मध्य पूर्वातील वाढत्या भू-राजकीय तणावामुळे जागतिक तेल पुरवठ्याबाबत चिंता वाढली असून भारतात संभाव्य तेल तुटवड्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. या पार्श्वभूमीवर United States ने India ला Russia कडून तेल खरेदी करण्यासाठी 30 दिवसांची तात्पुरती सवलत देण्याचा निर्णय घेतला आहे.
मध्य पूर्वातील तणाव आणि जागतिक ऊर्जा बाजारातील अनिश्चिततेच्या पार्श्वभूमीवर हा निर्णय घेण्यात आला आहे. नवीन अमेरिकन निर्बंधांमुळे अनेक रशियन तेल टँकर समुद्रात थांबले होते आणि त्यातील तेल उतरविण्यात विलंब होत होता.
अमेरिकेच्या ट्रेझरी विभागाने दिलेल्या या तात्पुरत्या परवानगीमुळे भारतीय तेल रिफायनऱ्यांना दिलासा मिळणार आहे. समुद्रात अडकलेल्या रशियन तेल टँकरांना संभाव्य खरेदीदार मिळण्याची शक्यता वाढली आहे. तज्ज्ञांच्या मते, जागतिक ऊर्जा पुरवठा स्थिर ठेवणे आणि बाजारात तेलाची उपलब्धता कायम राखणे हा या निर्णयामागील उद्देश आहे.
रशियन तेल टँकर समुद्रात का थांबले होते
आंतरराष्ट्रीय वृत्तसंस्था रॉयटर्सच्या अहवालानुसार, अलीकडे लादलेल्या अमेरिकन निर्बंधांमुळे रशियन तेलाच्या वाहतूक आणि विक्रीबाबत अनेक अनिश्चितता निर्माण झाल्या होत्या. विशेषतः विमा, देयक प्रणाली आणि बंदरांमध्ये प्रवेशाशी संबंधित अडचणींमुळे अनेक टँकर समुद्रातच थांबले होते.
या परिस्थितीत भारतीय रिफायनऱ्यांनीही सावध भूमिका घेत रशियन तेल खरेदीबाबत तात्पुरती प्रतीक्षा करण्यास सुरुवात केली होती. नवीन निर्बंधांमुळे व्यवहार आंतरराष्ट्रीय नियमांच्या विरोधात ठरू शकतो, अशी त्यांना चिंता होती. त्यामुळे अनेक जहाजे समुद्रातच थांबविण्यात आली होती.
अमेरिकेचे विधान
अमेरिकन अधिकाऱ्यांच्या मते, ही सवलत मर्यादित आणि तात्पुरती उपाययोजना असून आधीपासून समुद्रात अडकलेल्या तेल टँकरांशी संबंधित व्यवहारांना परवानगी देणे हा याचा उद्देश आहे. अमेरिकन प्रशासनाने स्पष्ट केले की हा निर्णय Russia ला मोठा आर्थिक लाभ देण्यासाठी नसून जागतिक ऊर्जा पुरवठ्यात अडथळा निर्माण होऊ नये यासाठी घेण्यात आला आहे.
अमेरिकेचे परराष्ट्र मंत्री यांनी सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म एक्सवरील एका पोस्टमध्ये म्हटले की United States आणि India यांच्यातील रणनीतिक भागीदारी अत्यंत महत्त्वाची आहे. त्यांनी नमूद केले की President Donald Trump यांच्या ऊर्जा धोरणांमुळे United States मध्ये तेल आणि वायू उत्पादन ऐतिहासिक स्तरावर पोहोचले आहे. त्यांनी असेही म्हटले की जागतिक बाजारात ऊर्जा पुरवठा कायम ठेवण्यासाठी भारतीय रिफायनऱ्यांना 30 दिवसांची तात्पुरती परवानगी देण्यात आली आहे, जेणेकरून समुद्रात अडकलेल्या तेलाची खरेदी पूर्ण करता येईल.
भारतासाठी या निर्णयाचे महत्त्व
India हा जगातील सर्वात मोठ्या तेल आयातदारांपैकी एक देश असून त्याच्या ऊर्जा गरजांचा मोठा भाग आयातीवर अवलंबून आहे. Russia कडून मिळणारे सवलतीच्या दरातील कच्चे तेल गेल्या काही वर्षांत भारतासाठी महत्त्वाचा स्रोत ठरले आहे. त्यामुळे या तात्पुरत्या सवलतीमुळे संभाव्य पुरवठा अडचणींमध्ये भारताला दिलासा मिळू शकतो.
ऊर्जा तज्ज्ञांच्या मते, जागतिक बाजारात तेल पुरवठ्यात अडथळा निर्माण झाल्यास त्याचा थेट परिणाम किमतींवर होतो. त्यामुळे हा निर्णय केवळ India साठीच नव्हे तर आंतरराष्ट्रीय ऊर्जा बाजारासाठीही महत्त्वाचा मानला जात आहे.
मध्य पूर्वातील वाढता तणाव, विशेषतः Iran शी संबंधित घडामोडींमुळे जागतिक तेल बाजार आधीच दबावाखाली आहे. या पार्श्वभूमीवर United States चा हा निर्णय बाजारातील स्थिरता कायम ठेवण्याच्या प्रयत्नाचा भाग मानला जात आहे.
