પશ્ચિમ બંગાળની નંદીગ્રામ અને રેજીનગર વિધાનસભા બેઠકો પર 6 ઓક્ટોબર 2026ના રોજ પેટાચૂંટણી માટે મતદાન થશે. લગભગ 15 વર્ષમાં પ્રથમ વખત મમતા બેનર્જી ન તો મુખ્યમંત્રી છે, ન ધારાસભ્ય છે અને ન જ પેટાચૂંટણીના ઉમેદવાર છે. નંદીગ્રામમાં TMCનો પણ કોઈ ઉમેદવાર નથી. તમામ છ બેઠકોના પરિણામ 9 ઓક્ટોબર 2026ના રોજ જાહેર થશે.
દેશના ચાર રાજ્યો અને એક કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશમાં વિધાનસભા અને લોકસભાની કુલ છ બેઠકો પર 6 ઓક્ટોબર 2026ના રોજ પેટાચૂંટણી માટે મતદાન થશે. તેમાં પશ્ચિમ બંગાળ અને તમિલનાડુની બે-બે વિધાનસભા બેઠકો, આસામની એક લોકસભા બેઠક અને પુડુચેરીની એક વિધાનસભા બેઠક સામેલ છે. તમામ બેઠકોની મતગણતરી અને પરિણામની જાહેરાત 9 ઓક્ટોબર 2026ના રોજ કરવામાં આવશે.
આ પેટાચૂંટણીઓમાં સૌથી વધુ રાજકીય ધ્યાન પશ્ચિમ બંગાળ પર કેન્દ્રિત છે. રાજ્યમાં લગભગ 15 વર્ષ બાદ પ્રથમ વખત એવી ચૂંટણી થઈ રહી છે, જેમાં તૃણમૂલ કોંગ્રેસ (TMC)ના પ્રમુખ મમતા બેનર્જી ન તો મુખ્યમંત્રી છે, ન ધારાસભ્ય છે અને ન પેટાચૂંટણીના ઉમેદવાર છે. મે 2026માં યોજાયેલી વિધાનસભા ચૂંટણીમાં TMC સત્તાથી બહાર થઈ ગઈ હતી અને મમતા બેનર્જી પણ પોતાની બેઠક હારી ગયા હતા.
પશ્ચિમ બંગાળની બે વિધાનસભા બેઠકોમાં નંદીગ્રામ અને રેજીનગરનો સમાવેશ થાય છે. નંદીગ્રામનું રાજકીય મહત્વ લાંબા સમયથી રહ્યું છે. આ વિસ્તાર TMC અને ભાજપ વચ્ચેના રાજકીય સંઘર્ષનું મુખ્ય કેન્દ્ર રહ્યો છે.
નંદીગ્રામની રાજનીતિનો પશ્ચિમ બંગાળમાં સત્તા પરિવર્તન સાથે પણ ઊંડો સંબંધ રહ્યો છે. વર્ષ 2007માં જમીન અધિગ્રહણના વિરોધમાં થયેલા આંદોલને મમતા બેનર્જી અને TMCને રાજ્યની રાજનીતિમાં મજબૂત આધાર આપ્યો હતો. આ રાજકીય આંદોલને આગળ જઈને 2011માં TMCને પશ્ચિમ બંગાળની સત્તા સુધી પહોંચાડવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી.
વર્ષ 2021ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં મમતા બેનર્જીએ નંદીગ્રામથી ચૂંટણી લડી હતી. તેમની સામે વર્તમાન મુખ્યમંત્રી શુભેન્દુ અધિકારી હતા. અધિકારીએ તે ચૂંટણીમાં મમતા બેનર્જીને હરાવ્યા હતા. ત્યારબાદ નંદીગ્રામ બંને નેતાઓ અને TMC-ભાજપ વચ્ચેના રાજકીય ટકરાવનું પ્રતીક બની ગયું.
