મહારાષ્ટ્રમાં મુંબઈ પોલીસે ઓનલાઈન ગેમિંગ, ક્રિકેટ સટ્ટાબાજી અને કસિનો સાથે જોડાયેલા સાયબર ફ્રોડમાં ઉપયોગમાં લેવાતા મોટા આંતરરાજ્ય મ્યૂલ બેંક અકાઉન્ટ નેટવર્કનો પર્દાફાશ કર્યો છે. ડોંગરી પોલીસના સાયબર દળને મળેલી ગુપ્ત અને વિશ્વસનીય માહિતીના આધારે કાર્યવાહી કરીને પોલીસે છ આરોપીઓની ધરપકડ કરી છે અને 110 બેંક અકાઉન્ટની ઓળખ કરી છે.
ડોંગરી પોલીસના સાયબર દળે નેટવર્ક અંગે માહિતી મળ્યા બાદ બેંકિંગ ટ્રાન્ઝેક્શન, ટેકનિકલ ડેટા અને ડિજિટલ પુરાવાઓનું વિશ્લેષણ શરૂ કર્યું હતું. તપાસ દરમિયાન શંકાસ્પદ બેંક અકાઉન્ટ અને તેમની સાથે જોડાયેલા લોકોની ગતિવિધિઓ પર નજર રાખવામાં આવી હતી.
તપાસ આગળ વધતા પોલીસે સૅન્ડહર્સ્ટ રોડ રેલવે સ્ટેશન, ડૉ. મહેશ્વરી રોડ અને ડોંગરી વિસ્તારમાં કાર્યવાહી કરી હતી. આ દરમિયાન નેટવર્ક સાથે જોડાયેલા છ લોકોની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. ધરપકડ કરાયેલા આરોપીઓમાં નીખિલ કમલ કુમાર જયસવાણી, રાહુલ શ્યામલાલ પરવાણી અને જય બિહારીલાલ તીરપાઠીનો સમાવેશ થાય છે. પોલીસના જણાવ્યા અનુસાર, આ ત્રણેય મધ્ય પ્રદેશના રહેવાસી છે. કેસમાં અન્ય પાંચ આરોપીઓ ફરાર છે, જ્યારે ત્રણ મહિલાઓને તપાસમાં સામેલ થવા માટે નોટિસ આપવામાં આવી છે.
પોલીસે આરોપીઓ પાસેથી મોટી સંખ્યામાં બેંકિંગ અને ડિજિટલ ઉપકરણો જપ્ત કર્યા છે. તેમાં 44 બેંક પાસબુક, 70 ડેબિટ કાર્ડ, 36 સિમ કાર્ડ, 23 મોબાઈલ ફોન, ત્રણ લેપટોપ, એક ટેબ્લેટ, 12 બેંક કિટ અને એક કારનો સમાવેશ થાય છે.
પોલીસ અનુસાર, જપ્ત કરાયેલા સામાનની અંદાજિત કિંમત આશરે 50 લાખ રૂપિયા છે. મોટી સંખ્યામાં બેંકિંગ દસ્તાવેજો અને ડિજિટલ ઉપકરણો મળવાથી નેટવર્કની કામગીરી અને તેના સંભવિત સંપર્કોની માહિતી એકત્ર કરવામાં તપાસ એજન્સીઓને મદદ મળી રહી છે.
તપાસ દરમિયાન પોલીસે કુલ 110 બેંક અકાઉન્ટ શોધી કાઢ્યા છે. તેમાંથી 17 અકાઉન્ટ સંબંધિત નાણાકીય અને અન્ય માહિતી સંબંધિત બેંકો પાસેથી મેળવવામાં આવી છે. આ અકાઉન્ટની ટેકનિકલ માહિતી અને ટ્રાન્ઝેક્શનના વિશ્લેષણમાં દેશના અલગ-અલગ વિસ્તારોમાં નોંધાયેલા સાયબર ગુનાઓ સાથે તેમના સંબંધ સામે આવ્યા છે.
પોલીસના જણાવ્યા અનુસાર, તપાસ હેઠળના 17 મ્યૂલ બેંક અકાઉન્ટમાં છેલ્લા આશરે દોઢથી બે મહિનાના સમયગાળા દરમિયાન 25.45 કરોડ રૂપિયાની નાણાકીય ગતિવિધિ નોંધાઈ હતી. પોલીસ હવે તપાસ કરી રહી છે કે આ અકાઉન્ટમાંથી રકમ કયા લાભાર્થી અકાઉન્ટમાં મોકલવામાં આવી હતી અને તે અકાઉન્ટ પાછળ કયા લોકો અથવા સંગઠનો સક્રિય હતા.
તપાસમાં દેશભરમાં નોંધાયેલા 38 સાયબર ગુનાઓ અને ફરિયાદોનો સંબંધ આ બેંક અકાઉન્ટ સાથે સામે આવ્યો છે. પોલીસને આશંકા છે કે હજુ તપાસ બાકી રહેલા અન્ય અકાઉન્ટનો ઉપયોગ પણ બીજા સાયબર ગુનાઓમાં કરવામાં આવ્યો હોઈ શકે છે.
