અમેરિકાના સુપ્રીમ કોર્ટમાં રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની ટેરિફ નીતિઓ સામે દાખલ કરાયેલા કાનૂની પડકાર બાદ ભારતીય મૂળના અમેરિકન વકીલ નીલ કાટ્યાલ વૈશ્વિક ચર્ચામાં આવ્યા છે. સુપ્રીમ કોર્ટ ઓફ ધ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં કાટ્યાલે ટ્રમ્પ દ્વારા લાગુ કરાયેલા વ્યાપક ટેરિફ સામે દલીલ કરી અને અદાલતમાં સફળતા મેળવી.
કાટ્યાલ, જે અમેરિકાના ભૂતપૂર્વ કાર્યકારી સોલિસિટર જનરલ રહી ચૂક્યા છે, તેમણે દલીલ કરી કે 1977ના ઇન્ટરનેશનલ ઇમર્જન્સી ઇકોનોમિક પાવર્સ એક્ટ (IEEPA) હેઠળ રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા મનસ્વી રીતે ટેરિફ લાગુ કરવું બંધારણવિરુદ્ધ છે. તેમણે અદાલત સમક્ષ રજૂઆત કરી કે આપાતકાલીન સત્તાઓનો એવો ઉપયોગ અમેરિકી બંધારણ દ્વારા નિર્ધારિત સીમાઓની બહાર છે અને સત્તાઓના સંતુલન પર અસર કરે છે.
આ વિવાદ 1977ના ઇન્ટરનેશનલ ઇમર્જન્સી ઇકોનોમિક પાવર્સ એક્ટ (IEEPA) હેઠળ લગાવવામાં આવેલા ટેરિફને લઈને હતો. ટ્રમ્પ પ્રશાસને રાષ્ટ્રીય આપાતકાલીન સત્તાઓનો હવાલો આપી કેટલાક દેશો પર વ્યાપક ટેરિફ લાગુ કર્યા હતા. કાટ્યાલે સુપ્રીમ કોર્ટમાં દલીલ કરી કે આ કાયદાનો ઉપયોગ કરીને મનસ્વી રીતે કર અથવા ટેરિફ લાદવો બંધારણવિરુદ્ધ છે, કારણ કે અમેરિકી બંધારણ અનુસાર કર લગાવવાની સત્તા માત્ર કોંગ્રેસને છે, રાષ્ટ્રપતિને નહીં.
સુપ્રીમ કોર્ટે પોતાના નિર્ણયમાં બંધારણીય સિદ્ધાંતો અને સત્તાવિભાજન પર ભાર મૂક્યો. અદાલતે સ્પષ્ટ કર્યું કે રાષ્ટ્રપતિ પાસે સત્તા હોવા છતાં બંધારણ સર્વોચ્ચ છે અને વિધાન સત્તાઓનો અતિક્રમણ કરી શકાય નહીં.
ફૈસલા બાદ નીલ કાટ્યાલે જણાવ્યું કે અમેરિકાના સુપ્રીમ કોર્ટે કાયદાના શાસન અને અમેરિકન જનતાના પક્ષમાં ઉભા રહી સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો છે કે બંધારણ રાષ્ટ્રપતિ કરતાં વધુ શક્તિશાળી છે. તેમણે કહ્યું કે અમેરિકા માં જનતા પર કર લગાવવાની સત્તા માત્ર કોંગ્રેસને છે. કાટ્યાલે વધુમાં જણાવ્યું કે આ કેસ કોઈ એક રાષ્ટ્રપતિ વિરુદ્ધ નહોતો, પરંતુ રાષ્ટ્રપતિ પદની બંધારણીય સીમાઓ સાથે સંબંધિત હતો. તેમણે તેને અમેરિકન લોકશાહીમાં સંસ્થાકીય સંતુલનની જીત તરીકે વર્ણવી.
નીલ કાટ્યાલ ભારતીય ઇમિગ્રન્ટ માતા-પિતાના ઘરે અમેરિકામાં જન્મેલા બંધારણીય વકીલ છે. તેઓ અમેરિકાના ભૂતપૂર્વ કાર્યકારી સોલિસિટર જનરલ રહી ચૂક્યા છે. 2010માં તત્કાલીન રાષ્ટ્રપતિ બરાક ઓબામાએ તેમને આ પદ પર નિમણૂક કરી હતી. કાર્યકારી સોલિસિટર જનરલ તરીકે કાટ્યાલે સુપ્રીમ કોર્ટ અને વિવિધ અપિલીય અદાલતોમાં સંઘીય સરકારનું પ્રતિનિધિત્વ કર્યું હતું. તેમણે સુપ્રીમ કોર્ટ સમક્ષ 50થી વધુ કેસોમાં દલીલ કરી છે.
હાલમાં તેઓ વોશિંગ્ટન સ્થિત લૉ ફર્મ મિલબૅન્ક LLPમાં પાર્ટનર છે. તેમની નિષ્ણાતી પેટન્ટ, સિક્યુરિટીઝ, ફોજદારી, રોજગાર અને બંધારણીય કાયદા સંબંધિત જટિલ મામલાઓમાં છે. 2011માં તેમને અમેરિકન ન્યાય વિભાગનો સર્વોચ્ચ નાગરિક સન્માન ‘એડમન્ડ રૅન્ડોલ્ફ એવોર્ડ’ આપવામાં આવ્યો હતો, જે ઉત્તમ કાનૂની સેવા અને બંધારણીય મૂલ્યોની રક્ષા માટેના યોગદાન બદલ આપવામાં આવે છે.