2026ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં શુભેન્દુ અધિકારીએ નંદીગ્રામ અને ભવાનીપુર, બંને બેઠકો પરથી ચૂંટણી લડી અને બંને જગ્યાએ જીત મેળવી હતી.
ભવાનીપુરમાં તેમણે મમતા બેનર્જીને 15,105 મતના અંતરથી હરાવ્યા હતા. શુભેન્દુ અધિકારીને 73,917 મત મળ્યા હતા, જ્યારે મમતા બેનર્જીને 58,812 મત મળ્યા હતા.
આ હાર બાદ મમતા બેનર્જી પ્રથમ વખત એવી સ્થિતિમાં પહોંચ્યા, જેમાં તેઓ રાજ્યના મુખ્યમંત્રી પણ રહ્યા નહીં અને વિધાનસભાના સભ્ય પણ રહ્યા નહીં. આ કારણે નંદીગ્રામ પેટાચૂંટણીને પશ્ચિમ બંગાળની વર્તમાન રાજનીતિમાં વિશેષ મહત્વ આપવામાં આવી રહ્યું છે.
વિધાનસભા ચૂંટણી બાદ રાજકીય વર્તુળોમાં ચર્ચા હતી કે મમતા બેનર્જી નંદીગ્રામથી પેટાચૂંટણી લડી શકે છે. જોકે, TMCએ બાદમાં સંચિતા પ્રધાનને આ બેઠક પરથી ઉમેદવાર બનાવ્યા હતા.
ત્યારબાદ સંચિતા પ્રધાને ચૂંટણીમાંથી પોતાનું નામ પાછું ખેંચી લીધું. હવે નંદીગ્રામ પેટાચૂંટણીમાં મમતા બેનર્જીનો કોઈ ઉમેદવાર નથી. આ સ્થિતિ એટલા માટે પણ મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે નંદીગ્રામ મમતા બેનર્જીની રાજકીય યાત્રા અને TMCના વિસ્તરણ સાથે સીધો જોડાયેલો રહ્યો છે.
નંદીગ્રામમાં TMC અને ભાજપ વચ્ચે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા રાજકીય મુકાબલાને કારણે પેટાચૂંટણીના પરિણામ બંને પક્ષો માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યા છે.
પશ્ચિમ બંગાળની બીજી પેટાચૂંટણી બેઠક રેજીનગર છે. અહીં અનેક મુખ્ય રાજકીય પક્ષો અને ઉમેદવારો વચ્ચે મુકાબલો છે. મેદાનમાં ભાજપ, કોંગ્રેસ, TMCના બંને જૂથો, CPI(M) અને જનતા ઉન્નયન પાર્ટી (AJUP)ના ઉમેદવારો છે.
રેજીનગર મુસ્લિમ બહુમતી ધરાવતો વિધાનસભા વિસ્તાર છે. અહીં ભાજપના શંકરાવ સરકાર સિવાયના મુખ્ય ઉમેદવારો મુસ્લિમ સમુદાયમાંથી છે.
કોંગ્રેસે મોહમ્મદ અબ્દુલ્લાહિલ કાફીને મેદાનમાં ઉતાર્યા છે. TMC તરફથી રબીયુલ આલમ ચૌધરી ચૂંટણી લડી રહ્યા છે. જ્યારે જનતા ઉન્નયન પાર્ટીએ હુમાંયુન કબીરના પુત્ર ગોલામ નબી આઝાદને ઉમેદવાર બનાવ્યા છે.
આ રીતે રેજીનગરમાં મુકાબલો માત્ર ભાજપ અને TMC સુધી મર્યાદિત નથી. કોંગ્રેસ, CPI(M) અને AJUPની હાજરીએ ચૂંટણીને બહુકોણીય બનાવી છે. વિસ્તારની સામાજિક અને રાજકીય રચનાને ધ્યાનમાં લેતાં અહીંનું પરિણામ પણ પશ્ચિમ બંગાળની આગામી રાજનીતિ માટે મહત્વપૂર્ણ સંકેત આપી શકે છે.
