ઉત્તર પ્રદેશની વિધાન પરિષદની ચૂંટણીની મતદાર યાદીમાં નામની ખોટી એન્ટ્રી નોંધાવાના મામલે રાજકીય વિવાદ વકર્યો છે. આમ આદમી પાર્ટીના રાજ્યસભા સાંસદ સંજય સિંહે આ મુદ્દે ચૂંટણી પંચની કામગીરી પર સવાલ ઉઠાવ્યા છે. રાજ્યના મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારી નવદીપ રિણવાએ જવાબ આપતાં જણાવ્યું કે કમ્પ્યુટર જાતિવાદી હોતાં નથી. જોકે, તેમના જવાબમાં કરવામાં આવેલી વ્યંગાત્મક ટિપ્પણી સામે વિપક્ષે વાંધો ઉઠાવ્યો છે. સમગ્ર મામલાની તપાસ ચાલી રહી છે.
વિવાદની શરૂઆત આમ આદમી પાર્ટીના રાજ્યસભા સાંસદ સંજય સિંહની સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટથી થઈ હતી. તેમણે મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારને સવાલ કર્યો હતો કે મતદાર યાદીમાં 'રામહિત યાદવ' નામ બદલીને 'રામ ને યાદવ કો મારા' એટલે કે 'રામે યાદવને માર્યા' જેવી એન્ટ્રી કેવી રીતે નોંધાઈ ગઈ.
સંજય સિંહે સવાલ ઉઠાવ્યો કે આવી ભૂલ માત્ર યાદવ અટક ધરાવતા નામ સાથે જ કેમ થઈ? સિંહ, પાઠક, અસ્થાના, શર્મા, રાય અથવા બિષ્ટ અટક ધરાવતા નામો સાથે આવી ભૂલ કેમ જોવા મળી નહીં? તેમણે એ પણ પૂછ્યું કે શું ચૂંટણી પંચનું કમ્પ્યુટર જાતિવાદી છે અથવા કોઈ રાજકીય પક્ષના એજન્ડા પ્રમાણે કામ કરી રહ્યું છે.
તેમની ટિપ્પણી બાદ મતદાર યાદી તૈયાર કરવાની પ્રક્રિયા અને તેમાં ઉપયોગમાં લેવાતા સોફ્ટવેરની કાર્યપદ્ધતિ અંગે ચર્ચા શરૂ થઈ હતી.
ઉત્તર પ્રદેશના મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારી નવદીપ રિણવાએ પોતાના સત્તાવાર એક્સ એકાઉન્ટ દ્વારા સંજય સિંહના આરોપોનો જવાબ આપ્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું કે વિધાન પરિષદની ચૂંટણીની મતદાર યાદીમાં 'રામ ને શર્મા કો મારા' જેવી ખોટી એન્ટ્રી પણ નોંધાયેલી છે.
મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારીની કચેરીએ રવિ શર્મા નામના મતદારની પાવતી શેર કરી હતી. તેમાં પિતાના નામના સ્થાને 'રામ ને શર્મા કો મારા' લખેલું હતું.
રિણવાએ સ્વીકાર્યું કે ચૂંટણી કાર્યાલય તરફથી ભૂલ થઈ છે, પરંતુ તેને જાતિગત ભેદભાવ સાથે જોડવું યોગ્ય નથી. તેમણે વ્યંગાત્મક ટિપ્પણી કરતાં કહ્યું કે જો આવી ભૂલમાં કોઈ લઘુમતી સમુદાયનું નામ સામેલ હોત, તો સાંપ્રદાયિકતાના આરોપો પણ લાગ્યા હોત.
મતદાર યાદીમાં થયેલી ભૂલ પાછળ અંગ્રેજીમાં લખાયેલા નામોને હિન્દીમાં રૂપાંતરિત કરવા માટે ઉપયોગમાં લેવાયેલા સોફ્ટવેરની ભૂમિકા સામે આવી છે.
