पाणी पिऊन वजन कमी करा! आरोग्य मंत्रालयाने शेअर केले 'हे' सोपे उपाय.

भारतात वेगाने वाढणारे लठ्ठपण पाहता आरोग्य मंत्रालयाने वजन कमी करण्याचे सोपे उपाय शेअर केले आहेत. मंत्रालयाने 'एक्स'वर (पूर्वीचे ट्विटर) पोस्ट करून सांगितले की, पुरेसे पाणी पिणे वजन नियंत्रणासाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे. संशोधनातून हे देखील सिद्ध झाले आहे की, जेवणापूर्वी पाणी प्यायल्याने भूक आणि कॅलरीजचा वापर दोन्ही कमी होतात.

हायड्रेशन: जागतिक आरोग्य संघटना (WHO) आणि आयसीएमआर (ICMR) च्या आकडेवारीनुसार, भारतात लठ्ठपणाची प्रकरणे गेल्या काही दशकांत दुप्पट झाली आहेत. याच दरम्यान केंद्रीय आरोग्य मंत्रालयाने 'एक्स'वर लोकांना हायड्रेशनवर लक्ष देण्याचे आवाहन केले आहे. मंत्रालयाने सांगितले की, शरीराचा 55–60% भाग पाण्याने बनलेला आहे आणि पुरेसे पाणी प्यायल्याने थकवा, सुस्तपणा आणि वजन वाढणे यासारख्या समस्या टाळता येतात. तज्ञांच्या मते, जेवणापूर्वी पाणी प्यायल्याने भूक नियंत्रित होते आणि वजन कमी करण्यास मदत मिळते.

आरोग्य मंत्रालयाने हायड्रेशनवर भर देण्याचा सल्ला दिला

आरोग्य मंत्रालयाने अलीकडेच 'एक्स'वर (पूर्वीचे ट्विटर) पोस्ट करून लोकांना हायड्रेशन म्हणजेच शरीरात पाण्याची पुरेशी पातळी राखण्याचे आवाहन केले आहे. मंत्रालयाने लिहिले की, शरीरात पुरेसे पाणी पिणे वजन नियंत्रणात महत्त्वाची भूमिका बजावते. नियमितपणे पाणी प्यायल्याने केवळ शरीर ऊर्जावान राहत नाही तर चयापचय (मेटाबॉलिज्म) देखील सुधारते.

मंत्रालयाने म्हटले की, हायड्रेशन ही निरोगी आणि तंदुरुस्त जीवनशैलीकडे पहिले पाऊल आहे. पोस्टमध्ये शेअर केलेल्या ग्राफिक्समध्ये सांगितले आहे की, शरीराचा अंदाजे 55 ते 60 टक्के भाग पाण्याने बनलेला असतो, त्यामुळे पाण्याची कमतरता झाल्यास थकवा, सुस्तपणा आणि वजन वाढणे यासारख्या अडचणी येऊ शकतात.

भारतातील लठ्ठपणाची स्थिती चिंताजनक

आयसीएमआर (ICMR) आणि डब्ल्यूएचओ (WHO) च्या अहवालानुसार, भारतातील लठ्ठपणाचा दर गेल्या तीन दशकांत जवळपास दुप्पट झाला आहे. शहरी भागांमध्ये आता सुमारे 20 ते 30 टक्के प्रौढ आणि 10 ते 15 टक्के मुले लठ्ठपणा किंवा जास्त वजनाच्या श्रेणीत आले आहेत.

आरोग्य तज्ञांनुसार, ही परिस्थिती शारीरिक हालचालींचा अभाव, ताणतणाव, झोप कमी होणे आणि प्रक्रिया केलेले अन्न (Processed Food) जास्त प्रमाणात खाल्ल्यामुळे निर्माण झाली आहे. आजच्या धावपळीच्या जीवनात लोक जंक फूड आणि साखरयुक्त पेये जास्त प्रमाणात सेवन करत आहेत, ज्यामुळे कॅलरीजचे प्रमाण वाढत आहे परंतु ऊर्जेचा वापर कमी होत आहे.

