અમેરિકાના નાણામંત્રી સ્કોટ બેસેન્ટે કેનેડાની તુલના એવા નાના કૂતરા સાથે કરી છે, જે મોટા કૂતરાને સતત ભસીને પરેશાન કરે છે. તેમણે કેનેડાના વડાપ્રધાન માર્ક કાર્ની પર અમેરિકાએ આપેલી વધુ સારી વેપાર સમજૂતીને નકારી કાઢવાનો આરોપ લગાવ્યો છે. આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે બંને દેશો વચ્ચે ટેરિફ અને વેપાર નીતિઓને લઈને તણાવ યથાવત છે.
બેસેન્ટે ફોક્સ ન્યૂઝને આપેલા એક ઇન્ટરવ્યૂમાં કેનેડા સાથેના વર્તમાન વેપાર વિવાદને સમજાવવા માટે પોતાના જૂના જર્મન શેફર્ડ કૂતરાનું ઉદાહરણ આપ્યું. તેમણે જણાવ્યું કે પાર્કમાં એક નાનો કૂતરો તેમના જર્મન શેફર્ડ પર સતત ભસતો હતો.
તેમના જણાવ્યા અનુસાર, તેમનો જર્મન શેફર્ડ લાંબા સમય સુધી નાના કૂતરાને અવગણતો રહ્યો, પરંતુ અંતે એક દિવસ તેની ધીરજ ખૂટી ગઈ. બેસેન્ટે કહ્યું કે કેનેડા સાથેની વર્તમાન સ્થિતિ તેમને આ ઘટનાની યાદ અપાવે છે.
અમેરિકાના નાણામંત્રીએ કેનેડાના વડાપ્રધાન માર્ક કાર્ની પર વધુ સારી વેપાર સમજૂતી સ્વીકારવાનો ઇનકાર કરવાનો આરોપ પણ લગાવ્યો. બંને દેશોના અધિકારીઓ વચ્ચે 19થી 21 ઓગસ્ટ દરમિયાન ત્રણ દિવસ સુધી વેપાર વાટાઘાટો થઈ હતી, પરંતુ ચર્ચા કોઈ સમજૂતી સુધી પહોંચી શકી નહોતી.
કાર્નીનું કહેવું હતું કે વાટાઘાટોના અંતિમ તબક્કામાં અમેરિકાએ સમજૂતીની શરતોમાં ફેરફાર કર્યો હતો. બીજી તરફ, અમેરિકી પક્ષનું કહેવું હતું કે કેનેડાને સારો પ્રસ્તાવ આપવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ કેનેડા તેના પર સંમત થયું નહોતું.
બેસેન્ટે દાવો કર્યો કે કેનેડા સાથેના વર્તમાન વેપાર યુદ્ધની અમેરિકી કિંમતો પર અસર ખૂબ જ મર્યાદિત રહેશે. તેમણે અગાઉ પણ કાર્ની પર ટીકા કરી હતી અને આરોપ લગાવ્યો હતો કે કેનેડાના વડાપ્રધાન દેશની અર્થવ્યવસ્થા માટે શું સારું છે તેના બદલે પોતાની રાજકીય છબી અંગે વધુ ચિંતિત છે.
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે બંને દેશો વચ્ચે વેપાર સમજૂતી ન થયા બાદ 22 ઓગસ્ટથી કેનેડાના આશરે 20 અબજ ડોલર એટલે કે લગભગ 1.9 લાખ કરોડ રૂપિયાના માલ પર 50 ટકા ટેરિફ લાગુ કર્યો હતો.
આ ટેરિફ અમેરિકામાં મોકલવામાં આવતા કેનેડિયન માલના કુલ મૂલ્યના આશરે 5 ટકા પર લાગુ થયો હતો. કેનેડાના વડાપ્રધાન માર્ક કાર્નીએ અમેરિકાના આ પગલાને કેનેડા પર હુમલો ગણાવ્યો હતો.
તેમણે બંને દેશો વચ્ચે વધી રહેલા વેપાર વિવાદ અંગે કહ્યું હતું કે કેનેડા યુદ્ધ જેવી સ્થિતિમાં છે, કારણ કે તેના પર હુમલો થયો છે.
અમેરિકા અને કેનેડા લાંબા સમયથી અનેક વેપાર મુદ્દાઓ પર મતભેદ ધરાવે છે. તેમાં ઓટોમોબાઇલ, ડેરી ઉત્પાદનો, દારૂ અને લાકડાનો વેપાર મુખ્ય છે.
અમેરિકાનો આરોપ છે કે કેનેડાની કેટલીક વેપાર નીતિઓ અમેરિકન કંપનીઓ માટે સમાન તકો ઊભી કરતી નથી. બીજી તરફ, કેનેડા અમેરિકાએ લગાવેલા વિવિધ ટેરિફમાં રાહતની માંગ કરતું રહ્યું છે.
અમેરિકા લાંબા સમયથી ફરિયાદ કરતું રહ્યું છે કે કેનેડાની વેપાર નીતિઓ અમેરિકન વાહન કંપનીઓને કેનેડિયન બજારમાં સમાન તકો આપતી નથી.
અમેરિકા ઇચ્છે છે કે કેનેડા પોતાની અર્થવ્યવસ્થામાં અમેરિકન કારો અને અન્ય અમેરિકન ઉત્પાદનો માટે બજાર વધુ ખોલે. તેના જવાબમાં કેનેડાએ અમેરિકા પાસેથી સ્ટીલ, એલ્યુમિનિયમ, કારો અને લાકડા પર લગાવવામાં આવેલા ટેરિફમાં રાહતની માંગ કરી હતી.
