राजस्थानमधील जोधपूर येथे न्यूयॉर्कस्थित एनआरआय उद्योगपती आणि समाजसेवक कृष्ण कुमार मेहता यांच्या बँक खात्यांमधून 5.20 कोटी रुपयांची कथित सायबर फसवणूक ऑगस्ट 2023 मध्ये नोंदविण्यात आली. तीन वर्षे उलटल्यानंतरही पूर्ण रकमेची वसुली झालेली नाही आणि आतापर्यंत सुमारे 1.45 कोटी रुपयेच परत मिळाले आहेत.
पीडितांच्या मते, त्यांनी त्यांच्या IDBI आणि HDFC बँक खात्यांच्या संचालनासाठी एका अकाउंटंटची नियुक्ती केली होती. दीर्घकाळ विश्वासाने काम करत असताना आरोपीने खात्यांवर पूर्ण प्रवेश मिळवला. त्यानंतर OTP आणि बँकिंग प्रवेश स्वतःच्या मोबाईल क्रमांकावर हस्तांतरित करून व्यवहारांवर नियंत्रण मिळवले. जुलै 2023 मध्ये खात्यांची माहिती मागितल्यावर आरोपीने टाळाटाळ केली आणि तपासात 5.20 कोटी रुपये विविध खात्यांमध्ये हस्तांतरित झाल्याचे आढळले.
तपासात गुलाब बंजारा हा मुख्य आरोपी असल्याचे समोर आले असून तो जोधपूरमधील चौपासनी हाउसिंग बोर्ड परिसरातील रहिवासी आहे. तो पीडितांकडे पार्ट-टाइम अकाउंटंट म्हणून काम करत होता आणि त्याला सुमारे 14,500 रुपये मासिक वेतन मिळत होते. आरोपानुसार, त्याने परवानगीशिवाय रक्कम विविध खात्यांमध्ये गुंतवणुकीच्या स्वरूपात हलवली, जी पुढे सायबर फसवणूक नेटवर्कचा भाग बनली.
तपासात संपूर्ण रक्कम 71 वेगवेगळ्या बँक खात्यांमध्ये हस्तांतरित केल्याचे आढळले. या खात्यांद्वारे रक्कम वेगाने फिरवली गेली, काही ठिकाणी रोखीने पैसे काढण्यात आले तर काही व्यवहार ऑनलाइन पद्धतीने करण्यात आले. या प्रक्रियेमुळे निधीचा मागोवा घेणे कठीण झाले.
मार्च 2024 मध्ये बिहारच्या वैशाली जिल्ह्यातून ऋषभ नावाच्या आरोपीला अटक करण्यात आली. तपासात त्याच्या खात्यात फसवणुकीतील काही रक्कम जमा झाल्याचे समोर आले. पोलिसांनी त्याच्या खात्यातून सुमारे 60 लाख रुपये वसूल केले, जी या प्रकरणातील आतापर्यंतची सर्वात मोठी एकल वसुली आहे.
तीन वर्षांच्या तपासानंतर एकूण सुमारे 1.45 कोटी रुपयेच परत मिळाले असून उर्वरित सुमारे 3.75 कोटी रुपयांची वसुली प्रलंबित आहे. ही रक्कम वेगवेगळ्या खात्यांमधून टप्प्याटप्प्याने परत मिळवण्यात आली आहे.
तक्रार नोंदवल्यानंतर संशयित बँक खाती तत्काळ गोठवण्यात आली नसल्याचा मुद्दा समोर आला आहे. यामुळे आरोपींना रक्कम अनेक खात्यांमध्ये हस्तांतरित करण्यास वेळ मिळाला. सायबर गुन्हे तज्ज्ञांच्या मते, अशा प्रकरणांमध्ये पहिल्या 24 ते 72 तासांत कारवाई महत्त्वाची असते.
तपासात आरोपीने 71 खात्यांच्या जाळ्यात रक्कम वितरित करून ती लपवण्याचा प्रयत्न केल्याचे समोर आले. या पद्धतीला “Layered Transaction Fraud” म्हटले जाते. काही खाती नंतर बंद करण्यात आली, ज्यामुळे तपास अधिक गुंतागुंतीचा झाला.
कृष्ण कुमार मेहता हे न्यूयॉर्कस्थित एनआरआय उद्योगपती आणि समाजसेवक असून त्यांचा राजस्थानशी संबंध आहे. ते आरोग्य आणि आपत्ती निवारण क्षेत्रात कार्यरत आहेत आणि कोरोना काळात त्यांनी भारतात ऑक्सिजन कन्सन्ट्रेटर, अन्नसामग्री आणि आर्थिक मदत पुरवली होती.
पीडित पक्षाने तपासाची गती मंद असल्याचा आरोप केला आहे आणि विशेष तपास पथक (SIT) स्थापन करण्यात तसेच बँकिंग समन्वयात विलंब झाल्याचे म्हटले आहे. तपास अधिकारी मंगलेश चुंडावत यांच्या मते, आतापर्यंत एक कोटी रुपयांपेक्षा अधिक रक्कम वसूल करण्यात आली असून उर्वरित रकमेची प्रक्रिया सुरू आहे.
