અમેરિકા હાલમાં ગંભીર આર્થિક અને વહીવટી સંકટમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. સરકારી તિજોરીમાં ભંડોળની અછત અને રાજકીય અવરોધને કારણે છેલ્લા 24 દિવસથી ચાલી રહેલું સરકારી શટડાઉન હવે અભૂતપૂર્વ સ્વરૂપ ધારણ કરી ચૂક્યું છે. જેના કારણે લાખો સરકારી કર્મચારીઓ બેરોજગાર બન્યા છે.
વોશિંગ્ટન: દુનિયાની સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા કહેવાતા યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ઑફ અમેરિકામાં ચાલી રહેલા સરકારી શટડાઉને દેશની સામાજિક અને આર્થિક સ્થિતિને હચમચાવી દીધી છે. આ શટડાઉન હવે તેના 24મા દિવસમાં પ્રવેશી ચૂક્યું છે અને તેને અમેરિકાના ઇતિહાસનું બીજું સૌથી લાંબું શટડાઉન માનવામાં આવી રહ્યું છે. લાખો સરકારી કર્મચારીઓ પગાર ન મળવાથી પરેશાન છે, ફૂડ બેંકોની બહાર મફત ભોજન માટે લાંબી કતારો લાગી રહી છે, અને બાળકોનો અભ્યાસ પણ ઠપ થઈ ગયો છે.
ફૂડ બેંકો પર ઉમટી ભીડ, ભૂખનું સંકટ વધ્યું
અમેરિકાના મેરીલેન્ડ, કેલિફોર્નિયા, એરિઝોના અને ટેક્સાસ જેવા રાજ્યોમાં હજારો લોકો ફૂડ બેંકોની સામે મફત ભોજન માટે કલાકો સુધી લાઈનમાં ઊભા જોવા મળી રહ્યા છે. સરકારી કર્મચારીઓના પગાર અટકી જવા અને ફૂડ સહાય યોજનાઓ બંધ થવાને કારણે લોકો પાસે રોજિંદી જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે પણ પૈસા બચ્યા નથી.
ફૂડ બેંકો હવે ભંડોળ અને દાનના આધારે ભોજન એકઠું કરી રહી છે અને તેને ગરીબો, નિરાધાર લોકો અને બેરોજગાર સરકારી કર્મચારીઓમાં વહેંચી રહી છે. પરંતુ માંગ એટલી વધી ગઈ છે કે ઘણી ફૂડ બેંકોમાં ખોરાકની અછત સર્જાઈ છે. અમેરિકાના કૃષિ મંત્રી બ્રુક રોલિન્સે પરિસ્થિતિ પર ચિંતા વ્યક્ત કરતાં કહ્યું કે, “શટડાઉનને કારણે કરોડો પરિવારો મુશ્કેલીમાં છે. ફૂડ સ્ટેમ્પ અને સરકારી સહાય યોજનાઓ બંધ થવાથી લોકો ભૂખ્યા રહેવા મજબૂર બન્યા છે.
ઠપ પડેલી SNAP ફૂડ સ્ટેમ્પ યોજના
અમેરિકાનો સપ્લિમેન્ટલ ન્યુટ્રિશન આસિસ્ટન્સ પ્રોગ્રામ (SNAP), જેને સામાન્ય રીતે ફૂડ સ્ટેમ્પ યોજના કહેવામાં આવે છે, તે લગભગ 4 કરોડ અમેરિકી નાગરિકોને દર મહિને ભોજન સહાય પૂરી પાડે છે. પરંતુ સરકારી તિજોરી ખાલી થવાને કારણે આ યોજના સંપૂર્ણપણે ઠપ થઈ ગઈ છે. SNAP સેવાના નિર્દેશક જીના પ્લાટા-નિનોએ જણાવ્યું કે, “ફૂડ બેંકો પોતાની ક્ષમતા કરતાં વધુ કામ કરી રહી છે, પરંતુ તે SNAPનું સ્થાન લઈ શકે નહીં. જ્યાં ફૂડ બેંક એક વ્યક્તિને ભોજન આપે છે, ત્યાં SNAP નવ લોકોને ભોજન ઉપલબ્ધ કરાવે છે.
તેમણે એમ પણ કહ્યું કે, વધતી મોંઘવારી અને ભંડોળની અછતને કારણે જરૂરિયાતમંદોને મદદ કરવી હવે ખૂબ મુશ્કેલ બની ગઈ છે. શટડાઉનનો સૌથી ઊંડો પ્રભાવ બાળકોના શિક્ષણ અને પોષણ યોજનાઓ પર પડ્યો છે. અમેરિકામાં ગરીબ બાળકો માટે ચાલતો હેડસ્ટાર્ટ પ્રોગ્રામ સરકારી ભંડોળ ન મળવાને કારણે ઠપ થઈ ગયો છે.
