ब्राझील राष्ट्रपती निवडणूक: लुला दा सिल्वा आणि फ्लाविओ बोल्सोनारो यांच्यात अटीतटीची लढत

ब्राझीलमध्ये रविवार, 25 ऑक्टोबर रोजी राष्ट्रपतीपदाच्या निवडणुकीच्या दुसऱ्या टप्प्यासाठी मतदान होणार आहे. या निवडणुकीत विद्यमान राष्ट्रपती लुईझ इनासिओ लुला दा सिल्वा यांचा सामना माजी राष्ट्रपती जायर बोल्सोनारो यांचे पुत्र फ्लाविओ बोल्सोनारो यांच्याशी होत आहे. पहिल्या टप्प्यात फ्लाविओ बोल्सोनारो आघाडीवर होते. मात्र, अंतिम सर्वेक्षणांमध्ये दोन्ही उमेदवारांमध्ये अटीतटीची लढत असल्याचे दिसून येत आहे.

पहिल्या टप्प्यात फ्लाविओ बोल्सोनारो लुलांपेक्षा पुढे

ब्राझीलमध्ये राष्ट्रपतीपदाच्या निवडणुकीचा पहिला टप्पा 4 ऑक्टोबर रोजी झाला. त्यात फ्लाविओ बोल्सोनारो यांना 47.04 टक्के मते मिळाली, तर लुला दा सिल्वा यांना 45.15 टक्के मते मिळाली. दोन्ही उमेदवारांमध्ये सुमारे 22.5 लाख मतांचा फरक होता. बोल्सोनारो यांना 5.6 कोटींपेक्षा अधिक मते मिळाली, तर लुलांच्या बाजूने सुमारे 5.38 कोटी मते पडली.

ब्राझीलमध्ये राष्ट्रपती होण्यासाठी निम्म्यापेक्षा अधिक वैध मते मिळवणे आवश्यक आहे. पहिल्या टप्प्यात कोणत्याही उमेदवाराला हा आकडा पार करता आला नाही. त्यामुळे रविवारी दुसऱ्या टप्प्यातील मतदान होत आहे. यावेळी केवळ दोन उमेदवार रिंगणात आहेत. ज्याला अधिक वैध मते मिळतील, तो देशाचा पुढील राष्ट्रपती बनेल.

अंतिम सर्वेक्षणात बोल्सोनारो यांना किंचित आघाडी

निवडणुकीच्या एक दिवस आधी, शनिवारी अनेक नवे सर्वेक्षण समोर आले. यामध्ये बोल्सोनारो यांना लुलांवर किंचित आघाडी मिळाल्याचे दिसून आले. मात्र, दोन्ही उमेदवारांमधील फरक इतका कमी आहे की निकालाबाबत आधीच निश्चित निष्कर्ष काढता येणार नाही.

CNT/MDA च्या सर्वेक्षणात बोल्सोनारो यांना 46.3 टक्के आणि लुला यांना 45 टक्के समर्थन मिळाले. Datafolha च्या सर्वेक्षणात बोल्सोनारो 48 टक्के आणि लुला 47 टक्क्यांवर होते. दोन्ही सर्वेक्षणांची त्रुटीची मर्यादा लक्षात घेता ही लढत जवळपास बरोबरीची मानली जात आहे.

गेल्या काही दिवसांत लुलांनी आपल्या प्रतिस्पर्ध्यावरील अंतर कमी केले आहे. आता दोन्ही उमेदवारांचे लक्ष अशा मतदारांवर आहे, ज्यांनी पहिल्या टप्प्यात इतर कोणत्याही उमेदवाराला मतदान केले किंवा मतदान केले नाही.

भारतात सायंकाळी 4.30 वाजता मतदान सुरू होणार

ब्राझीलमध्ये रविवारी सकाळी 8 वाजता मतदान सुरू होईल आणि सायंकाळी 5 वाजेपर्यंत सुरू राहील. हा वेळ ब्रासिलिया येथील स्थानिक वेळेनुसार आहे. भारतीय प्रमाणवेळेनुसार मतदान रविवारी सायंकाळी 4.30 वाजता सुरू होईल आणि सोमवार, 26 ऑक्टोबर रोजी रात्री 1.30 वाजता संपेल.

ब्राझीलमध्ये मतदानासाठी इलेक्ट्रॉनिक मतदान यंत्रांचा वापर केला जातो. मतदान संपल्यानंतर मतमोजणी सुरू होईल. भारतीय प्रमाणवेळेनुसार सोमवारी पहाटे सुरुवातीचे कल समोर येण्यास सुरुवात होईल.

