વેનેઝુએલામાં આવેલા અંદાજે 7.5 તીવ્રતાના વિનાશકારી ભૂકંપ બાદ સત્તાવાર રીતે મૃત્યુઆંક 235 પર પહોંચી ગયો છે, જ્યારે 4,300થી વધુ લોકો ઘાયલ થયા છે. સરકારના જણાવ્યા અનુસાર અંદાજે 39,000 લોકો હજુ પણ લાપતા છે અને હજારો લોકો કાટમાળ નીચે ફસાયેલા હોવાની આશંકા વચ્ચે રાહત અને બચાવ કામગીરી સતત ચાલુ છે.
રાહત એજન્સીઓએ જણાવ્યું છે કે અનેક સ્થળોએ કાટમાળની અંદરથી લોકોના અવાજો સંભળાઈ રહ્યા છે, જેના કારણે બચાવ કામગીરી વધુ તેજ કરવામાં આવી છે.
ભૂકંપ એવા સમયે આવ્યો જ્યારે દેશમાં 25 જૂને વર્ષ 1821ના ઐતિહાસિક કારાબોબો યુદ્ધની વર્ષગાંઠ નિમિત્તે રાષ્ટ્રીય રજા હતી. મોટાભાગના લોકો પોતાના ઘરોમાં હાજર હતા અને ફીફા વિશ્વ કપની મેચો જોઈ રહ્યા હતા. પરિણામે ઇમારતો ધરાશાયી થતાં મોટી સંખ્યામાં લોકો કાટમાળ નીચે દટાઈ ગયા.
નિષ્ણાતોના મતે આગામી દિવસોમાં મૃત્યુઆંક વધુ વધી શકે છે. અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં અનેક ઇમારતો સંપૂર્ણપણે ધરાશાયી થઈ ગઈ છે અને ઘણા સ્થળોએ રાહત દળો હજુ સુધી પહોંચી શક્યા નથી.
અમેરિકન જિયોલોજિકલ સર્વે (USGS)એ પ્રાથમિક મૂલ્યાંકનમાં ચેતવણી આપી છે કે આ આપત્તિ વધુ ગંભીર સ્વરૂપ ધારણ કરી શકે છે. એજન્સીના જણાવ્યા મુજબ 10,000થી વધુ લોકોના મૃત્યુની સંભાવના અંદાજે 44 ટકા છે, જ્યારે અત્યંત ગંભીર પરિસ્થિતિમાં મૃત્યુઆંક એક લાખ સુધી પહોંચી શકે તેવી પણ શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.
રાહતકર્મીઓ સતત કાટમાળ હટાવીને જીવિત લોકોને શોધી રહ્યા છે. હોસ્પિટલોમાં ઘાયલોની સારવાર ચાલુ છે અને અનેક સ્થળોએ અસ્થાયી તબીબી કેમ્પ તેમજ ફીલ્ડ હોસ્પિટલ સ્થાપિત કરવામાં આવી છે.
ભૂકંપથી સૌથી વધુ નુકસાન ઉત્તર તટીય રાજ્ય લા ગુઆઇરામાં થયું છે. અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર અહીં 70 હજારથી વધુ પરિવારો અસરગ્રસ્ત થયા છે.
રાજ્યમાં 100થી વધુ ઇમારતો સંપૂર્ણપણે ધરાશાયી થઈ ગઈ છે, જ્યારે બાદમાં સરકાર દ્વારા આપવામાં આવેલી માહિતી મુજબ અંદાજે 250 ઇમારતો સંપૂર્ણપણે નષ્ટ થઈ ગઈ છે અથવા ગંભીર રીતે નુકસાનગ્રસ્ત થઈ છે.
સ્થાનિક પ્રશાસને જણાવ્યું કે અનેક બહુમાળી ઇમારતો થોડા જ સેકન્ડોમાં કાટમાળમાં ફેરવાઈ ગઈ. રાજધાની કારાકાસ નજીક આવેલા આ વિસ્તારમાં બચાવ કામગીરી સતત ચાલુ છે. અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં વીજ પુરવઠો, સંચાર સેવા અને પીવાના પાણીની સુવિધા પણ ગંભીર રીતે પ્રભાવિત થઈ છે.
