बिहारचे मुख्यमंत्री नीतीश कुमार आता राज्यसभेत जाण्याची तयारी करत आहेत. हा निर्णय केवळ पदातील बदल म्हणून नव्हे तर त्यांच्या राजकीय प्रवासातील एका नव्या टप्प्याच्या रूपात पाहिला जात आहे. त्यांच्या या निर्णयामागे आरोग्याशी संबंधित बाबी, कमी सक्रिय भूमिका स्वीकारण्याची इच्छा आणि पक्षामधील नेतृत्व संक्रमणाची तयारी ही प्रमुख कारणे मानली जात आहेत.
पटना: मागील जवळपास दोन दशकांपासून नीतीश कुमार बिहारच्या राजकारणाच्या केंद्रस्थानी राहिले आहेत. सरकारे बदलली, आघाड्या बदलत राहिल्या, निवडणुका आल्या आणि गेल्या, परंतु एका अल्प कालावधीचा अपवाद वगळता मुख्यमंत्रीपदावर नीतीश कुमारच राहिले. 2005 पासून बिहारच्या राजकारणाला दिशा देणाऱ्या या नेत्याने आता राज्यसभेत जाण्याची तयारी सुरू केली आहे.
या पावलामुळे राज्याच्या राजकारणात बदल होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. निवडणूक आकडेवारी आणि मागील काही वर्षांतील राजकीय घडामोडींवर नजर टाकल्यास बिहारमधील सत्ता आणि आघाडीची राजकारण व्यवस्था सातत्याने बदलत राहिल्याचे दिसते.
दोन दशकांपासून बिहारच्या राजकारणातील प्रमुख नेतृत्व
नीतीश कुमार जवळपास 20 वर्षांपासून बिहारच्या राजकारणातील प्रमुख नेतृत्व राहिले आहेत. 2005 पासून बिहारच्या सरकारांना दिशा देताना त्यांनी सातत्याने मुख्यमंत्रीपद भूषवले आहे. विविध काळात आघाड्या बदलल्या असल्या तरी त्यांच्या राजकीय प्रभावात सातत्य राहिले. 2020 च्या विधानसभा निवडणुकांनंतर NDA मध्ये BJP सर्वात मोठा पक्ष म्हणून उदयास आला होता. त्यानंतरही मुख्यमंत्री म्हणून नीतीश कुमारच कायम राहिले. यामागे दोन प्रमुख कारणांचा उल्लेख केला जातो.
सामाजिक आधार आणि मतदार समर्थन
नीतीश कुमार यांनी बिहारमध्ये अति मागास वर्ग (EBC) आणि महिला मतदारांमध्ये मजबूत आधार निर्माण केला. मद्यबंदी धोरण आणि महिलांसाठी राबविण्यात आलेल्या विविध कल्याणकारी योजनांमुळे त्यांची विश्वासार्ह आणि लोकप्रिय नेतृत्वाची प्रतिमा निर्माण झाली. बिहारमधील आघाडीच्या विजयासाठी हा मतदार आधार महत्त्वाचा मानला जात होता.
आघाडीत विश्वास आणि अनुभव
2020 च्या निकालांनंतर BJP च्या नेतृत्वाने, विशेषतः पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि गृहमंत्री अमित शाह यांनी, नीतीश कुमारच मुख्यमंत्री राहतील असे स्पष्ट केले होते. या भूमिकेला आघाडीच्या राजकारणात स्थैर्याचा संदेश म्हणून पाहिले गेले.
राज्यसभा निवडीमागील कारणे
उपलब्ध अहवालांनुसार, 75 वर्षांच्या वयात नीतीश कुमार आता तुलनेने कमी परिश्रमाची भूमिका स्वीकारण्याची इच्छा व्यक्त करत आहेत. राज्यसभा त्यांच्या दृष्टीने सन्माननीय आणि प्रभावी व्यासपीठ ठरू शकते. याशिवाय हा निर्णय पक्षातील नेतृत्व संक्रमणाच्या प्रक्रियेशी संबंधित असल्याचेही मानले जात आहे. चर्चेनुसार, नीतीश कुमार यांचे पुत्र निशांत कुमार लवकरच सक्रिय राजकारणात प्रवेश करू शकतात. त्यांच्या सहभागामुळे पक्षाचे भवितव्य सुरक्षित राहील आणि नेतृत्व बदलाची प्रक्रिया नीतीश कुमार यांच्या उपस्थितीत पार पडू शकते.
दरम्यान, विरोधी पक्ष RJD या निर्णयाकडे वेगळ्या दृष्टीने पाहत आहे. RJD नेत्यांचे म्हणणे आहे की BJP टप्प्याटप्प्याने नीतीश कुमार यांना बाजूला करत आहे. राजकीय वर्तुळांमध्ये अशीही चर्चा आहे की मुख्यमंत्रीपद रिक्त झाल्यास बिहारमध्ये BJP ला स्वतःचा मुख्यमंत्री नेमण्याची संधी मिळू शकते, ज्यामुळे राज्य सरकारवरील BJP चे नियंत्रण अधिक मजबूत होईल.
