पश्चिम आशियातील दीर्घकाळ चालू असलेल्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर इराण आणि अमेरिका यांच्यात संभाव्य शांतता करार होण्याच्या वृत्तामुळे जागतिक वित्तीय बाजारांमध्ये नव्या आशा निर्माण झाल्या आहेत. भू-राजकीय जोखीम कमी होण्याच्या अपेक्षेमुळे जगभरातील गुंतवणूकदारांचा विश्वास वाढला असून त्याचा परिणाम भारतीय शेअर बाजारासह आशियाई आणि अमेरिकी बाजारांवरही दिसून आला.
सकारात्मक जागतिक संकेतांच्या पार्श्वभूमीवर भारतीय शेअर बाजाराने मजबूत सुरुवात केली. प्रारंभिक व्यवहारात बीएसई सेन्सेक्स 1,197 अंकांनी वाढून 76,725.27 या पातळीवर पोहोचला, तर एनएसई निफ्टी 362 अंकांनी वाढून 23,984.85 या पातळीवर व्यवहार करताना दिसला. तज्ज्ञांच्या मते, प्रादेशिक तणावात कायमस्वरूपी घट झाल्यास त्याचा जागतिक अर्थव्यवस्था, ऊर्जा बाजार आणि गुंतवणूकदारांच्या भावना यांच्यावर सकारात्मक परिणाम होऊ शकतो.
अहवालांनुसार, अमेरिका आणि इराण यांच्यात सुरू असलेला संघर्ष समाप्त करण्यासाठी प्राथमिक करारावर सहमती झाल्याची माहिती समोर आली आहे. या घडामोडीमुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारांमध्ये जोखीम स्वीकारण्याची प्रवृत्ती वाढली आहे. भू-राजकीय तणावाच्या काळात गुंतवणूकदार सामान्यतः सुरक्षित गुंतवणूक पर्यायांकडे वळतात, मात्र तणाव कमी झाल्यास इक्विटी बाजारांमध्ये गुंतवणूक वाढते. परिणामी जागतिक शेअर बाजारांमध्ये खरेदीचा कल दिसून आला.
विश्लेषकांच्या मते, कराराची औपचारिक अंमलबजावणी झाली आणि प्रदेशात स्थिरता कायम राहिली तर त्याचा जागतिक व्यापार आणि पुरवठा साखळीवर सकारात्मक परिणाम होऊ शकतो.
सकारात्मक जागतिक संकेतांमुळे भारतीय बाजारात व्यापक खरेदी दिसून आली. बँकिंग, वाहन, आयटी, धातू आणि ऊर्जा क्षेत्रातील समभागांमध्ये वाढ नोंदवली गेली. बीएसई सेन्सेक्सने प्रारंभिक व्यवहारात 1,197 अंकांची झेप घेतली, तर निफ्टी 50 निर्देशांक 362 अंकांच्या वाढीसह उघडला. बाजार तज्ज्ञांच्या मते, परदेशी गुंतवणूकदारांची वाढती रुची आणि जागतिक जोखमींमध्ये घट यामुळे देशांतर्गत बाजाराला पाठबळ मिळाले आहे.
कच्च्या तेलाच्या किमतींतील घसरणीचाही गुंतवणूकदारांच्या भावनांवर सकारात्मक परिणाम झाला. भारत आपल्या ऊर्जा गरजांसाठी मोठ्या प्रमाणावर आयातीवर अवलंबून आहे.
शांतता कराराच्या वृत्ताचा परिणाम केवळ भारतीय बाजारापुरता मर्यादित राहिला नाही. आशियातील प्रमुख शेअर बाजारांनीही मजबूत सुरुवात केली. दक्षिण कोरियाचा कोस्पी निर्देशांक सात टक्क्यांहून अधिक वाढीसह उघडला, तर कोस्डॅकमध्येही लक्षणीय वाढ नोंदवली गेली. जपानचा निक्केई 225 आणि टॉपिक्स निर्देशांकही वाढीसह व्यवहार करताना दिसले.
हाँगकाँगच्या हँग सेंग इंडेक्स फ्युचर्समध्येही सुधारणा दिसून आली, ज्यामुळे प्रादेशिक गुंतवणूकदार भू-राजकीय तणाव कमी होण्याच्या शक्यतेकडे सकारात्मक दृष्टीने पाहत असल्याचे संकेत मिळाले.
जागतिक गुंतवणूकदारांचे लक्ष अमेरिका आणि इराणशी संबंधित घडामोडींवर केंद्रित आहे. संभाव्य शांतता कराराच्या वृत्तानंतर अमेरिकी शेअर बाजारातील फ्युचर्समध्येही वाढ नोंदवली गेली. डाऊ जोन्स इंडस्ट्रियल अॅव्हरेज, एसअँडपी 500 आणि नॅस्डॅक 100 शी संबंधित फ्युचर्समध्ये वाढ दिसून आली. प्रादेशिक स्थिरतेमुळे जागतिक आर्थिक क्रियाकलापांना पाठबळ मिळेल आणि ऊर्जा पुरवठ्याशी संबंधित जोखीम कमी होतील, अशी गुंतवणूकदारांची अपेक्षा आहे.
भू-राजकीय तणाव कमी होण्याच्या अपेक्षेचा सर्वाधिक परिणाम कच्च्या तेलाच्या बाजारावर दिसून आला. आंतरराष्ट्रीय बाजारात वेस्ट टेक्सास इंटरमीडिएट (WTI) आणि ब्रेंट क्रूड या दोन्हीच्या किमतींमध्ये घट नोंदवली गेली. ब्रेंट क्रूडची किंमत प्रति बॅरल 85 डॉलरच्या महत्त्वाच्या पातळीखाली आली, तर WTI क्रूडमध्येही उल्लेखनीय कमजोरी दिसून आली.
ऊर्जा आयात करणाऱ्या देशांसाठी तेलाच्या किमतींतील घट महत्त्वाची मानली जाते, कारण त्यामुळे महागाईवरील दबाव कमी होऊ शकतो आणि आर्थिक वाढीस समर्थन मिळू शकते.