निवडणूक आयोगाच्या अधिकृत पोर्टलवर मतमोजणीशी संबंधित आकडेवारी पाहता येईल. मागील निवडणुकांमध्ये ब्राझीलमध्ये मतदान संपल्यानंतर काही तासांतच निकालाचे चित्र मोठ्या प्रमाणात स्पष्ट झाले होते.

महागाई आणि गुन्हेगारीवरून दोन्ही नेत्यांमध्ये वाद

निवडणूक प्रचाराच्या अंतिम दिवसांत लुला आणि बोल्सोनारो यांनी अर्थव्यवस्था, महागाई, गुन्हेगारी आणि भ्रष्टाचार हे प्रमुख मुद्दे केले. शुक्रवार, 23 ऑक्टोबर रोजी दोन्ही नेते अंतिम दूरचित्रवाणी चर्चेत आमनेसामने आले. यावेळी एकमेकांच्या धोरणांसोबतच वैयक्तिक आरोपांवरूनही चर्चा झाली.

लुला यांनी सांगितले की त्यांच्या सरकारने किमान वेतन वाढवण्यासाठी, गरीब कुटुंबांना मदत करण्यासाठी आणि उपासमार कमी करण्यासाठी काम केले आहे. आपल्या सरकारच्या सामाजिक योजनांचा उल्लेख करत त्यांनी गरीबांची आर्थिक परिस्थिती सुधारणे ही आपली प्राथमिकता राहिल्याचे सांगितले.

दुसरीकडे, फ्लाविओ बोल्सोनारो यांनी खाद्यपदार्थांच्या वाढत्या किमती, कुटुंबांवरील कर्ज आणि गुन्हेगारीच्या मुद्द्यावरून सरकारवर प्रश्न उपस्थित केले. लोकांची सुरक्षा आणि दैनंदिन खर्च नियंत्रित करण्यात विद्यमान सरकार यशस्वी ठरले नसल्याचा दावा त्यांनी केला.

80 वर्षीय लुला चौथ्यांदा राष्ट्रपती होण्याच्या प्रयत्नात

लुईझ इनासिओ लुला दा सिल्वा हे ब्राझीलच्या राजकारणातील अनुभवी आणि दीर्घकाळ सक्रिय असलेल्या नेत्यांपैकी एक आहेत. त्यांनी 2003 मध्ये प्रथम राष्ट्रपतीपदाची सूत्रे स्वीकारली. त्यानंतर 2010 पर्यंत सलग दोन कार्यकाळ पूर्ण केले. 2022 ची निवडणूक जिंकल्यानंतर जानेवारी 2023 मध्ये ते तिसऱ्यांदा राष्ट्रपती झाले.

आता 80 वर्षीय लुला चौथ्यांदा राष्ट्रपती होण्याचा प्रयत्न करत आहेत. ते वर्कर्स पार्टीचे नेते असून कामगार आणि कमी उत्पन्न असलेल्या कुटुंबांचे त्यांना सातत्याने मजबूत समर्थन मिळत आले आहे.

त्यांच्या सरकारने गरीब कुटुंबांसाठी आर्थिक मदत, वेतनवाढ आणि सामाजिक कल्याण योजनांवर काम केले आहे. मात्र, यावेळी महागाई, गुन्हेगारी आणि भ्रष्टाचाराशी संबंधित वादांमुळे त्यांची निवडणूक मोहीम अधिक कठीण झाली आहे. सलग तिसरा कार्यकाळ मिळवण्याचा नव्हे, तर आपल्या राजकीय कारकिर्दीतील चौथा राष्ट्रपतीपदाचा कार्यकाळ मिळवण्याचा त्यांचा प्रयत्न आहे.

फ्लाविओ बोल्सोनारो पहिल्यांदाच राष्ट्रपतीपदाची निवडणूक लढवत आहेत

फ्लाविओ बोल्सोनारो हे ब्राझीलचे माजी राष्ट्रपती जायर बोल्सोनारो यांचे ज्येष्ठ पुत्र आहेत. ते रिओ डी जानेरोचे सिनेटर असून व्यवसायाने वकीलही आहेत. ही त्यांची पहिली राष्ट्रपतीपदाची निवडणूक आहे. फ्लाविओ आपल्या वडिलांच्या दक्षिणपंथी राजकारणाला पुढे नेण्याचा प्रयत्न करत आहेत.

