IDBI ബാങ്കിന്റെ ഉടമസ്ഥാവകാശ ഘടനയിൽ വലിയ മാറ്റം ഉണ്ടാകാനിരിക്കുകയാണ്. ബാങ്കിൽ കേന്ദ്ര സർക്കാരിനുള്ള 30.48 ശതമാനം ഓഹരിയും ഇന്ത്യൻ ലൈഫ് ഇൻഷുറൻസ് കോർപ്പറേഷന്റെ (LIC) 30.24 ശതമാനം ഓഹരിയും ഉൾപ്പെടെ ആകെ 60.72 ശതമാനം ഓഹരി കാനഡയിലെ Fairfax Financial Holdingsന്റെ അനുബന്ധ സ്ഥാപനമായ M/s 10955230 Canada Inc.ന് 52,878.08 കോടി രൂപയ്ക്ക് വിൽക്കാൻ കേന്ദ്ര സർക്കാർ അനുമതി നൽകി.
IDBI ബാങ്കിന്റെ സ്വകാര്യവൽക്കരണ നടപടികൾ നിർണായക ഘട്ടത്തിലെത്തി. ബാങ്കിന്റെ ഭൂരിപക്ഷ ഓഹരി വിൽക്കാനുള്ള നിർദേശത്തിന് കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ സാമ്പത്തിക കാര്യ മന്ത്രിസഭാ സമിതി (CCEA) അംഗീകാരം നൽകി. നിർദേശിച്ച ഇടപാടിന്റെ ഭാഗമായി Fairfax Financial Holdingsന്റെ അനുബന്ധ സ്ഥാപനമായ 10955230 Canada Inc.ന് ബാങ്കിന്റെ 60.72 ശതമാനം ഓഹരി വിൽക്കും. ഇടപാട് പൂർത്തിയായാൽ ഇത് ഇന്ത്യയുടെ ധനകാര്യ മേഖലയിലെ ഏറ്റവും വലിയ നേരിട്ടുള്ള വിദേശ നിക്ഷേപങ്ങളിൽ ഒന്നായിരിക്കുമെന്ന് കേന്ദ്രമന്ത്രി അശ്വിനി വൈഷ്ണവ് പറഞ്ഞു.
ഓഹരി വിൽപ്പനയോടെ IDBI ബാങ്കിന്റെ ഉടമസ്ഥാവകാശ ഘടനയിൽ മാറ്റമുണ്ടാകും. എന്നാൽ ഓഹരി വിൽപ്പനയ്ക്ക് അനുമതി ലഭിക്കുന്നതും ഇടപാട് അന്തിമമായി പൂർത്തിയാകുന്നതും വ്യത്യസ്ത ഘട്ടങ്ങളാണ്. ഇതിനായി ആവശ്യമായ നിയന്ത്രണപരമായ നടപടികളും മറ്റ് ഔപചാരിക നടപടികളും പൂർത്തിയാക്കേണ്ടതുണ്ട്.
സർക്കാരും LICയും വിൽക്കുന്ന ഓഹരികൾ
നിർദേശിച്ച ഇടപാടിൽ കേന്ദ്ര സർക്കാർ തങ്ങളുടെ 30.48 ശതമാനം ഓഹരിയും LIC തങ്ങളുടെ 30.24 ശതമാനം ഓഹരിയും വിൽക്കും. ഇരു സ്ഥാപനങ്ങളുടെയും ആകെ ഓഹരി 60.72 ശതമാനമാണ്. ഇതിന് പകരമായി വാങ്ങുന്നയാൾ 52,878.08 കോടി രൂപ നൽകും.
ഇടപാട് പൂർത്തിയായാൽ കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ കൈവശം IDBI ബാങ്കിന്റെ 15 ശതമാനം ഓഹരിയും LICയുടെ കൈവശം 19 ശതമാനം ഓഹരിയും ശേഷിക്കുമെന്ന് കണക്കാക്കുന്നു. ഇതോടെ ഇരുവരുടെയും സംയുക്ത ഓഹരി 34 ശതമാനമായിരിക്കും. ഭാവിയിൽ ശേഷിക്കുന്ന ഓഹരികളിൽ ഒരു ഭാഗം തുറന്ന വിപണിയിൽ വിൽക്കുന്ന കാര്യവും സർക്കാർ പരിഗണിച്ചേക്കാം.
