ઉત્તર પ્રદેશમાં પંચાયત ચૂંટણીની રાહ વધુ લંબાઈ શકે છે. યોગી કેબિનેટે ગ્રામ પંચાયતના પ્રશાસકોનો કાર્યકાળ વધુમાં વધુ છ મહિના સુધી લંબાવવાના વટહુકમના મુસદ્દાને મંજૂરી આપી છે. અન્ય પછાત વર્ગ (OBC) અનામતની પ્રક્રિયા અધૂરી હોવાથી હવે 2027ની વિધાનસભા ચૂંટણી બાદ પંચાયત ચૂંટણી યોજાય તેવી શક્યતા છે.
ઉત્તર પ્રદેશમાં પંચાયત ચૂંટણીની તૈયારી કરી રહેલા ઉમેદવારોએ હજુ વધુ રાહ જોવી પડી શકે છે. મુખ્યમંત્રી યોગી આદિત્યનાથની અધ્યક્ષતામાં બુધવાર, 18 નવેમ્બરે યોજાયેલી કેબિનેટ બેઠકમાં પંચાયત પ્રશાસકોનો કાર્યકાળ વધારવાના પ્રસ્તાવને મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. સરકારે ઉત્તર પ્રદેશ પંચાયતી રાજ (સુધારા) વટહુકમ, 2026ના મુસદ્દાને મંજૂરી આપી છે. તેનું મુખ્ય કારણ OBC અનામત સંબંધિત અહેવાલ તૈયાર ન થયો હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે.
ઉત્તર પ્રદેશમાં ગ્રામ પંચાયત ચૂંટણીની તારીખોની રાહ જોઈ રહેલા લોકો માટે સરકારનો આ નિર્ણય મહત્વપૂર્ણ છે. બુધવારે યોજાયેલી યોગી કેબિનેટની બેઠકમાં કુલ 30 પ્રસ્તાવોને મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. તેમાં પંચાયત પ્રશાસકોનો કાર્યકાળ વધારવાના નિર્ણયની સૌથી વધુ ચર્ચા થઈ રહી છે.
નવા પ્રસ્તાવ અનુસાર, ગ્રામ પંચાયતોમાં કાર્યરત પ્રશાસકોનો કાર્યકાળ વધુમાં વધુ છ મહિના સુધી લંબાવી શકાશે. જોકે, આ વ્યવસ્થા પછાત વર્ગ આયોગનો અહેવાલ પ્રાપ્ત થાય ત્યાં સુધી જ અમલમાં રહેશે. એટલે કે છ મહિનાની મુદત પૂર્ણ થવી અથવા આયોગનો અહેવાલ આવવો, આ બંનેમાંથી જે ઘટના પહેલાં બનશે તેના આધારે આગળનો નિર્ણય લેવામાં આવશે.
સરકારના આ પગલા બાદ એવી શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે કે રાજ્યમાં પંચાયત ચૂંટણી હવે 2027ની વિધાનસભા ચૂંટણી બાદ યોજાઈ શકે છે. જોકે, ચૂંટણીની નવી તારીખ હજુ જાહેર કરવામાં આવી નથી.
કેબિનેટ બેઠક બાદ નાણાં અને સંસદીય કાર્ય મંત્રી સુરેશ કુમાર ખન્નાએ સરકારના નિર્ણયની માહિતી આપી હતી. તેમણે જણાવ્યું કે રાજ્યમાં વર્ષ 2021માં રચાયેલી 57,694 ગ્રામ પંચાયતોનો પાંચ વર્ષનો કાર્યકાળ 26 મે 2026ના રોજ પૂર્ણ થયો હતો.
ત્યારબાદ 27 મેથી નિવર્તમાન ગ્રામ પ્રધાનોને પ્રશાસકની જવાબદારી સોંપવામાં આવી હતી. તેમને ગામોમાં સામાન્ય વહીવટી કામગીરી અને જરૂરી પ્રવૃત્તિઓ ચાલુ રાખવાની સત્તા આપવામાં આવી હતી.
પ્રશાસકોનો વર્તમાન છ મહિનાનો કાર્યકાળ 26 નવેમ્બરે પૂર્ણ થવાનો છે. બીજી તરફ, પંચાયત ચૂંટણી પહેલાં પૂર્ણ કરવાની કેટલીક મહત્વપૂર્ણ પ્રક્રિયાઓ હજુ બાકી છે. આ સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને સરકારે કાર્યકાળ વધારવાનો નિર્ણય લીધો છે.
![]()
પંચાયત ચૂંટણીમાં વિલંબનું સૌથી મોટું કારણ અન્ય પછાત વર્ગ એટલે કે OBC અનામતની પ્રક્રિયા હોવાનું જણાવવામાં આવી રહ્યું છે. આ માટે રાજ્ય સરકારે 18 મે 2026ના રોજ ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્ય સ્થાનિક ગ્રામીણ સંસ્થાઓ સમર્પિત પછાત વર્ગ આયોગની રચના કરી હતી.