વેનેઝુએલા સરકારે અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં રાહત અને બચાવ કામગીરી યુદ્ધસ્તરે શરૂ કરી છે. ગૃહ મંત્રાલયના જણાવ્યા મુજબ બચાવકર્મીઓની સંખ્યા 4,200થી વધારીને 11,500 કરવામાં આવી છે.
સેના, રાષ્ટ્રીય આપદા વ્યવસ્થાપન એજન્સીઓ, અગ્નિશામક વિભાગ અને સ્વયંસેવક સંસ્થાઓ સંયુક્ત રીતે રાહત કામગીરી ચલાવી રહી છે.
બચાવ દળો ભારે મશીનો, શોધી કૂતરાઓ અને આધુનિક સાધનોની મદદથી કાટમાળમાં ફસાયેલા લોકોની શોધ કરી રહ્યા છે. જ્યાંથી હજુ પણ જીવિત લોકો હોવાના સંકેતો મળી રહ્યા છે તે વિસ્તારોને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી રહી છે.
આરોગ્ય મંત્રાલયના જણાવ્યા મુજબ 4,300થી વધુ ઘાયલોને વિવિધ હોસ્પિટલોમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા છે. સૌથી વધુ દર્દીઓને લા ગુઆઇરા અને આસપાસના વિસ્તારોમાંથી લાવવામાં આવ્યા છે.
ઘણી હોસ્પિટલોમાં તેમની ક્ષમતા કરતાં વધુ દર્દીઓની સારવાર ચાલી રહી છે, જેના કારણે સરકારે અસ્થાયી ફીલ્ડ હોસ્પિટલ શરૂ કરી છે.
દેશના અન્ય વિસ્તારોમાંથી પણ તબીબી ટીમોને અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં મોકલવામાં આવી છે. ગંભીર રીતે ઘાયલ લોકો માટે વિશેષ તબીબી એકમોની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે અને જરૂરી દવાઓ તથા રક્તનો પુરવઠો વધારવામાં આવી રહ્યો છે.
સરકારના પ્રાથમિક અંદાજ મુજબ આ કુદરતી આપત્તિના કારણે વેનેઝુએલાને અંદાજે 9.5 લાખ કરોડ રૂપિયાનું આર્થિક નુકસાન થઈ શકે છે.
મોટી સંખ્યામાં રહેણાંક ઇમારતો, રસ્તાઓ, પુલો, સરકારી ઇમારતો અને જાહેર માળખાકીય સુવિધાઓને નુકસાન થયું છે.
રાજધાની કારાકાસનું મુખ્ય વિમાનમથક પણ પ્રભાવિત થયું છે, જેના કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય રાહત સામગ્રી પહોંચાડવામાં મુશ્કેલી આવી રહી છે. અનેક રસ્તાઓને નુકસાન પહોંચતાં રાહત વાહનોની અવરજવર પણ પ્રભાવિત થઈ છે.
કાર્યકારી રાષ્ટ્રપતિ ડેલ્સી રોડ્રિગેઝે દેશમાં આપાતકાલ જાહેર કર્યો છે. સરકારે તમામ સરકારી એજન્સીઓને રાહત કામગીરીને પ્રાથમિકતા આપવા સૂચના આપી છે.
અસરગ્રસ્ત નાગરિકો માટે અસ્થાયી રાહત શિબિરો ઉભી કરવામાં આવી રહી છે અને ખોરાક, સ્વચ્છ પીવાનું પાણી તથા જરૂરી સામગ્રી ઉપલબ્ધ કરાવવાના પ્રયાસો ચાલી રહ્યા છે.
સરકારે નાગરિકોને આફ્ટરશોકની સંભાવનાને ધ્યાનમાં રાખીને નુકસાનગ્રસ્ત ઇમારતોથી દૂર રહેવા અને માત્ર સત્તાવાર સૂચનાઓનું પાલન કરવાની અપીલ કરી છે.
વેનેઝુએલામાં આવેલી આ આપત્તિ બાદ અનેક દેશોએ સહાયની જાહેરાત કરી છે.