આ ઉપરાંત, જપ્ત કરાયેલા બેંક અકાઉન્ટના વ્યાપક વિશ્લેષણમાં 100 કરોડ રૂપિયાથી વધુના શંકાસ્પદ ટ્રાન્ઝેક્શન અને સાયબર ફ્રોડની માહિતી સામે આવી હોવાનું જણાવાયું છે. જોકે, આ તમામ ટ્રાન્ઝેક્શનનો વાસ્તવિક સાયબર ગુનાઓ સાથે સંબંધ તપાસ પૂર્ણ થયા બાદ જ સ્પષ્ટ થશે.
તપાસમાં સામે આવ્યું છે કે નેટવર્ક માત્ર ડોંગરી વિસ્તાર સુધી સીમિત નહોતું. પોલીસ અનુસાર, તેના સંપર્ક મુંબઈના ગોવંડી, માનખુર્દ અને ડોંગરી ઉપરાંત નવી મુંબઈના બેલાપુર, પનવેલ અને ઉલવે સુધી ફેલાયેલા હતા. તપાસમાં ઉસ્માનાબાદ સાથે પણ આ નેટવર્કનો સંબંધ સામે આવ્યો છે.
આ બેંક અકાઉન્ટ સાથે જોડાયેલા સાયબર ગુનાઓની ફરિયાદો મહારાષ્ટ્ર ઉપરાંત કર્ણાટક, તેલંગાણા, દિલ્હી, મધ્ય પ્રદેશ, ઉત્તર પ્રદેશ, કેરળ, તમિલનાડુ, ગુજરાત, જમ્મુ-કાશ્મીર અને પશ્ચિમ બંગાળ સહિત અનેક રાજ્યોમાં મળી છે. આથી તપાસ એજન્સીઓને શંકા છે કે નેટવર્કનો ઉપયોગ અલગ-અલગ રાજ્યોમાં સાયબર ઠગાઈથી મેળવેલી રકમ એક સ્થળેથી બીજા સ્થળે પહોંચાડવા માટે કરવામાં આવતો હતો.
છ આરોપીઓની ધરપકડ બાદ ડોંગરી પોલીસની તપાસના આગામી તબક્કામાં નેટવર્ક પાછળ રહેલા મુખ્ય સાયબર ગુનેગારોની ઓળખ કરવામાં આવી રહી છે. પોલીસ એ પણ તપાસી રહી છે કે ધરપકડ કરાયેલા આરોપીઓને બેંક અકાઉન્ટ ઉપલબ્ધ કરાવવાના બદલામાં કેટલી રકમ આપવામાં આવતી હતી અને આ અકાઉન્ટની માહિતી કયા લોકો સુધી પહોંચાડવામાં આવતી હતી.
તપાસ એજન્સીઓ બેંકિંગ રેકોર્ડ, મોબાઈલ ફોન, સિમ કાર્ડ, લેપટોપ અને અન્ય ડિજિટલ ઉપકરણોમાંથી મળેલા ડેટાનું વિશ્લેષણ કરી રહી છે. તેના આધારે સંભવિત લાભાર્થી અકાઉન્ટ, સંપર્કો અને સાયબર ગુનાઓ સાથે જોડાયેલા અન્ય લોકોની ઓળખ કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે.
પોલીસ ફરાર આરોપીઓની શોધ પણ કરી રહી છે. તપાસ આગળ વધતા આ નેટવર્ક સાથે જોડાયેલા અન્ય લોકો અને વધારાના બેંક અકાઉન્ટ અંગે માહિતી સામે આવવાની શક્યતા છે.
ડોંગરી પોલીસે નાગરિકોને અપીલ કરી છે કે કોઈપણ વ્યક્તિના કહેવા પર પોતાનું બેંક અકાઉન્ટ, પાસબુક, ડેબિટ કાર્ડ, ચેકબુક, સિમ કાર્ડ અથવા મોબાઈલ અન્ય વ્યક્તિને ન આપવો. બેંક અકાઉન્ટ ભાડે આપવું અથવા તેનો ઉપયોગ અન્ય વ્યક્તિને કરવા દેવાથી ભવિષ્યમાં ગંભીર કાનૂની અને નાણાકીય મુશ્કેલી ઊભી થઈ શકે છે.
પોલીસે લોકોને ઓટીપી, પિન, ઇન્ટરનેટ બેંકિંગ પાસવર્ડ અને અન્ય બેંકિંગ માહિતી કોઈની સાથે શેર ન કરવાની સલાહ આપી છે. જો કોઈ અકાઉન્ટમાં અજાણ્યું અથવા શંકાસ્પદ ટ્રાન્ઝેક્શન જોવા મળે તો ખાતાધારકે તરત પોતાની બેંકનો સંપર્ક કરવો અને સંબંધિત અધિકારીઓને તેની જાણ કરવી જોઈએ.
કેસમાં ભારતીય ન્યાય સંહિતા અને માહિતી ટેકનોલોજી અધિનિયમની સંબંધિત કલમો હેઠળ કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે. મુંબઈ પોલીસ હવે આ નેટવર્કની નાણાકીય કડીઓને જોડીને તેની પાછળ રહેલા સાયબર ગુનેગારો સુધી પહોંચવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે.
