नेशनल स्टॉक एक्सचेंज ऑफ इंडिया (NSE) आपल्या बहुप्रतीक्षित प्रारंभिक सार्वजनिक निर्गमासाठी (IPO) तयारी करत असून, बाजारातील माहितीनुसार कंपनी 6 ते 7 लाख कोटी रुपयांच्या मूल्यांकनाचे लक्ष्य ठेवू शकते. हे मूल्यांकन उच्च पातळीवर पोहोचल्यास NSE भारतातील सर्वात मूल्यवान सूचीबद्ध कंपन्यांमध्ये समाविष्ट होऊ शकते.
बाजार तज्ज्ञांच्या मते, हा निर्गम देशाच्या IPO इतिहासात नवा विक्रम प्रस्थापित करू शकतो. या निर्गमाचा आकार Hyundai Motor India च्या 27,870 कोटी रुपयांच्या IPO विक्रमाला मागे टाकू शकतो.
सूत्रांच्या माहितीनुसार, NSE सध्या असूचीबद्ध बाजारात सुमारे 5 लाख कोटी रुपयांच्या मूल्यांकनावर व्यवहार करत आहे. IPO च्या वेळी मूल्यांकन 7 लाख कोटी रुपयांपर्यंत पोहोचल्यास ते सुमारे 40 टक्क्यांच्या वाढीचे द्योतक ठरेल.
हा प्रस्तावित IPO पूर्णपणे Offer For Sale (OFS) स्वरूपात येऊ शकतो. यामध्ये कंपनी नवीन समभाग जारी करणार नाही, तर विद्यमान गुंतवणूकदार त्यांच्या हिस्स्याचा काही भाग विकतील. उपलब्ध माहितीनुसार, विद्यमान गुंतवणूकदार 4.5 टक्के ते 5 टक्क्यांपर्यंत हिस्सा विकू शकतात. 6 ते 7 लाख कोटी रुपयांच्या मूल्यांकनाच्या आधारावर या निर्गमाचा आकार सुमारे 28,000 कोटी रुपये ते 38,000 कोटी रुपयांच्या दरम्यान राहू शकतो.
जर निर्गमाचा आकार 30,000 कोटी रुपयांपेक्षा अधिक राहिला तर तो भारतातील सर्वात मोठा IPO ठरू शकतो. सध्या Hyundai Motor India चा 27,870 कोटी रुपयांचा IPO हा देशातील सर्वात मोठा निर्गम मानला जातो, जो ऑक्टोबर 2024 मध्ये आला होता.
निर्गमाचा आकार मोठा असला तरी गुंतवणूक बँकरांना मिळणारे शुल्क तुलनेने कमी असू शकते. Hyundai Motor India च्या IPO मध्ये गुंतवणूक बँकरांना सुमारे 493 कोटी रुपये शुल्क मिळाले होते, जे निर्गमाच्या एकूण आकाराच्या सुमारे 1.77 टक्के होते. NSE च्या IPO साठी सुमारे 300 कोटी ते 400 कोटी रुपयांदरम्यान शुल्क देण्यात येऊ शकते, जे नियुक्त बँकरांमध्ये विभागले जाईल.
NSE ने IPO प्रक्रियेसाठी 20 गुंतवणूक बँकरांची नियुक्ती केली आहे, ज्यापैकी चार जागतिक बँका आहेत, तर उर्वरित बहुतांश देशांतर्गत वित्तीय संस्था आहेत. याशिवाय, प्रक्रियेसाठी 8 कायदेशीर सल्लागारांचीही नियुक्ती करण्यात आली आहे.
सूत्रांच्या माहितीनुसार, NSE पुढील चार ते सहा आठवड्यांत भारतीय प्रतिभूती आणि विनिमय मंडळ (SEBI) कडे Draft Red Herring Prospectus (DRHP) दाखल करू शकते. कंपनीच्या बोर्डाने 6 फेब्रुवारी रोजी OFS मार्गाने IPO आणण्यास मंजुरी दिली असून ही मंजुरी SEBI कडून मिळालेल्या No Objection Certificate वर आधारित आहे. कंपनीने सध्या यापेक्षा अधिक माहिती देणे योग्य नसल्याचे म्हटले आहे.
NSE ला भारतातील शेअर बाजारात प्रमुख स्थान असून, विशेषतः cash equity segment मध्ये सुमारे 93 टक्के बाजारहिस्सा आहे. फेब्रुवारी महिन्यात एक्सचेंजने रोख शेअर बाजारात सुमारे 1.23 लाख कोटी रुपयांचा सरासरी दैनिक व्यवहार नोंदवला. तसेच equity derivatives segment मध्येही सुमारे 57 टक्के सरासरी दैनिक व्यवहार हिस्सा नोंदवला गेला.
अलीकडील महिन्यांत एक्सचेंजच्या कामगिरीत काहीशी मंदी दिसून आली आहे. यामागे derivatives बाजारातील नियामक कडकपणा तसेच सप्टेंबर 2024 मधील उच्चांकानंतर बाजारातील घसरण यांचा प्रभाव असल्याचे मानले जाते.
आर्थिक कामगिरीनुसार, डिसेंबर 2025 अखेरच्या नऊ महिन्यांत NSE चा एकत्रित निव्वळ नफा 7,431 कोटी रुपये होता, जो मागील आर्थिक वर्षाच्या याच कालावधीत 9,538 कोटी रुपये होता. त्याचप्रमाणे, परिचालन उत्पन्न 13,369 कोटी रुपयांवरून घटून 11,634 कोटी रुपये झाले.
