લાદેશને આ રાજ્યો માટે સમુદ્રી પહોંચનો ‘સંરક્ષક’ તરીકે રજૂ કર્યો. તેમના મત અનુસાર, બાંગ્લાદેશની ખાડી મારફતે આ રાજ્યો વૈશ્વિક વેપાર સાથે જોડાઈ શકે છે, જે તેમની અર્થવ્યવસ્થાને મજબૂત કરી શકે છે.
વિદાય ભાષણમાં યુનુસે જણાવ્યું કે તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન બાંગ્લાદેશની વિદેશ નીતિ મજબૂત બની છે અને દેશ હવે કોઈ પણ રીતે નબળું રાષ્ટ્ર નથી. તેમણે જણાવ્યું કે બાંગ્લાદેશ હવે પોતાના રાષ્ટ્રીય હિતો, સંપ્રભુતા અને ગૌરવની રક્ષા કરવા સક્ષમ છે. તેમના નિવેદન મુજબ, વિદેશ નીતિ હવે અન્ય દેશોની સલાહ અથવા માર્ગદર્શન પર આધારિત નથી.
ટેલિવિઝન પર પ્રસારિત ભાષણમાં યુનુસે જણાવ્યું કે આજનો બાંગ્લાદેશ આત્મવિશ્વાસપૂર્ણ, સક્રિય અને જવાબદાર છે. તેમણે ઉમેર્યું કે તેમના કાર્યકાળમાં વિદેશ નીતિને નિર્ભર માનસિકતામાંથી બહાર લાવવામાં આવી છે.