ભારતના પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ કાર્યકારી રાષ્ટ્રપતિ ડેલ્સી રોડ્રિગેઝ સાથે વાતચીત કરીને શક્ય તમામ સહાય આપવાનો વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો છે.
અમેરિકાએ પણ તાત્કાલિક માનવતાવાદી સહાય મોકલવાની શરૂઆત કરી છે. અમેરિકન સધર્ન કમાન્ડ મારફતે રાહત સામગ્રી, તબીબી સહાય અને શોધ તથા બચાવ દળોને વેનેઝુએલા મોકલવામાં આવી રહ્યા છે. ઉપરાંત ઘાયલો માટે વિશેષ વિમાનો અને અન્ય સંસાધનો ઉપલબ્ધ કરાવવાની પણ જાહેરાત કરવામાં આવી છે.
કેનેડાએ 35 લાખ ડોલરની માનવતાવાદી સહાય જાહેર કરી છે. આ રકમનો ઉપયોગ ખોરાક, સ્વચ્છ પીવાનું પાણી, આરોગ્ય સેવાઓ, સ્વચ્છતા અને અન્ય જરૂરી રાહત કામગીરી માટે કરવામાં આવશે.
નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર વેનેઝુએલા અને આસપાસના તટીય વિસ્તારમાં આવેલો અંદાજે 7.5 તીવ્રતાનો આ ભૂકંપ છેલ્લા એક સદીથી વધુ સમયના સૌથી શક્તિશાળી ભૂકંપોમાંનો એક માનવામાં આવે છે.
આ પહેલાં વર્ષ 1900માં સાન નાર્સિસો વિસ્તારમાં 7.7 તીવ્રતાનો ભૂકંપ આવ્યો હતો, જેમાં અનેક ઇમારતોને નુકસાન થયું હતું અને મોટી સંખ્યામાં લોકો અસરગ્રસ્ત થયા હતા.
વેનેઝુએલા કેરેબિયન પ્લેટ અને દક્ષિણ અમેરિકન પ્લેટના સંગમ વિસ્તારમાં આવેલું છે. આ બંને ટેક્ટોનિક પ્લેટો વચ્ચે સતત ભૂગર્ભીય હલચલ થતી રહે છે. જ્યારે પ્લેટો વચ્ચે સંચિત ઊર્જા અચાનક મુક્ત થાય છે ત્યારે શક્તિશાળી ભૂકંપ આવે છે.
વૈજ્ઞાનિકોના જણાવ્યા મુજબ આ ભૂકંપ બાદ પણ અનેક આફ્ટરશોક આવવાની શક્યતા છે. આવા ઝટકાઓ પહેલેથી જ નબળી પડી ગયેલી ઇમારતોને વધુ નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. તેથી અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં લોકોને સાવચેત રહેવા અને પ્રશાસનની સૂચનાઓનું પાલન કરવાની સલાહ આપવામાં આવી છે.
વેનેઝુએલા સામે હવે સૌથી મોટો પડકાર કાટમાળમાં ફસાયેલા લોકોને સુરક્ષિત બહાર કાઢવાનો, લાખો અસરગ્રસ્ત નાગરિકો સુધી રાહત પહોંચાડવાનો અને નુકસાનગ્રસ્ત માળખાકીય સુવિધાઓને પુનઃસ્થાપિત કરવાનો છે.
સતત વધી રહેલો મૃત્યુઆંક, હજારો ઘાયલોની સારવાર, મોટી સંખ્યામાં લાપતા લોકોની શોધ અને સંભવિત આફ્ટરશોક આ આપત્તિને વધુ જટિલ બનાવી રહ્યા છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગ અને ઝડપી રાહત કામગીરી છતાં આગામી દિવસો વેનેઝુએલા માટે પડકારજનક માનવામાં આવી રહ્યા છે. બચાવ એજન્સીઓના જણાવ્યા મુજબ આગામી 48થી 72 કલાક કાટમાળમાં ફસાયેલા લોકોને જીવિત બહાર કાઢવા માટે સૌથી મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