2026ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં સત્તા ગુમાવ્યા અને પોતાની બેઠક હાર્યા બાદ મમતા બેનર્જીની રાજકીય સ્થિતિ અગાઉ કરતાં અલગ છે. લગભગ 15 વર્ષમાં આ પ્રથમ વખત છે જ્યારે તેઓ પશ્ચિમ બંગાળના મુખ્યમંત્રી અને ધારાસભ્ય બંને નથી.
નંદીગ્રામ પેટાચૂંટણીમાં TMCનો કોઈ ઉમેદવાર ન હોવાથી પાર્ટીની વ્યૂહરચના પર પણ સવાલ ઊભા થઈ રહ્યા છે. બીજી તરફ, ભાજપ માટે આ વિસ્તાર પહેલાથી જ મહત્વપૂર્ણ રાજકીય આધાર રહ્યો છે. શુભેન્દુ અધિકારીની નંદીગ્રામમાં જીતે ભાજપના પ્રભાવને મજબૂત કર્યો છે.
આ સ્થિતિમાં પેટાચૂંટણીના પરિણામો વિધાનસભા ચૂંટણી બાદ પશ્ચિમ બંગાળની રાજનીતિ કઈ દિશામાં આગળ વધી રહી છે તેના સંકેત આપી શકે છે.
પશ્ચિમ બંગાળ ઉપરાંત તમિલનાડુની બે વિધાનસભા બેઠકો, આસામની એક લોકસભા બેઠક અને પુડુચેરીની એક વિધાનસભા બેઠક પર પણ 6 ઓક્ટોબરે મતદાન થશે.
આ પેટાચૂંટણીઓના પરિણામો સ્થાનિક રાજનીતિ ઉપરાંત સંબંધિત રાજ્યોમાં મુખ્ય રાજકીય પક્ષોના જનાધારના આકલન માટે મહત્વપૂર્ણ રહેશે. જોકે, પશ્ચિમ બંગાળમાં નંદીગ્રામ અને રેજીનગર બેઠકો પર થનાર મતદાન ખાસ ચર્ચામાં છે.
તમામ છ બેઠકો માટે મતગણતરી અને પરિણામની જાહેરાત 9 ઓક્ટોબર 2026ના રોજ થશે. ત્યારબાદ સ્પષ્ટ થશે કે પેટાચૂંટણીમાં મતદારોએ કયા રાજકીય પક્ષ અને ઉમેદવારને સમર્થન આપ્યું.
પશ્ચિમ બંગાળની આ પેટાચૂંટણી એટલા માટે અલગ છે કારણ કે રાજ્યની રાજનીતિમાં લાંબા સમયથી કેન્દ્રીય ભૂમિકા ભજવનારી મમતા બેનર્જી આ વખતે સીધા ચૂંટણી મેદાનમાં નથી. 2011માં TMCને સત્તા સુધી પહોંચાડનારી રાજકીય યાત્રામાં નંદીગ્રામનું મહત્વપૂર્ણ યોગદાન રહ્યું હતું. હવે એ જ વિસ્તારમાં પેટાચૂંટણી રાજ્યની બદલાયેલી રાજકીય તસવીર વચ્ચે યોજાઈ રહી છે.
નંદીગ્રામમાં મમતા બેનર્જીની ગેરહાજરી, શુભેન્દુ અધિકારીની અગાઉની જીત અને ભાજપ-TMC વચ્ચે લાંબા સમયથી ચાલતા સંઘર્ષને કારણે ચૂંટણી પરિણામ પર દેશભરની નજર છે. બીજી તરફ, રેજીનગરમાં અનેક પક્ષોની હાજરી તેને અલગ પ્રકારનો રાજકીય મુકાબલો બનાવે છે.
