2,000 രൂപയ്ക്ക് മുകളിലുള്ള ചില UPI മർച്ചന്റ് ഇടപാടുകൾക്ക് 0.4 ശതമാനം Merchant Discount Rate (MDR) ഏർപ്പെടുത്താനുള്ള കേന്ദ്രസർക്കാർ തീരുമാനത്തിൽ ഇടക്കാല സ്റ്റേ അനുവദിക്കാൻ സുപ്രീം കോടതി വിസമ്മതിച്ചു. അതേസമയം, കേന്ദ്രസർക്കാർ, റിസർവ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ (RBI), നാഷണൽ പേയ്മെന്റ്സ് കോർപ്പറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ (NPCI), UPI സ്റ്റിയറിംഗ് കമ്മിറ്റി എന്നിവയ്ക്ക് കോടതി നോട്ടീസ് അയച്ച് നാല് ആഴ്ചയ്ക്കകം മറുപടി നൽകാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു.
ഇന്ത്യയിലെ ഡിജിറ്റൽ പേയ്മെന്റ് സംവിധാനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഈ വിഷയമാണ് സുപ്രീം കോടതിയിലെത്തിയത്. 2,000 രൂപയ്ക്ക് മുകളിലുള്ള ചില UPI മർച്ചന്റ് ഇടപാടുകൾക്ക് 0.4 ശതമാനം MDR ബാധകമാക്കാനുള്ള കേന്ദ്രത്തിന്റെ തീരുമാനത്തെയാണ് ചോദ്യം ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. പുതിയ സംവിധാനം സംബന്ധിച്ച് നിലവിൽ ഇടക്കാല സ്റ്റേ നൽകാൻ കോടതി തയ്യാറായിട്ടില്ല.
NPCIയുടെ കണക്കുകൾ പ്രകാരം, 2026 ഓഗസ്റ്റിൽ UPI വഴി ഏകദേശം 24.51 ബില്യൺ ഇടപാടുകൾ നടന്നു. ഇവയുടെ ആകെ മൂല്യം ഏകദേശം 29.82 ലക്ഷം കോടി രൂപയായിരുന്നു.
കേന്ദ്രത്തിന്റെ പുതിയ സംവിധാനപ്രകാരം, 2,000 രൂപയ്ക്ക് മുകളിലുള്ള ചില Person-to-Merchant (P2M) UPI പേയ്മെന്റുകൾക്ക് 0.4 ശതമാനം MDR ബാധകമാക്കാനാണ് തീരുമാനം. ഈ സംവിധാനം 2026 ഒക്ടോബർ 15 മുതൽ പ്രാബല്യത്തിൽ വരുമെന്നാണ് വ്യക്തമാക്കിയിരിക്കുന്നത്. അതേസമയം, 2,000 രൂപ വരെയുള്ള ബന്ധപ്പെട്ട UPI പേയ്മെന്റുകൾക്ക് MDR ഈടാക്കില്ല.
ഈ നിർദേശം ഓരോ UPI ഉപഭോക്താവിൽ നിന്നും പ്രത്യേകം ചാർജ് ഈടാക്കുന്ന സംവിധാനമായി വ്യക്തമാക്കിയിട്ടില്ല. മർച്ചന്റുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പേയ്മെന്റ് സംവിധാനത്തിൽ ഈടാക്കുന്ന ഫീസാണ് MDR. ബാങ്കുകൾ, പേയ്മെന്റ് സേവനദാതാക്കൾ, മറ്റ് ബന്ധപ്പെട്ട കക്ഷികൾ എന്നിവ നൽകുന്ന സേവനങ്ങളുമായി ഇതിന് ബന്ധമുണ്ട്.
പുതിയ സംവിധാനത്തിനെതിരെ അഭിഭാഷകൻ അഞ്ജൻ ദത്തയുടെ ഭാഗത്തുനിന്നാണ് ഹർജി സമർപ്പിച്ചത്. സെപ്റ്റംബറിൽ കേന്ദ്രം പുറപ്പെടുവിച്ച വിജ്ഞാപനത്തിന്റെയും തുടർന്ന് പുറത്തുവന്ന MDR ചട്ടക്കൂടിന്റെയും നിയമസാധുതയാണ് ഹർജിയിൽ ചോദ്യം ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. ഇത്തരമൊരു ഫീസ് ഏർപ്പെടുത്തുന്നതിന് മതിയായ നിയമപരമായ അടിസ്ഥാനം നിലവിലില്ലെന്നാണ് ഹർജിക്കാരന്റെ വാദം.
സുപ്രീം കോടതി നിലവിൽ ഈ സംവിധാനത്തിന് ഇടക്കാല സ്റ്റേ അനുവദിച്ചിട്ടില്ല. ബന്ധപ്പെട്ട കക്ഷികളിൽ നിന്ന് മറുപടി തേടിയതിനെ തുടർന്ന് കേസിലെ തുടർവാദവും നിയമപരമായ നിലപാടും കൂടുതൽ വ്യക്തമാകും.
ഡിജിറ്റൽ പേയ്മെന്റ് സ്വീകരിക്കുന്നതിനായി മർച്ചന്റുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പേയ്മെന്റ് ഇക്കോസിസ്റ്റത്തിൽ ഈടാക്കുന്ന ഫീസാണ് Merchant Discount Rate അഥവാ MDR. പേയ്മെന്റ് പ്രോസസ്സ് ചെയ്യുന്ന വിവിധ കക്ഷികൾ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി ബാങ്കുകൾ, പേയ്മെന്റ് നെറ്റ്വർക്ക്, പേയ്മെന്റ് സർവീസ് പ്രൊവൈഡർമാർ തുടങ്ങിയവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടാം.
അതിനാൽ UPI MDR-നെ ഉപഭോക്താവിൽ നിന്ന് ഈടാക്കുന്ന സാധാരണ ‘പേയ്മെന്റ് ഫീസ്’ ആയി മാത്രം കണക്കാക്കാനാകില്ല. നിർദേശിച്ച MDR-ന്റെ സ്വഭാവവും അത് നടപ്പാക്കുന്നതിനുള്ള നിയമപരമായ അടിസ്ഥാനവുമാണ് നിലവിലെ തർക്കത്തിലെ പ്രധാന നിയമപ്രശ്നങ്ങളിലൊന്ന്.
പുതിയ സംവിധാനപ്രകാരം, 2,000 രൂപയ്ക്ക് മുകളിലുള്ള യോഗ്യമായ മർച്ചന്റ് UPI പേയ്മെന്റുകൾക്ക് 0.4 ശതമാനം MDR ബാധകമാക്കാനാണ് തീരുമാനം. ലഭ്യമായ റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രകാരം, ഉപഭോക്താവിൽ നിന്ന് നേരിട്ട് പ്രത്യേക ഫീസ് ഈടാക്കുക എന്നതല്ല ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം.
സാധാരണ Person-to-Person (P2P) UPI പേയ്മെന്റുകൾ ഈ സംവിധാനത്തിന്റെ പരിധിയിൽ വരില്ല. ഇതിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വാധീനം വ്യാപാരികളുടെ പേയ്മെന്റ് ചെലവിലും ഡിജിറ്റൽ പേയ്മെന്റ് ഇക്കോസിസ്റ്റത്തിന്റെ ചെലവ് ഘടനയിലുമാകാം. ചെറുകിട, വൻകിട വ്യാപാരികൾക്കുള്ള സ്വാധീനം ഇടപാടുകളുടെ വലുപ്പത്തെയും പേയ്മെന്റ് രീതിയെയും ആശ്രയിച്ചിരിക്കും.
