भारतीय गणितज्ञ नीना गुप्ता यांचा TIME100 Next India 2026 यादीत समावेश

भारतीय गणितज्ञ नीना गुप्ता यांचा TIME100 Next India 2026 यादीत समावेश झाला आहे. जारिस्की कॅन्सलेशन प्रॉब्लेमवरील संशोधनासह गणित क्षेत्रातील त्यांच्या योगदानाची आंतरराष्ट्रीय स्तरावर दखल घेण्यात आली आहे.

भारतीय गणितज्ञ नीना गुप्ता यांचा TIME100 Next India 2026 च्या यादीत समावेश

भारतीय गणितज्ञ नीना गुप्ता यांचा प्रतिष्ठित TIME100 Next India 2026 या यादीत समावेश करण्यात आला आहे. गणित क्षेत्रातील संशोधन आणि योगदानामुळे त्यांना आंतरराष्ट्रीय स्तरावर ओळख मिळाली आहे. त्यांनी जवळपास सात दशकांपासून गणितज्ञांसमोर असलेल्या जारिस्की कॅन्सलेशन प्रॉब्लेमच्या एका महत्त्वपूर्ण स्वरूपाचे निराकरण केले आहे.

कोण आहेत गणितज्ञ नीना गुप्ता?

नीना गुप्ता यांचा जन्म 24 नोव्हेंबर 1984 रोजी कोलकाता येथे झाला. लहानपणापासूनच त्यांना गणित विषयाची आवड होती. त्यांच्या कुटुंबात शिक्षणाला महत्त्व दिले जात होते. त्यांच्या आई-वडिलांनीही गणिताच्या अभ्यासाला प्रोत्साहन दिले.

2006 मध्ये त्यांनी कोलकाता येथील बेथ्यून कॉलेजमधून गणित विषयात बीएससी ऑनर्सची पदवी पूर्ण केली. त्यानंतर त्यांनी इंडियन स्टॅटिस्टिकल इन्स्टिट्यूट (ISI), कोलकाता येथे प्रवेश घेतला आणि 2008 मध्ये गणित विषयातील पदव्युत्तर पदवी मिळवली.

गणितातील प्रगत संकल्पनांबाबत त्यांची आवड वाढत गेली. 2011 मध्ये त्यांनी ISI कोलकाता येथून पीएचडी पूर्ण केली. त्यांच्या संशोधनाचा मुख्य विषय बीजगणित होता.

70 वर्षांपासून प्रलंबित असलेल्या गणिती समस्येवर संशोधन

नीना गुप्ता यांना जारिस्की कॅन्सलेशन प्रॉब्लेमवरील संशोधनामुळे विशेष ओळख मिळाली. ही समस्या बीजगणितीय भूमितीशी संबंधित आहे.

या समस्येचे एक स्वरूप प्रसिद्ध गणितज्ञ ऑस्कर जारिस्की यांनी 1949 मध्ये मांडले होते. या समस्येनुसार, दोन गणितीय संरचनांमध्ये एक अतिरिक्त परिमाण जोडल्यावर त्या समान होत असतील, तर त्या मूळ स्वरूपातही समान होत्या का, हा प्रश्न उपस्थित होतो.

या प्रश्नाचे उत्तर शोधणे गणितज्ञांसाठी अनेक दशकांपासून आव्हानात्मक ठरले होते.

2014 मध्ये नीना गुप्ता यांनी या समस्येच्या एका महत्त्वपूर्ण स्वरूपात विशिष्ट गणितीय परिस्थितींमध्ये उत्तर नकारात्मक असू शकते, हे सिद्ध केले.

त्यांनी गणितज्ञ ताकानोरी असानुमा यांनी विकसित केलेल्या त्रिमितीय बीजगणितीय संरचनेच्या साहाय्याने एक प्रतिउदाहरण सादर केले. त्यांच्या संशोधनामुळे सकारात्मक वैशिष्ट्य असलेल्या क्षेत्रांमध्ये या समस्येचा अभ्यास करण्यासाठी नवी दिशा मिळाली.

नीना गुप्ता यांना मिळालेले पुरस्कार आणि सन्मान

गणित क्षेत्रातील नीना गुप्ता यांच्या योगदानाची राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर दखल घेण्यात आली आहे.

2014 मध्ये त्यांना इंडियन नॅशनल सायन्स अकादमीचा यंग सायंटिस्ट पुरस्कार मिळाला.

2019 मध्ये त्यांना गणितीय विज्ञानासाठीचा शांती स्वरूप भटनागर पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. 2021 मध्ये त्यांना युवा गणितज्ञांसाठीचा प्रतिष्ठित रामानुजन पुरस्कार मिळाला.

त्यांना नारी शक्ती पुरस्कारानेही सन्मानित करण्यात आले आहे. याशिवाय, 2024 मध्ये गणितीय विज्ञान क्षेत्रातील उत्कृष्ट संशोधनासाठी त्यांना इन्फोसिस पुरस्कार मिळाला.

STEM क्षेत्रातील महिलांच्या संशोधनाला आंतरराष्ट्रीय ओळख

नीना गुप्ता यांच्या संशोधनामुळे भारतीय गणितीय संशोधनाला आंतरराष्ट्रीय स्तरावर ओळख मिळाली आहे. त्यांच्या कामामुळे विज्ञान, तंत्रज्ञान, अभियांत्रिकी आणि गणित (STEM) या क्षेत्रांमधील महिलांच्या योगदानाचे महत्त्वही अधोरेखित झाले आहे.

कोलकाता येथे शिक्षण घेण्यापासून ते आंतरराष्ट्रीय स्तरावर ओळख मिळवणाऱ्या गणितज्ञ होण्यापर्यंतचा त्यांचा शैक्षणिक आणि संशोधनाचा प्रवास भारतीय गणितीय संशोधनातील त्यांच्या योगदानाची नोंद करतो.

Leave a comment