वैज्ञानिक संशोधनातही पाण्याचा परिणाम सिद्ध झाला

अनेक संशोधन आणि अभ्यासांमधून असे दिसून आले आहे की, पुरेसे पाणी पिणाऱ्या लोकांचे वजन कमी होण्याची शक्यता जास्त असते. एका अभ्यासात समोर आले की, जे लोक जेवणापूर्वी 500 मिलीलीटर पाणी पितात, त्यांची भूक कमी होते आणि कॅलरीजचा वापर घटतो.

एका इतर संशोधनात असेही आढळून आले की, जे लोक गोड पेयांऐवजी (Sweetened Beverages) साधे पाणी पितात, त्यांच्या वजनात सरासरी 0.3 किलोग्रॅमपर्यंत घट नोंदवली गेली. याचा अर्थ असा आहे की, केवळ पाणी पिण्याची सवय सुधारल्यानेही वजनावर परिणाम होऊ शकतो.

पाणी प्यायल्याने चयापचय (मेटाबॉलिज्म) सक्रिय राहते आणि शरीरातील पेशी अधिक चांगल्या प्रकारे कार्य करतात. जेव्हा शरीरात पाण्याची कमतरता असते, तेव्हा थकवा, भुकेत गडबड आणि ऊर्जेची कमतरता जाणवते, ज्यामुळे व्यक्ती जास्त खाऊ लागतो आणि वजन वाढते.

पाणी आणि वजन कमी करण्याचा संबंध

तज्ञांनुसार, जेव्हा तुम्ही जेवणापूर्वी पाणी पिता, तेव्हा पोटातील नसा सक्रिय होऊन मेंदूला पोट भरल्याचा संकेत पाठवतात. यामुळे जास्त खाणे थांबते आणि एकूण कॅलरी सेवन कमी होते.

12 आठवडे चाललेल्या एका अभ्यासात असे आढळून आले की, ज्यांनी दररोज तिन्ही मुख्य जेवणापूर्वी पाणी प्यायले, त्यांचे वजन पाणी न पिणाऱ्या लोकांपेक्षा जास्त कमी झाले. हे संशोधन सिद्ध करते की, पाणी पिणे ही वजन कमी करण्याची एक सोपी पण प्रभावी रणनीती असू शकते.

दिवसभरात किती पाणी आवश्यक असते

आयसीएमआर (ICMR) आणि नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ न्यूट्रिशन (NIN) नुसार, पाण्याची गरज प्रत्येक व्यक्तीच्या वजन, वय आणि शारीरिक हालचालींवर अवलंबून असते.

• पुरुषांनी दररोज 2.2 ते 4 लिटरपर्यंत पाणी प्यावे.
• महिलांसाठी ही मात्रा 1.6 ते 3 लिटर दरम्यान असावी.

तथापि, ही मात्रा हवामान, व्यायाम आणि जीवनशैलीनुसार वाढू किंवा कमी होऊ शकते. उन्हाळ्यात आणि शारीरिक श्रम करणाऱ्यांना जास्त पाण्याची आवश्यकता असते.

पाण्याच्या कमतरतेमुळे अनेक नुकसान होऊ शकतात

जेव्हा शरीरात पाण्याची कमतरता असते, तेव्हा चयापचय (मेटाबॉलिक) प्रक्रिया मंदावतात. यामुळे चरबी जाळण्याची क्षमता कमी होते आणि वजन वेगाने वाढू शकते.

याव्यतिरिक्त, शरीरातील पाण्याची कमतरता त्वचेची चमक कमी करणे, थकवा वाढवणे, निर्जलीकरण (डिहायड्रेशन) आणि पचनसंबंधित समस्यांचे कारण बनू शकते.

आरोग्य मंत्रालयाच्या मते, जर लोकांनी आपल्या दैनंदिन दिनचर्येत पाणी पिण्याची सवय सुधारली, तर लठ्ठपणा, मधुमेह (डायबिटीज) आणि रक्तदाब (ब्लड प्रेशर) यांसारख्या समस्यांपासून मोठ्या प्रमाणात बचाव करता येतो.