महाराष्ट्राच्या राजकारणात एकमेकांचे राजकीय विरोधक असलेले तीन प्रमुख नेते गुरुवारी, 29 ऑक्टोबर रोजी मुंबईतील एका पुस्तक प्रकाशन सोहळ्यात एकाच मंचावर दिसले. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस, शिवसेना (यूबीटी) पक्षप्रमुख उद्धव ठाकरे आणि महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेचे अध्यक्ष राज ठाकरे या कार्यक्रमाला उपस्थित होते. तिन्ही नेत्यांच्या एकत्रित उपस्थितीमुळे राजकीय वर्तुळात चर्चेला सुरुवात झाली. मात्र, यामध्ये आश्चर्य वाटण्यासारखे काहीही नसल्याचे फडणवीस यांनी स्पष्ट केले. महाराष्ट्रात राजकीय मतभेद असले तरी सामाजिक आणि सांस्कृतिक कार्यक्रमांमध्ये विविध पक्षांचे नेते एकत्र येत असल्याची परंपरा असल्याचे त्यांनी सांगितले.
मुंबईतील दादर येथील सावरकर स्मारक सभागृहात आयोजित कार्यक्रमात मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी हलक्या-फुलक्या शैलीत आपली भूमिका मांडली. तीन नेत्यांना एकाच मंचावर पाहून काही लोक इतके आश्चर्यचकित का होत आहेत, हे समजत नसल्याचे त्यांनी सांगितले.
महाराष्ट्राच्या राजकारणात वेगवेगळे विचार असलेल्या नेत्यांनी एकमेकांची भेट घेणे ही नवीन बाब नाही, असे फडणवीस म्हणाले. राजकीय विरोधक एखाद्या कार्यक्रमात एकत्र बसू शकतात, हास्यविनोद करू शकतात आणि चहाही घेऊ शकतात. त्यासाठी त्यांचे राजकीय विचार एकसारखे असण्याची आवश्यकता नाही, असे त्यांनी स्पष्ट केले.
कार्यक्रमात फडणवीस यांनी उद्धव ठाकरे यांच्यासोबतच्या जुन्या संबंधांचाही उल्लेख केला. विनोदी शैलीत बोलताना ते म्हणाले की, 2019 पर्यंत उद्धव ठाकरे यांनी जेव्हा जेव्हा त्यांना बोलावले, तेव्हा ते आवर्जून गेले. मात्र, त्यानंतर उद्धव ठाकरे यांनी त्यांना फोनच केला नाही. आपण त्यांच्या बोलावण्याची वाट पाहत राहिलो, अशी टिप्पणी त्यांनी केली.
या वक्तव्यानंतर दोन्ही नेत्यांमधील जुन्या राजकीय संबंधांची चर्चा पुन्हा सुरू झाली. 2019 च्या महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीनंतर मुख्यमंत्रीपदावरून भाजप आणि तत्कालीन अविभाजित शिवसेना यांच्यात मतभेद निर्माण झाले होते.
दोन्ही पक्ष दीर्घकाळ युतीमध्ये होते. मात्र, सत्तेतील वाटपावर एकमत होऊ शकले नाही. त्यानंतर युती तुटली आणि दोन्ही पक्ष राजकीय विरोधक बनले.
मनसे अध्यक्ष राज ठाकरे यांनीही तिन्ही नेत्यांच्या एकत्रित उपस्थितीबाबत आपली भूमिका मांडली. काही कार्यक्रम असे असतात, जिथे राजकीय मतभेद बाजूला ठेवून सहभागी व्हायला हवे, असे त्यांनी सांगितले.
कला, साहित्य आणि संस्कृतीशी संबंधित कार्यक्रमांचे स्वतंत्र महत्त्व असते. अशा प्रसंगी वेगवेगळ्या पक्षांचे नेते एकत्र येणे ही महाराष्ट्राची जुनी परंपरा असल्याचे राज ठाकरे म्हणाले.
या कार्यक्रमाला राज्याचे सांस्कृतिक कार्यमंत्री आशीष शेलार हेदेखील उपस्थित होते. त्यांनी फडणवीस यांच्या कार्यक्रमातील उपस्थितीचे कौतुक केले. त्यावर राज ठाकरे यांनी विनोदाने म्हटले की, फडणवीस 2029 पर्यंत मुख्यमंत्री राहिले, तर त्यांना भविष्यातही अशा कार्यक्रमांसाठी बोलावता येईल.
कार्यक्रमात राजकारणासोबतच व्यंगचित्रकलेवरही चर्चा झाली. फडणवीस यांनी जुना किस्सा सांगताना म्हटले की, त्यांनी एकदा राज ठाकरे यांना आपले व्यंगचित्र काढताना नाक थोडे मोठे ठेवण्यास सांगितले होते.
व्यंगचित्रे केवळ मनोरंजनाचे साधन नसतात. त्यांच्या माध्यमातून समाज आणि राजकारणातील अनेक गंभीर विषय कमी शब्दांत मांडता येतात, असे मुख्यमंत्री म्हणाले.
मराठी व्यंगचित्रकारांसाठी स्वतंत्र आर्ट गॅलरी उभारण्याचे आश्वासनही त्यांनी दिले. यामुळे व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृती जतन करता येतील आणि नव्या पिढीला त्यांच्या कामाची ओळख होईल, असे त्यांनी सांगितले.
माजी मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी व्यंगचित्रकारासाठी त्याचा ब्रश हेच सर्वात मोठे शस्त्र असल्याचे सांगितले. एका चांगल्या व्यंगचित्रातून फारसे शब्द न वापरता मोठा आशय व्यक्त करता येतो, असे ते म्हणाले.
यावेळी त्यांनी शिवसेनेचे संस्थापक बाळासाहेब ठाकरे यांच्या व्यंगचित्रकलेचीही आठवण करून दिली. बाळासाहेब ठाकरे यांच्या निर्माणाधीन स्मारकामध्ये त्यांनी काढलेली व्यंगचित्रे ठेवण्यात येणार असल्याचे उद्धव ठाकरे यांनी सांगितले. त्यामुळे येणाऱ्या पिढ्यांना त्यांच्या सर्जनशील कार्याची ओळख होऊ शकेल.
या कार्यक्रमात 'महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा' या पुस्तकाचे प्रकाशन करण्यात आले. ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार प्रशांत कुलकर्णी यांनी संपादित केलेल्या आणि ग्रंथाली संस्थेशी संबंधित असलेल्या या पुस्तकात मराठी व्यंगचित्रकलेचा सुमारे 100 वर्षांचा इतिहास संकलित करण्यात आला आहे.
या पुस्तकात 75 व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृती आणि त्यांच्या योगदानाला स्थान देण्यात आले आहे. फडणवीस यांनी पुस्तक तयार करणाऱ्या संपूर्ण टीमचे कौतुक केले, तर उद्धव ठाकरे यांनी या पुस्तकाला अनमोल ऐतिहासिक संग्रह म्हटले.
हा कार्यक्रम सांस्कृतिक स्वरूपाचा असला तरी राजकीय विरोधक असलेले तीन प्रमुख नेते एकाच मंचावर आल्याने त्यांच्या भेटीची राजकीय वर्तुळात चर्चा सुरू राहिली. मात्र, या भेटीकडे नव्या राजकीय युतीचे संकेत म्हणून पाहण्यास सध्या ठोस आधार समोर आलेला नाही.