જોકે, અમેરિકા આ ટેરિફ દૂર કરવા માટે તૈયાર થયું નહોતું.
કેનેડા પોતાના ડેરી ઉદ્યોગને વિદેશી સ્પર્ધાથી બચાવવા માટે લાંબા સમયથી અનેક નિયમો અને પ્રતિબંધો લાગુ કરે છે.
અમેરિકા ઇચ્છે છે કે તેના દૂધ, ચીઝ અને અન્ય ડેરી ઉત્પાદનોને કેનેડિયન બજારમાં વધુ સરળતાથી પ્રવેશ મળે. જોકે, કેનેડાએ પોતાના સ્થાનિક ડેરી ક્ષેત્ર અંગે મોટી છૂટ આપવાનું ટાળ્યું.
આ મુદ્દો પણ બંને દેશોની વાટાઘાટોમાં મુખ્ય વિવાદ રહ્યો હતો.
કેનેડાના કેટલાક વિસ્તારોમાં અમેરિકન દારૂના વેચાણ પર લગાવવામાં આવેલા પ્રતિબંધોને લઈને પણ અમેરિકા નારાજ છે. અમેરિકી પક્ષ તેને પોતાના ઉત્પાદનો સાથે ભેદભાવ માને છે અને ઇચ્છે છે કે તેની દારૂને કેનેડિયન બજારમાં વધુ સરળતાથી વેચી શકાય.
આ ઉપરાંત સોફ્ટવૂડ લેમ્બર એટલે કે લાકડાને લઈને પણ બંને દેશો વચ્ચે લાંબા સમયથી વિવાદ છે. અમેરિકા કેનેડાથી આયાત થતા લાકડા પર અલગ-અલગ વેપાર પ્રતિબંધો અને શુલ્ક લગાવતું રહ્યું છે.
અમેરિકાના 50 ટકા ટેરિફના જવાબમાં કેનેડાએ પણ જવાબી કાર્યવાહી કરવાની જાહેરાત કરી હતી. વડાપ્રધાન માર્ક કાર્નીએ કહ્યું હતું કે કેનેડા અમેરિકન ટેરિફનો ડોલર-ફોર-ડોલર જવાબ આપશે.
આ પગલા બાદ બંને દેશો વચ્ચે વેપાર તણાવ વધુ વધ્યો. અમેરિકા અને કેનેડા એકબીજાના સૌથી મોટા વેપાર ભાગીદારોમાં સામેલ છે. લાંબા સમય સુધી ટેરિફ ચાલુ રહે તો બંને દેશોના વેપાર અને ગ્રાહક કિંમતો પર અસર પડી શકે છે.
અમેરિકા-કેનેડા સંબંધોમાં વિવાદ માત્ર ટેરિફ સુધી મર્યાદિત નથી. બંને દેશો વચ્ચે રાજકીય અને સરહદ સુરક્ષા સાથે જોડાયેલા અનેક મુદ્દાઓ પણ તણાવનું કારણ રહ્યા છે.
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અનેક પ્રસંગોએ કેનેડાને અમેરિકાનું 51મું રાજ્ય બનાવવાની વાત કરી ચૂક્યા છે. ટ્રમ્પનું તર્ક રહ્યું છે કે અમેરિકા વેપારના મામલે કેનેડાને ભારે આર્થિક લાભ આપે છે.
તેમણે એવો પણ દાવો કર્યો હતો કે જો કેનેડા અમેરિકાનો ભાગ બની જાય, તો બંને દેશો વચ્ચે વેપાર અસંતુલન અને ટેરિફ સાથે જોડાયેલા અનેક વિવાદો સમાપ્ત થઈ શકે છે.
કેનેડાએ આ વિચાર સ્વીકાર્યો નથી અને કેનેડિયન નેતૃત્વે દેશની સાર્વભૌમત્વ પર ભાર મૂક્યો છે.
ટ્રમ્પે કેનેડાના પૂર્વ વડાપ્રધાન જસ્ટિન ટ્રૂડોને અનેક વખત કટાક્ષરૂપે ‘ગવર્નર’ કહીને સંબોધ્યા હતા. કેનેડામાં આ ટિપ્પણીને દેશની સાર્વભૌમત્વ પ્રત્યે અપમાનજનક માનવામાં આવી હતી.
અમેરિકા અને કેનેડા વચ્ચે સરહદ સુરક્ષાને લઈને પણ મતભેદ છે. ટ્રમ્પ પ્રશાસન કેનેડાની સરહદ પરથી ગેરકાયદેસર સ્થળાંતર અને ફેન્ટાનિલ જેવી ખતરનાક નશીલી દવાઓની તસ્કરી અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરતું રહ્યું છે.
અમેરિકાએ કેનેડા પાસેથી સરહદ પર દેખરેખ મજબૂત કરવા અને ગેરકાયદેસર સ્થળાંતર તથા નશીલી દવાઓની તસ્કરી રોકવા માટે કડક પગલાં લેવાની માંગ કરી છે.
અમેરિકા અને કેનેડા વચ્ચેનો વર્તમાન વિવાદ બંને દેશોના ગાઢ આર્થિક અને વેપારી સંબંધોને કારણે પણ મહત્વ ધરાવે છે. ટેરિફ, બજાર સુધી પહોંચ અને સરહદ સુરક્ષાને લઈને વધી રહેલા મતભેદો બંને દેશોના રાજકીય અને આર્થિક સંબંધોને અસર કરી શકે છે.
