पश्चिम आशियातील वाढत्या लष्करी तणावाचा परिणाम जागतिक ऊर्जा बाजारावर दिसू लागला असून त्याचा प्रभाव भारतातही जाणवत आहे. या पार्श्वभूमीवर देशात घरगुती LPG गॅस सिलेंडरच्या किंमतीत वाढ करण्यात आली आहे.
ताज्या बदलानुसार घरगुती LPG सिलेंडरच्या किंमतीत 60 रुपयांची वाढ करण्यात आली असून कमर्शियल गॅस सिलेंडर 115 रुपयांनी महाग झाले आहे. या किंमतवाढीचा परिणाम घरगुती खर्च तसेच व्यावसायिक खर्चांवर होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
पश्चिम आशियात अमेरिका, इस्रायल आणि इराण यांच्यात वाढत असलेल्या लष्करी तणावामुळे तेल आणि वायू पुरवठ्यावर परिणाम होत असल्याचे दिसून येत आहे. या संघर्षामुळे जागतिक ऊर्जा बाजारात अनिश्चितता निर्माण झाली असून त्याचा परिणाम भारतासह अनेक देशांमध्ये जाणवत आहे.
ऊर्जा क्षेत्रातील तज्ञांच्या मते जागतिक ऊर्जा पुरवठ्यातील अस्थिरतेचे एक महत्त्वाचे कारण स्ट्रेट ऑफ होर्मुज (Strait of Hormuz) परिसरातील वाढते तणाव आहे. हा समुद्री मार्ग जगातील महत्त्वाच्या तेल आणि वायू वाहतूक मार्गांपैकी एक मानला जातो. पश्चिम आशियातील तणावामुळे या मार्गातून जाणाऱ्या जहाजांच्या हालचालींवर परिणाम होत असल्याचे सांगितले जात आहे. त्यामुळे कच्च्या तेल आणि वायू पुरवठ्याबाबत जागतिक बाजारात अनिश्चितता वाढली आहे. भारतासारख्या देशांना, जे ऊर्जा गरजांसाठी मोठ्या प्रमाणावर आयातीवर अवलंबून आहेत, या परिस्थितीचा थेट परिणाम होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
भारतामध्ये 14.2 किलोग्रामच्या घरगुती LPG सिलेंडरच्या किंमतीत वाढ झाल्यानंतर विविध शहरांमध्ये नवीन दर लागू झाले आहेत. राष्ट्रीय राजधानी नवी दिल्लीमध्ये घरगुती गॅस सिलेंडरची किंमत सुमारे 913 रुपये झाली आहे, तर मुंबईमध्ये ती सुमारे 912.50 रुपये आहे.
जयपूरमध्ये घरगुती LPG सिलेंडरची किंमत सुमारे 916.50 रुपये आहे, तर लखनऊमध्ये ती सुमारे 950.50 रुपये असल्याचे सांगितले जात आहे. पटना येथे गॅस सिलेंडरची किंमत सर्वाधिक असून ग्राहकांना सुमारे 1002.50 रुपये मोजावे लागत आहेत.
इतर प्रमुख शहरांमध्येही गॅस सिलेंडरचे दर वेगवेगळे आहेत. कोलकातामध्ये घरगुती LPG सिलेंडरची किंमत सुमारे 939 रुपये आहे, तर चेन्नईमध्ये ती सुमारे 928.50 रुपये आहे. गुरुग्राममध्ये गॅस सिलेंडर सुमारे 921.50 रुपयांना उपलब्ध आहे, तर बेंगळुरूमध्ये त्याची किंमत सुमारे 915.50 रुपये आहे. चंदीगडमध्ये सिलेंडरची किंमत तुलनेने कमी असून ती सुमारे 862.50 रुपये आहे.
नोएडामध्ये गॅस सिलेंडर सुमारे 910.50 रुपयांना उपलब्ध आहे, तर भुवनेश्वरमध्ये त्याची किंमत सुमारे 939 रुपये आहे. हैदराबादमध्ये घरगुती LPG सिलेंडरची किंमत सुमारे 965 रुपये झाली आहे, तर तिरुवनंतपुरममध्ये ती सुमारे 922 रुपये आहे.
घरगुती सिलेंडरसोबतच कमर्शियल गॅस सिलेंडरच्या किंमतीतही वाढ झाली आहे. 19 किलोग्रामचे कमर्शियल गॅस सिलेंडर सामान्यतः हॉटेल, रेस्टॉरंट आणि लहान व्यावसायिक प्रतिष्ठानांमध्ये वापरले जाते. नवी दिल्लीमध्ये कमर्शियल गॅस सिलेंडरची किंमत आता सुमारे 1883 रुपये झाली आहे. मुंबईमध्ये हा सिलेंडर सुमारे 1836 रुपयांना उपलब्ध आहे.
कोलकातामध्ये कमर्शियल सिलेंडरची किंमत सुमारे 1988.50 रुपये आहे, तर चेन्नईमध्ये ती सुमारे 2043.50 रुपये झाली आहे. कमर्शियल सिलेंडरच्या किंमतीत झालेल्या वाढीमुळे हॉटेल आणि रेस्टॉरंटच्या संचालन खर्चात वाढ होऊ शकते.
दरम्यान, सरकारने गॅस सिलेंडर बुकिंगच्या नियमांमध्येही बदल केला आहे. यापूर्वी ग्राहकांना एका सिलेंडरच्या डिलिव्हरीनंतर 21 दिवसांनी नवीन सिलेंडर बुक करता येत होता. आता ही मुदत वाढवून 25 दिवस करण्यात आली आहे. सरकारने सांगितले आहे की गॅस पुरवठा संतुलित ठेवण्यासाठी हा निर्णय घेण्यात आला आहे, जेणेकरून सर्व ग्राहकांना वेळेवर सिलेंडर उपलब्ध होऊ शकेल.
सरकार आणि तेल कंपन्यांनी देशात गॅस आणि तेलाचा पुरेसा साठा उपलब्ध असल्याचे स्पष्ट केले आहे. अधिकाऱ्यांनी नागरिकांना कोणत्याही प्रकारच्या अफवांकडे लक्ष न देण्याचे आवाहन केले आहे. ऊर्जा पुरवठा सुरळीत ठेवण्यासाठी सातत्याने देखरेख केली जात असल्याचेही अधिकाऱ्यांनी सांगितले आहे.