त्यांचे वडील जायर बोल्सोनारो 2019 ते 2022 या काळात राष्ट्रपती होते. सप्टेंबर 2025 मध्ये ब्राझीलच्या सर्वोच्च न्यायालयाने 2022 ची निवडणूक हरल्यानंतर सत्तेत कायम राहण्यासाठी सत्तापालटाचा कट रचल्याच्या प्रकरणात त्यांना दोषी ठरवले. त्यांना 27 वर्षे आणि तीन महिन्यांची शिक्षा सुनावण्यात आली.

जायर बोल्सोनारो स्वतः निवडणूक लढवू शकत नाहीत. त्यामुळे त्यांच्या समर्थकांच्या अपेक्षा आता फ्लाविओ यांच्यावर आहेत. फ्लाविओ यांनी गुन्हेगारीविरोधात कठोर कारवाई, महागाई कमी करणे आणि आर्थिक धोरणांमध्ये बदल करण्याचे आश्वासन दिले आहे.

पहिल्या टप्प्यात 3.34 कोटी लोकांनी मतदान केले नाही

ब्राझीलच्या या निवडणुकीत 4 ऑक्टोबर रोजी मतदानासाठी न पोहोचलेल्या मतदारांची भूमिका महत्त्वाची ठरू शकते. निवडणूक आयोगानुसार पहिल्या टप्प्यात 21.08 टक्के मतदारांनी मतदान केले नाही. त्यांची संख्या सुमारे 3.34 कोटी होती.

ब्राझीलमध्ये 18 ते 70 वर्षे वयोगटातील बहुतांश साक्षर नागरिकांसाठी मतदान अनिवार्य आहे. तरीही मोठ्या संख्येने लोक मतदानासाठी पोहोचले नाहीत. काहींनी मतदानापासून दूर राहणे पसंत केले, तर इतर काही मतदार वैयक्तिक किंवा अन्य परिस्थितींमुळे मतदान करू शकले नाहीत.

दोन्ही उमेदवार या मतदारांना आपल्या बाजूने वळवण्याचा प्रयत्न करत आहेत. पहिल्या टप्प्यात सुमारे 22 लाख मतांचा फरक होता. त्यामुळे मतदानाच्या टक्केवारीत झालेला किरकोळ बदलही अंतिम निकालावर परिणाम करू शकतो.

अमेरिका आणि चीनचेही ब्राझीलच्या निवडणुकीकडे लक्ष

ब्राझील हा दक्षिण अमेरिकेतील सर्वात मोठा देश आणि लॅटिन अमेरिकेतील सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था आहे. तो BRICS समूहाचा संस्थापक सदस्यही आहे. त्यामुळे राष्ट्रपतीपदाच्या निवडणुकीच्या निकालाचा देशाच्या परराष्ट्र धोरणावर आणि व्यापारी संबंधांवर परिणाम होऊ शकतो.

लुला यांनी आपल्या कार्यकाळात चीन आणि BRICS देशांसोबत आर्थिक सहकार्य वाढवण्यावर भर दिला आहे. त्यांच्या सरकारने अमेरिकेसोबत संबंध कायम ठेवण्याचे समर्थन केले आहे. मात्र, राष्ट्रपती डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या व्यापार धोरणांवर आणि ब्राझीलच्या अंतर्गत बाबींविषयी अमेरिकेच्या भूमिकेवर त्यांच्या सरकारने टीका केली आहे.

फ्लाविओ बोल्सोनारो यांना ट्रम्प यांच्या जवळच्या राजकीय नेत्यांपैकी एक मानले जाते. त्यांनी अमेरिकेसोबत व्यापार आणि गुंतवणुकीशी संबंधित करार अधिक मजबूत करण्याची भूमिका मांडली आहे. विशेषतः दुर्मिळ खनिजांच्या क्षेत्रात सहकार्य वाढवण्यावर त्यांनी भर दिला आहे.

निवडणुकीतून ब्राझीलची पुढील राजकीय दिशा ठरणार

ब्राझीलमधील ही लढत केवळ दोन उमेदवारांपुरती मर्यादित नाही. दोन्ही नेत्यांच्या आर्थिक, सामाजिक आणि परराष्ट्र धोरणांमध्ये मोठा फरक आहे. लुला सामाजिक मदत आणि सरकारी योजनांना महत्त्व देतात, तर फ्लाविओ बोल्सोनारो सुरक्षा, बाजाराधारित आर्थिक धोरणे आणि अमेरिकेसोबत अधिक जवळच्या संबंधांवर भर देत आहेत.