मार्च 2026 मध्ये सोन्याच्या किमतीत 17 वर्षांतील सर्वात मोठी घसरण नोंदवली गेली. महिन्याच्या सुरुवातीला कॉमेक्स (Comex) बाजारात प्रति औंस $5,400 वर व्यवहार करणारे सोने महिन्याच्या अखेरीस सुमारे $4,600 पर्यंत खाली आले. ही 14.5 टक्क्यांची घसरण असून ऑक्टोबर 2008 नंतरची ही सर्वात मोठी घसरण आहे, तेव्हा सोन्याच्या किमती 16.8 टक्क्यांनी खाली आल्या होत्या.
सोन्याच्या किमतीतील घसरणीची कारणे
या मोठ्या घसरणीमागे चार प्रमुख कारणे असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे. पहिले कारण म्हणजे नफावसुली. मागील काही महिन्यांत उच्च किमतींवर गुंतवणूकदारांनी सोने विकून नफा सुरक्षित केला, ज्यामुळे बाजारात अचानक विक्री वाढली आणि किमतींवर दबाव आला.
दुसरे कारण म्हणजे डॉलर निर्देशांकाची मजबुती. अमेरिकन डॉलर मजबूत झाल्यामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारात सोने तुलनेने स्वस्त झाले. सोन्याची किंमत डॉलरमध्ये निश्चित होत असल्याने डॉलर मजबूत झाल्यास त्याचा थेट परिणाम सोन्याच्या किमतींवर होतो.
तिसरे कारण म्हणजे बाँड उत्पन्नातील वाढ. सरकारी बाँडवरील परताव्यात वाढ झाल्यामुळे गुंतवणूकदारांचे लक्ष सोन्याकडून बाँडकडे वळले. अशा परिस्थितीत निश्चित परतावा देणाऱ्या साधनांना प्राधान्य दिले जाते.
चौथे कारण म्हणजे कच्च्या तेलाच्या किमतीत वाढ. तेलासारख्या इतर कमोडिटींच्या किमती वाढल्यामुळे सोन्यावर नकारात्मक परिणाम झाला आणि गुंतवणूकदारांनी आपली भांडवली गुंतवणूक इतर पर्यायांकडे वळवली.
सोन्याच्या प्रवृत्तीत बदल
कमोडिटी तज्ज्ञ अनुज गुप्ता यांच्या मते, गेल्या चार वर्षांत सोन्याच्या वर्तनात लक्षणीय बदल झाला आहे. युक्रेन युद्धापूर्वी सोने आणि डॉलर यांच्यात उलटा संबंध होता. डॉलर कमी झाला की सोने वाढत असे. मात्र 2025 आणि 2026 च्या सुरुवातीला हा पॅटर्न बदलला आणि सर्व घटक वाढत असतानाही सोन्याच्या किमतीही वाढल्या.
इराण युद्ध सुरू झाल्यानंतर सोन्याने पुन्हा आपला जुना पॅटर्न स्वीकारला. आता बाँड उत्पन्न आणि डॉलर निर्देशांक वाढताच सोन्याच्या किमतीत घसरण होत आहे, यावरून सध्याच्या बाजारात सोने पुन्हा बाह्य घटकांवर अवलंबून असल्याचे दिसते.
दीर्घकालीन कामगिरी
एका महिन्यात 14.5 टक्क्यांची घसरण असूनही दीर्घकालीन आकडेवारी सोन्याच्या कामगिरीला समर्थन देते. मागील एका वर्षात डॉलरच्या तुलनेत सोन्याच्या किमतींमध्ये 45 टक्क्यांहून अधिक वाढ झाली आहे. तसेच मागील सहा महिन्यांत सुमारे 18 टक्क्यांची वाढ नोंदवली गेली आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, ही घसरण नवीन गुंतवणुकीची संधी म्हणून पाहिली जाऊ शकते. अल्पकालीन बाजारातील चढ-उतारांपेक्षा दीर्घकालीन परताव्यावर लक्ष केंद्रित करण्याची गरज आहे.
सोन्याच्या किमतीतील सुधारणा
तज्ज्ञांच्या मते, डॉलर निर्देशांक कमकुवत होणे आणि बाँड उत्पन्न स्थिर होणे या स्थितीत सोन्याच्या किमतीत सुधारणा होऊ शकते. सध्या जागतिक आर्थिक आणि राजकीय परिस्थिती सोन्यासाठी आव्हानात्मक आहे. दीर्घकालीन दृष्टीकोनातून सोने गुंतवणूकदारांसाठी सुरक्षित पर्याय राहिले आहे.