എന്നാൽ Fairfaxന്റെ അനുബന്ധ സ്ഥാപനത്തിന് ബാങ്കിന്റെ നിയന്ത്രണം കൈമാറുന്നതിന് മുമ്പ് റിസർവ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ (RBI) നിയന്ത്രണപരമായ നിബന്ധനകൾ പാലിക്കേണ്ടതുണ്ട്. വാങ്ങുന്നയാൾ സാമ്പത്തിക ശേഷിയും യോഗ്യതയും സംബന്ധിച്ച രേഖകൾക്കൊപ്പം ആവശ്യമായ സുരക്ഷാ അനുമതിയും നേടേണ്ടതുണ്ട്.
Fairfaxന്റെ ബിഡ് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട നടപടി
IDBI ബാങ്കിലെ സർക്കാർ ഓഹരി വിൽപ്പനയ്ക്കുള്ള നടപടികൾ 2022 ഒക്ടോബറിൽ ആരംഭിച്ചു. അന്ന് സാധ്യതയുള്ള വാങ്ങുന്നവരിൽ നിന്ന് താൽപര്യപത്രങ്ങൾ ക്ഷണിച്ചിരുന്നു. തുടക്കത്തിൽ അഞ്ച് കക്ഷികൾ താൽപര്യം പ്രകടിപ്പിച്ചതിൽ നാല് കക്ഷികളെ യോഗ്യരായി കണ്ടെത്തി. തുടർന്നുള്ള ഘട്ടത്തിൽ രണ്ട് കക്ഷികൾ സാങ്കേതികവും സാമ്പത്തികവുമായ ബിഡുകൾ സമർപ്പിച്ചു.
ലഭ്യമായ വിവരങ്ങൾ പ്രകാരം, 2025-26 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ ലഭിച്ച പ്രാരംഭ ബിഡുകൾ സർക്കാർ നിശ്ചയിച്ച കുറഞ്ഞ വിലയായ ഒരു ഓഹരിക്ക് 94.42 രൂപയേക്കാൾ താഴെയായിരുന്നു. അതിനാൽ അവയുമായി മുന്നോട്ടുപോകാൻ അനുമതി നൽകിയില്ല. തുടർന്ന് 2026-27 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ യോഗ്യരായ ബിഡ്ഡർമാരിൽ നിന്ന് പുതിയ സീൽ ചെയ്ത ബിഡുകൾ ക്ഷണിച്ചു.
രണ്ട് സ്വതന്ത്ര ഏജൻസികൾ ബാങ്കിന്റെ ഓഹരിയുടെ ശരാശരി ന്യായമായ മൂല്യം ഒരു ഓഹരിക്ക് 75.99 രൂപയായി കണക്കാക്കിയിരുന്നു. Fairfaxന്റെ അനുബന്ധ സ്ഥാപനം ഒരു ഓഹരിക്ക് 81 രൂപ നിരക്കിൽ ബിഡ് സമർപ്പിച്ചു. ഈ തുക വിലയിരുത്തലിനേക്കാൾ കൂടുതലായിരുന്നു. ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് ബിഡ് അനുയോജ്യമെന്ന് കണക്കാക്കിയത്.
IDBI ബാങ്കിന്റെ സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയും വീണ്ടെടുപ്പും
IDBI ബാങ്ക് 1964ൽ ഒരു വികസന ധനകാര്യ സ്ഥാപനമായാണ് സ്ഥാപിച്ചത്. 2004ൽ ഇത് വാണിജ്യ ബാങ്കായി മാറ്റി. 2019 ജനുവരി മുതൽ RBI ഇതിനെ സ്വകാര്യമേഖലാ ബാങ്കായി വർഗീകരിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും സർക്കാരിന്റെയും LICയുടെയും വലിയ ഓഹരി പങ്കാളിത്തം തുടർന്നു.
ഒരു ഘട്ടത്തിൽ ബാങ്ക് മോശം വായ്പകളും സാമ്പത്തിക സമ്മർദവും നേരിട്ടിരുന്നു. ലഭ്യമായ കണക്കുകൾ പ്രകാരം, 2010 മുതൽ 2020 വരെയുള്ള കാലയളവിൽ സർക്കാർ ബാങ്കിൽ ഏകദേശം 25,000 കോടി രൂപ മൂലധനമായി നിക്ഷേപിച്ചു. 2017 മെയ് മാസത്തിൽ RBI ബാങ്കിനെ Prompt Corrective Action (PCA) ചട്ടക്കൂടിന് കീഴിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി. 2021 മാർച്ചിൽ നിരീക്ഷണവും നിശ്ചിത വ്യവസ്ഥകളും നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് ഈ നിയന്ത്രണങ്ങൾ നീക്കി. തുടർന്ന് ബാങ്കിന്റെ സാമ്പത്തിക നിലയിൽ പുരോഗതിയുണ്ടായി.