આયોગને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં પછાત વર્ગોના રાજકીય પ્રતિનિધિત્વ સંબંધિત આંકડા એકત્રિત કરવા અને તેમનો અભ્યાસ કરવાની જવાબદારી સોંપવામાં આવી હતી. આયોગના અહેવાલના આધારે જ પંચાયત ચૂંટણીમાં OBC અનામત નક્કી કરવામાં આવશે.
શરૂઆતમાં આયોગનો કાર્યકાળ છ મહિના નક્કી કરવામાં આવ્યો હતો. તેને ત્રણ મહિનાની અંદર અહેવાલ તૈયાર કરવાનો પ્રયાસ કરવાનો હતો. જોકે, અભ્યાસની કામગીરી નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં પૂર્ણ થઈ શકી નથી.
મળતી માહિતી અનુસાર, 13 નવેમ્બર સુધીમાં આયોગ રાજ્યના 52 જિલ્લાઓમાં આંકડા અને જરૂરી પુરાવા એકત્રિત કરી શક્યો હતો. બાકીના 23 જિલ્લાઓમાં હજુ અભ્યાસ અને મુલાકાતની કામગીરી બાકી છે.
આ જ કારણસર આયોગે અહેવાલ સુપરત કરવા માટે વધુ છ મહિનાનો સમય માગ્યો છે. અહેવાલ આવ્યા બાદ અને અનામતની વ્યવસ્થા નક્કી થયા પછી જ ચૂંટણીની પ્રક્રિયા આગળ વધી શકશે.
સરકારે પંચાયત ચૂંટણીમાં વિલંબ પાછળ અન્ય કેટલાક વહીવટી કારણો પણ દર્શાવ્યાં છે. રાજ્યમાં વસ્તી ગણતરીની તૈયારીઓ ચાલી રહી છે. તેની સાથે વિધાનસભા મતવિસ્તારોની મતદાર યાદીનું વિશેષ સંક્ષિપ્ત પુનરીક્ષણ પણ કરવામાં આવી રહ્યું છે.
આ કામગીરીમાં વહીવટી અધિકારીઓ અને કર્મચારીઓની ભાગીદારી જરૂરી છે. આવી સ્થિતિમાં પંચાયત ચૂંટણીની તૈયારીઓ એકસાથે પૂર્ણ કરવી મુશ્કેલ હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે.
પંચાયત ચૂંટણી માટે મતદાર યાદી તૈયાર કરવી, અનામત નક્કી કરવું અને અન્ય જરૂરી ઔપચારિકતાઓ પૂર્ણ કરવી પડે છે. સરકારનું કહેવું છે કે આ પ્રક્રિયાઓ પૂર્ણ કર્યા વિના ચૂંટણી યોજવી વ્યવહારુ રહેશે નહીં.
પ્રશાસકોનો કાર્યકાળ વધારવા માટે રાજ્ય સરકાર ઉત્તર પ્રદેશ પંચાયતી રાજ અધિનિયમ, 1947માં સુધારો કરવાની તૈયારી કરી રહી છે. આ અંતર્ગત કલમ 12ની પેટાકલમ (3-ક)માં ફેરફાર કરવામાં આવશે.
હાલના નિયમ મુજબ, કોઈ કારણસર પંચાયત ચૂંટણી સમયસર યોજાઈ શકતી ન હોય તો સરકાર છ મહિના સુધી પંચાયતની જવાબદારી પ્રશાસક અથવા વહીવટી સમિતિને સોંપી શકે છે.
હવે સરકાર આ સમયગાળો લંબાવવાનો માર્ગ શોધી રહી છે. તેના માટે વટહુકમ લાવવાની તૈયારી કરવામાં આવી રહી છે. સરકારનો તર્ક છે કે પ્રશાસકોનો કાર્યકાળ પૂર્ણ થયા બાદ નવી વ્યવસ્થા કરવામાં નહીં આવે તો ગામોમાં રોજિંદી સરકારી કામગીરી અટકી શકે છે. તેની અસર વિકાસકાર્યો ઉપરાંત ગ્રામીણ પરિવારોને સીધો લાભ આપતી યોજનાઓ પર પણ પડી શકે છે.
યોગી કેબિનેટના આ નિર્ણય બાદ એવી શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે કે ઉત્તર પ્રદેશમાં પંચાયત ચૂંટણી હવે 2027ની વિધાનસભા ચૂંટણી બાદ જ યોજાઈ શકે છે. જોકે, રાજ્ય સરકારે પંચાયત ચૂંટણીની કોઈ અંતિમ તારીખ જાહેર કરી નથી.
હાલમાં ચૂંટણીનો માર્ગ OBC અનામતની પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા બાદ જ સ્પષ્ટ થશે. આ માટે આયોગનો અહેવાલ આવવો અને અનામતની સ્થિતિ નક્કી થવી જરૂરી છે. આ તમામ પ્રક્રિયાઓ પૂર્ણ થયા બાદ જ ચૂંટણીની તારીખ અંગે સ્થિતિ સ્પષ્ટ થઈ શકશે.









