पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या भूतान दौऱ्याचा आज शेवटचा दिवस आहे. परतण्यापूर्वी, पंतप्रधान मोदी भूतानचे चौथे राजे जिग्मे सिंग्ये वांगचुक यांची भेट घेतील. याव्यतिरिक्त, ते कालचक्र सेरेमनीमध्येही सहभागी होतील.
पंतप्रधान मोदींचा भूतान दौरा: पंतप्रधान नरेंद्र मोदींचा भूतान दौरा आज अंतिम टप्प्यात आहे. या दोन दिवसीय दौऱ्याच्या शेवटच्या दिवशी पंतप्रधान मोदी कालचक्र सेरेमनीमध्ये सहभागी होतील आणि भूतानचे चौथे राजे जिग्मे सिंग्ये वांगचुक यांची भेट घेतील. ही यात्रा भारत आणि भूतानमधील सखोल ऐतिहासिक आणि धोरणात्मक संबंध अधिक दृढ करण्याच्या दिशेने एक महत्त्वाचे पाऊल ठरली आहे.
भारत-भूतान संबंधांना नवी बळकटी
या दौऱ्यादरम्यान, पंतप्रधान मोदींनी भूतानचे राजे जिग्मे खेसर नामग्याल वांगचुक यांच्यासोबत अनेक महत्त्वाच्या प्रकल्पांचे उद्घाटन केले. दोन्ही नेत्यांच्या बैठकीत ऊर्जा, कनेक्टिव्हिटी, तंत्रज्ञान, संरक्षण आणि क्षमता-बांधणी यांसारख्या विविध क्षेत्रांमध्ये सहकार्य वाढवण्यावर चर्चा झाली. यावेळी दोन्ही देशांनी पारंपरिक मैत्रीला नवी दिशा देण्यासोबतच “नेबरहुड फर्स्ट पॉलिसी” (शेजारी प्रथम धोरण) च्या भावनेलाही अधिक बळकटी दिली. दक्षिण आशियामध्ये आपले प्राथमिक उद्दिष्ट शेजारी राष्ट्रांसोबत समान विकास आणि प्रादेशिक स्थिरता वाढवणे आहे, असे भारताने स्पष्ट केले.
भूतानमध्ये जलविद्युत प्रकल्पाचे उद्घाटन
पंतप्रधान मोदी आणि राजे जिग्मे खेसर यांनी संयुक्तपणे 1020 मेगावॉट पुनात्सांगछु द्वितीय जलविद्युत प्रकल्पाचे उद्घाटन केले. हा प्रकल्प भारत-भूतान ऊर्जा सहकार्याचे प्रतीक असून दोन्ही देशांसाठी आर्थिकदृष्ट्या अत्यंत महत्त्वाचा आहे. पंतप्रधान मोदींनी आपल्या संदेशात म्हटले:
'भूतानचे राजे जिग्मे खेसर नामग्याल वांगचुक यांच्यासोबतची भेट शानदार होती. आम्ही भारत-भूतान संबंधांवर सखोल चर्चा केली. ऊर्जा, संपर्क, संरक्षण आणि सुरक्षा या क्षेत्रांमध्ये सहकार्य पुढे नेण्यासाठी अनेक ठोस पाऊले उचलण्यात आली आहेत. भूतानच्या विकास यात्रेत एक विश्वासार्ह भागीदार असल्याचा भारताला अभिमान आहे.'
या प्रकल्पामुळे केवळ भूतानलाच विद्युत आत्मनिर्भरता मिळणार नाही, तर भारतालाही स्थिर आणि पर्यावरणपूरक ऊर्जा पुरवठा सुनिश्चित होईल. पंतप्रधान मोदींनी भूतानचे चौथे राजे जिग्मे सिंग्ये वांगचुक यांच्या 70 व्या जन्मदिवस समारंभातही भाग घेतला. हा समारंभ दोन्ही देशांमधील परस्पर आदर आणि सांस्कृतिक भागीदारीचे प्रतीक ठरला.
या प्रसंगी पंतप्रधान मोदी म्हणाले की, भारत आणि भूतानचे संबंध “केवळ राजनैतिक नसून, भावनिकही आहेत.” त्यांनी भूतानच्या जनतेच्या साधेपणाची, त्यांच्या आध्यात्मिकतेची आणि शाश्वत विकासाप्रती असलेल्या वचनबद्धतेची प्रशंसा केली.
काय आहे कालचक्र सेरेमनी?
पंतप्रधान मोदींच्या यात्रेचा आजचा सर्वात महत्त्वाचा टप्पा म्हणजे कालचक्र सेरेमनी (Kalachakra Ceremony) आहे, ज्यात ते सहभागी होतील. हा तिबेटी बौद्ध धर्माचा एक प्रमुख धार्मिक आणि आध्यात्मिक उत्सव आहे. ‘कालचक्र’ शब्दाचा अर्थ आहे — वेळेचे चक्र. याला “बौद्ध धर्माचा महाकुंभ” असेही म्हटले जाते. या समारंभात शेकडो बौद्ध भिक्खू, भाविक आणि अनुयायी एकत्र येऊन जागतिक शांतता, करुणा आणि सदिच्छेसाठी प्रार्थना करतात.
यादरम्यान मंत्रोच्चार, ध्यान आणि पारंपरिक नृत्य-गाण्यांच्या माध्यमातून सकारात्मक ऊर्जा आणि जागतिक एकतेचा संदेश दिला जातो. पंतप्रधान मोदींचा यात समावेश होणे हे भारताच्या बौद्ध वारशावर आणि प्रादेशिक सांस्कृतिक कनेक्टिव्हिटीवर प्रकाश टाकते.
भूतान भेटीदरम्यान पंतप्रधान मोदींनी थिंपू येथील ताशिछोद्जोंग येथे जाऊन भगवान बुद्धांच्या पवित्र अवशेषांचे आशीर्वाद घेतले. हे स्थान भूतानची आध्यात्मिक राजधानी मानले जाते आणि तेथील राष्ट्रीय वारशाचे केंद्र आहे. याव्यतिरिक्त, पंतप्रधान मोदींनी भूतानच्या तरुण, विद्वान आणि बौद्ध समुदायाच्या प्रतिनिधींचीही भेट घेतली आणि ज्ञान, नवोपक्रम आणि शाश्वत विकासावर विचार विनिमय केला.
