भारतात Capex (भांडवली खर्च) उच्चांकी पातळीवर पोहोचला आहे. ICICI च्या अहवालानुसार, SBI, रिलायन्स, L&T, NTPC यांसारख्या कंपन्यांना सर्वाधिक फायदा होईल. गुंतवणुकीतील तेजी उत्पादन, रोजगार आणि आर्थिक विकासाला गती देईल, तर स्वस्त निधी विस्तारास मदत करेल.
Capex: भारतात कॉर्पोरेट गुंतवणूक म्हणजेच Capex (भांडवली खर्च) उच्चांकी पातळीवर पोहोचला आहे. ICICI सिक्युरिटीजच्या नवीन अहवालानुसार, देशातील सूचीबद्ध कंपन्या त्यांच्या व्यवसायाचा विस्तार करण्यासाठी आणि वाढवण्यासाठी पूर्वीपेक्षा जास्त पैसे गुंतवत आहेत. सप्टेंबर 2025 पर्यंत एका वर्षात कंपन्यांनी एकूण 11.7 लाख कोटी रुपयांची गुंतवणूक केली. यामध्ये केंद्र आणि राज्य सरकारचा खर्च जोडल्यास एकूण गुंतवणूक 31.6 लाख कोटी रुपयांपर्यंत पोहोचली आहे, जी इतिहासातील सर्वात मोठी पातळी आहे.
वीज, ऊर्जा, फॅक्टरी उत्पादन, धातू उद्योग आणि वाहन उद्योग या गुंतवणुकीला चालना देत आहेत. या वाढीमुळे भारताचा गुंतवणूक चक्र मजबूत होत आहे आणि कंपन्यांच्या विस्ताराची क्षमता वेगाने वाढत आहे, हे स्पष्ट होते.
लहान आणि मोठ्या कंपन्यांची गुंतवणूक वाढली
पूर्वी फक्त मोठ्या कंपन्याच मोठ्या प्रमाणावर गुंतवणूक करत होत्या. उदाहरणार्थ, पूर्वी फक्त 135 कंपन्या दरवर्षी 100 दशलक्ष डॉलर्सपेक्षा जास्त गुंतवणूक करत होत्या. आता ही संख्या 169 कंपन्यांपर्यंत वाढली आहे. याचा अर्थ देशातील गुंतवणूक आता प्रत्येक क्षेत्रात आणि प्रत्येक प्रकारच्या कंपन्यांमध्ये वाढत आहे.
लहान आणि मध्यम कंपन्या देखील आता अधिक पैसे गुंतवत आहेत, ज्यामुळे उत्पादन आणि रोजगारात सुधारणा होण्याची अपेक्षा आहे. ही गुंतवणूक देशाच्या अर्थव्यवस्थेच्या दीर्घकालीन विकासासाठी सकारात्मक संकेत आहे.
Capex मधील तेजीचा फायदा घेणाऱ्या कंपन्या
अहवालात म्हटले आहे की, आगामी काळात बँकिंग, कॅपिटल गुड्स, मटेरियल, ऊर्जा आणि मोठ्या बांधकाम क्षेत्रांमध्ये सर्वाधिक वाढ होण्याची शक्यता आहे.
या क्षेत्रांतील प्रमुख कंपन्या आहेत:
SBI, Axis Bank, L&T, BHEL, JSW Energy, NTPC, Reliance Industries, HPCL, Vedanta, Bharti Airtel, Ambuja Cement, Suzlon Energy आणि GR Infraprojects.
या कंपन्यांकडे पुरेसा पैसा आहे आणि त्यांच्यावर कमी कर्ज आहे. त्यामुळे, त्या त्यांचा व्यवसाय वाढवण्यासाठी आणि नवीन प्रकल्प सुरू करण्यासाठी सहज सक्षम आहेत.
जागतिक धोरणांचा भारताच्या गुंतवणूक चक्रावर परिणाम
जगातील अनेक देशांनी आता बाह्य स्रोतांवर अवलंबून न राहता स्वतःच्या गरजेच्या वस्तू स्वतःच बनवण्यावर भर दिला आहे. त्यामुळे, ते त्यांची उत्पादन क्षमता वाढवत आहेत.
भारत देखील ऊर्जा, संरक्षण, दुर्मिळ पृथ्वी, रस्ते-पूल यांसारख्या पायाभूत सुविधा, फॅक्टरी उत्पादन आणि डिजिटल नेटवर्कमध्ये वेगाने ताकद वाढवत आहे. अहवालानुसार, भारतात गुंतवणूक बहुतेक जुन्या आणि मजबूत उद्योगांमध्ये होत आहे, तर अमेरिका आणि युरोपसारख्या देशांमध्ये गुंतवणूक आता अधिक AI आणि तंत्रज्ञानावर केंद्रित आहे.
यामुळे भारत जगासाठी एक सुरक्षित आणि स्थिर गुंतवणुकीचा पर्याय बनला आहे. FY26 च्या पहिल्या सहा महिन्यांत भारताचा गुंतवणूक दर 34 टक्क्यांपर्यंत पोहोचला आहे, जो वेगाने वाढणाऱ्या गुंतवणुकीचा स्पष्ट संकेत आहे.
कमी वास्तविक व्याजदरामुळे Capex बूमला गती मिळेल
अहवालात नमूद केले आहे की, सध्या वास्तविक व्याजदर (Real Interest Rate) खूप जास्त आहेत. याचे कारण म्हणजे महागाई सध्या खूप कमी आहे.
जर RBI ने पुढे व्याजदर कमी करत राहिला आणि महागाई सामान्य पातळीवर राहिली, तर वास्तविक व्याजदर देखील कमी होतील. यामुळे कंपन्यांसाठी कर्ज घेणे सोपे आणि स्वस्त होईल. कंपन्यांना स्वस्त निधी मिळाल्यास, त्या त्यांच्या व्यवसायात वेगाने गुंतवणूक करू शकतील आणि विस्तार योजनांना पुढे नेऊ शकतील.
निधीची उपलब्धता गुंतवणुकीला मदत करत आहे
अहवालानुसार, भारतीय कंपन्यांचा नफा आता GDP च्या तुलनेत 5.2 टक्क्यांपर्यंत पोहोचला आहे. याचा अर्थ कंपन्या चांगली कमाई करत आहेत आणि त्यांच्याकडे स्वतःचा पैसा देखील आहे.
याव्यतिरिक्त, कंपन्यांचे कर्ज देखील सध्या खूप कमी आहे. त्या सहजपणे पुन्हा कर्ज घेऊन आपला व्यवसाय वाढवू शकतात. बँकिंग क्षेत्राची स्थिती देखील मजबूत आहे कारण NPA (Non-Performing Assets) कमी आहेत आणि कंपन्या जास्त कर्ज मागत नाहीत. यामुळे बँकांकडे कर्ज देण्यासाठी पुरेसा पैसा उपलब्ध आहे.
शेअर बाजाराची मजबुती देखील गुंतवणूकदारांसाठी फायदेशीर आहे. कंपन्या शेअर्स विकून सहजपणे पैसे उभे करू शकतात. या सर्व घटकांमुळे गुंतवणूक आणि व्यवसाय वाढवण्याची शक्यता अधिक मजबूत होते.