આ યોજના હેઠળ 65,000 ગરીબ બાળકો અને હજારો શિક્ષકોનું ભવિષ્ય અધ્ધર લટકી ગયું છે. મિસૌરી રાજ્યમાં ઘણી શાળાઓએ અસ્થાયી રૂપે પોતાના દરવાજા બંધ કરી દીધા છે, અને ઘણા શિક્ષકો પગાર વિના કામ કરવા મજબૂર છે. હેડસ્ટાર્ટ પ્રોગ્રામના નિર્દેશક કેસી લોસને કહ્યું કે, “અમારા સંગઠનને અસ્થાયી રૂપે બંધ કરવું પડ્યું છે. જે શાળાઓમાં અમે 2,300 થી વધુ બાળકોને મદદ કરતા હતા, ત્યાં હવે વર્ગો બંધ છે. આ સ્થિતિ બાળકોના ભવિષ્ય માટે ખતરનાક છે.”
લાખો નોકરીઓ ગઈ, હવાઈ સેવાઓ પ્રભાવિત
શટડાઉનને કારણે ઘણા સરકારી વિભાગોને પોતાના કર્મચારીઓને નોકરીમાંથી કાઢી મૂકવા પડ્યા છે. નેશનલ ન્યુક્લિયર સિક્યુરિટી એડમિનિસ્ટ્રેશન (NNSA) એ પોતાના રિપોર્ટમાં જણાવ્યું છે કે 1,400 કર્મચારીઓને નોકરીમાંથી કાઢી મૂકવામાં આવ્યા છે, જે દેશની પરમાણુ સુરક્ષા સુવિધાઓમાં કામ કરતા હતા. અમેરિકાના ઊર્જા મંત્રી ક્રિસ રાઇટે કહ્યું કે, “આપણી નાણાકીય ક્ષમતા સમાપ્ત થઈ ચૂકી છે. સરકારી ભંડોળ ખતમ થઈ ગયું છે, જેના કારણે આપણે આપણા કર્મચારીઓને પાછા મોકલવા પડી રહ્યા છીએ.”
એરપોર્ટ સેવાઓ પર પણ તેની સીધી અસર પડી છે. પગાર ન મળવાને કારણે હવાઈ કર્મચારીઓમાં અસંતોષ વધી રહ્યો છે અને 6,000 થી વધુ ફ્લાઈટ્સ રોજિંદા ધોરણે વિલંબિત થઈ રહી છે. ઘણા કર્મચારીઓ હવે વૈકલ્પિક નોકરીઓની શોધમાં છે, જેનાથી હવાઈ યાતાયાત વધુ પ્રભાવિત થઈ રહ્યો છે. શટડાઉનની અસર અમેરિકી સેના પર પણ પડી છે. સેના, નૌકાદળ, એરફોર્સ અને મરીનના હજારો જવાનોના પગાર અટકેલા છે. ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર સૈનિકોના પગાર માટે ઇમરજન્સી ફંડનો ઉપયોગ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે, પરંતુ સંસદની મંજૂરી વિના તે મર્યાદિત છે.
આશ્ચર્યજનક વાત એ છે કે રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે જણાવ્યું કે તેમના એક ગુપ્ત દાતાએ સૈનિકોના પગાર માટે 130 મિલિયન ડોલરનો ચેક મોકલ્યો છે. ટ્રમ્પે કહ્યું, મારા એક મિત્રે સૈનિકોની મદદ માટે અંગત રીતે દાન આપ્યું છે જેથી પગારનું સંકટ સમાપ્ત થઈ શકે. આ દરમિયાન, જર્મનીએ તેના દેશમાં તૈનાત 12,000 અમેરિકી સૈનિકોના પગાર માટે 58 મિલિયન યુરો (લગભગ 600 કરોડ રૂપિયા)ની આર્થિક મદદની ઓફર કરી છે.
રાજકીય ટકરાવ બન્યો સંકટનું મૂળ
આ સંકટ ત્યારે શરૂ થયું જ્યારે રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પના બજેટ પ્રસ્તાવોને અમેરિકી સંસદ (કોંગ્રેસ) એ મંજૂરી ન આપી. તેનાથી સરકાર પાસે ભંડોળની અછત થઈ અને ઘણી યોજનાઓને રોકવી પડી. ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર આ શટડાઉન માટે ડેમોક્રેટિક પાર્ટીને જવાબદાર ઠેરવી રહ્યું છે, જ્યારે વિપક્ષનો આરોપ છે કે રાષ્ટ્રપતિએ સમજૂતી માટે લવચીકતા બતાવી નથી.
અમેરિકામાં ભૂખ અને ફૂડ બેંકોની કતારો જ્યાં ચિંતાનો વિષય બની છે, ત્યાં ભારતે પ્રધાનમંત્રી ગરીબ કલ્યાણ અન્ન યોજના હેઠળ છેલ્લા ઘણા વર્ષોથી 80 કરોડ નાગરિકોને મફત રાશન ઉપલબ્ધ કરાવ્યું છે. આ દુનિયાનો સૌથી મોટો સામાજિક સુરક્ષા કાર્યક્રમ માનવામાં આવે છે.