નવદીપ રિણવાના જણાવ્યા અનુસાર, અંગ્રેજીમાં લખાયેલા નામોને હિન્દી લિપિમાં બદલવા માટે સોફ્ટવેરનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. જોકે, કેટલાક કિસ્સાઓમાં સોફ્ટવેર નામના ઉચ્ચારને હિન્દીમાં લખવાને બદલે અંગ્રેજી શબ્દોનો અર્થ સમજવા લાગ્યું હતું.
આ પ્રક્રિયામાં 'Ram Hit Yadav' નામને વ્યક્તિના નામ તરીકે લખવાને બદલે એક વાક્યના સ્વરૂપમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવ્યું હતું. યાદીની ચકાસણી દરમિયાન આવી ભૂલો સુધારી શકાય તેમ હતી, પરંતુ કેટલીક ખોટી એન્ટ્રીઓ અંતિમ યાદીમાં પણ રહી ગઈ હતી.
મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારીની ટિપ્પણી સામે કોંગ્રેસનાં પ્રવક્તા સુપ્રિયા શ્રીનેતે પણ વાંધો ઉઠાવ્યો હતો. તેમણે સંબંધિત પોસ્ટ શેર કરીને સવાલ કર્યો કે ઉત્તર પ્રદેશના મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારીનું સત્તાવાર સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ કોણ ચલાવી રહ્યું છે.
શ્રીનેતે ચૂંટણી વ્યવસ્થાની વિશ્વસનીયતા અંગે સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. તેમના મતે, આ પ્રકારની ટિપ્પણીઓથી લોકોનો ચૂંટણી વ્યવસ્થા પરનો વિશ્વાસ વધુ નબળો પડી શકે છે.
વિવાદ વધ્યા બાદ ભારતના ચૂંટણી પંચે સત્તાવાર પ્રતિભાવોમાં સંયમિત ભાષાનો ઉપયોગ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો. અધિકારીઓને બિનજરૂરી ટિપ્પણીઓ ટાળીને માત્ર તથ્યોના આધારે જવાબ આપવા જણાવવામાં આવ્યું હતું.
સંજય સિંહે સોમવારે મતદાર યાદીમાં નોંધાયેલી કેટલીક અન્ય એન્ટ્રીઓનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમણે દાવો કર્યો કે એક સ્થળે 'મોહમ્મદ ઇકબાલ ભીખ માંગે છે' જેવી એન્ટ્રી જોવા મળી છે.
નવદીપ રિણવા પર કટાક્ષ કરતાં તેમણે કહ્યું કે જો અંગ્રેજી નામોનું આ જ રીતે હિન્દીમાં રૂપાંતરણ કરવામાં આવશે, તો તેમનું નામ પણ 'નવી ગહરાઈ રેડુઆ' બની શકે છે.
AAP સાંસદે પીલીભીતમાં 13 હજાર સમાન EPIC નંબર, બસ્તીમાં સાત હજાર શંકાસ્પદ મતદારો અને સુલતાનપુરમાં એક વ્યક્તિ દ્વારા કથિત રીતે 26 નકલી ફોર્મ ભરવાના આરોપો પણ ફરીથી રજૂ કર્યા હતા. જોકે, ઉપલબ્ધ માહિતીના આધારે આ આરોપોની સ્વતંત્ર પુષ્ટિ થઈ નથી.
મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારીએ જણાવ્યું કે સોશિયલ મીડિયા પર સામે આવેલી અસામાન્ય એન્ટ્રીઓ પાછળનાં કારણોની તપાસ કરવામાં આવી રહી છે. ભવિષ્યમાં આવી ભૂલોનું પુનરાવર્તન ન થાય તે માટે જરૂરી પગલાં લેવામાં આવશે.
તેમણે એવો દાવો પણ કર્યો કે ઇન્ટરનેટ પર કેટલીક નકલી મતદાર પાવતીઓ પ્રસારિત કરવામાં આવી રહી છે. આવા બનાવટી દસ્તાવેજો તૈયાર કરનારાઓ સામે કાયદેસરની કાર્યવાહી કરવાની ચેતવણી આપવામાં આવી છે.
