RBI च्या MPC बैठकीपूर्वी असे संकेत मिळत आहेत की FY26 साठी जीडीपी वाढीचा अंदाज वाढवला जाऊ शकतो, तर CPI मधील तीव्र घसरणीमुळे महागाईचा अंदाज आणखी कमी होऊ शकतो. मजबूत मागणी, सुधारित आर्थिक आकडेवारी आणि स्थिर वस्तूंच्या किमती केंद्रीय बँकेच्या भूमिकेला पाठिंबा देत आहेत.
RBI अपडेट: रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाच्या पुढील चलनविषयक धोरण समिती (MPC) बैठकीपूर्वी आर्थिक घडामोडींना वेग आला आहे. शुक्रवारी होणाऱ्या या बैठकीबाबत अर्थशास्त्रज्ञ आणि गुंतवणूकदारांमध्ये उत्सुकता वाढत आहे. बाजार तज्ज्ञांचे मत आहे की RBI आगामी काळासाठी आपल्या मॅक्रोइकॉनॉमिक अंदाजात मोठे बदल करू शकते.
गेल्या काही महिन्यांमध्ये आलेल्या अनेक आर्थिक आकडेवारी आणि धोरणात्मक संकेतांमुळे या वेळचे अद्यतन अधिक महत्त्वाचे ठरले आहे. एका बाजूला विकासाच्या आघाडीवर उत्साह वाढला आहे, तर दुसरीकडे महागाईत वेगाने आलेल्या घसरणीने केंद्रीय बँकेला सकारात्मक स्थितीत आणले आहे.
वाढीच्या शक्यता
अलीकडील आर्थिक आकडेवारीनुसार, भारतीय अर्थव्यवस्था पूर्वीपेक्षा अधिक मजबूत होत असल्याचे दिसून येत आहे. सप्टेंबर तिमाहीतील जीडीपी वाढ अंदाजित दरापेक्षा चांगली राहिली, ज्यामुळे अर्थव्यवस्थेवरील विश्वास आणखी वाढला आहे. तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की RBI FY26 साठी वाढीचा अंदाज 6.8% वरून 7% च्या आसपास वाढवू शकते.
जीएसटी कपातीनंतर बाजारातील मागणीत वेगाने वाढ झाली आहे, ज्याचा परिणाम Q3 मध्येही कायम राहण्याची अपेक्षा आहे. पतपुरवठ्यातील वाढ, कर संकलनातील वाढ आणि नॉन-ऑईल-नॉन-गोल्ड आयातीतील वाढ यांसारखे संकेत आर्थिक क्रियाकलाप मजबूत पायावर उभे असल्याचे दर्शवतात. हे सर्व घटक RBI ला वाढीच्या अंदाजात सुधारणा करण्याचे आव्हान आणि संधी दोन्ही देतात.
महागाईची स्थिती
यावेळी RBI चे लक्ष वाढीबरोबरच महागाईवरही आहे. ऑक्टोबरमध्ये CPI महागाई 0.25% नोंदवली गेली, जी सध्याच्या मालिकेतील सर्वात कमी पातळी आहे. ही घसरण दोन प्रमुख कारणांमुळे झाली आहे. पहिले, भाज्यांच्या किमतींमध्ये सलग नऊ महिन्यांची घसरण आणि दुसरे, जीएसटी कपातीमुळे अनेक दैनंदिन वस्तूंच्या किमती कमी झाल्या आहेत.
विश्लेषकांचा अंदाज आहे की नोव्हेंबर आणि डिसेंबरमध्येही CPI 1% च्या खाली राहू शकतो. याच कारणामुळे RBI आपला महागाईचा अंदाज 2.6% वरून अंदाजे 1.8–2% पर्यंत कमी करू शकते अशी अपेक्षा आहे. महागाईतील ही घसरण ग्राहकांना दिलासा देणारी असून व्यापक आर्थिक स्थिरता मजबूत करते.
RBI चे धोरणात्मक पवित्रा
केंद्रीय बँक गेल्या काही महिन्यांपासून महागाईचा अंदाज सातत्याने कमी करत आहे. फेब्रुवारीमध्ये FY26 साठी महागाई 4.2% सांगण्यात आली होती, जी ऑक्टोबरमध्ये 2.6% पर्यंत कमी करण्यात आली. आता पुन्हा एकदा अंदाजात कपात करण्याची तयारी दिसत आहे. RBI च्या डेप्युटी गव्हर्नर पूनम गुप्ता यांनी अलीकडेच सांगितले होते की भारतात महागाईचा अंदाज लावणे आव्हानात्मक आहे कारण CPI मध्ये खाद्यपदार्थांचे वजन जास्त आहे आणि त्यांच्या किमतींमध्ये अस्थिरता कायम असते.
या अस्थिरतेनंतरही, अलीकडील महिन्यांमध्ये दिसून आलेली महागाईतील नरमी RBI साठी दिलासादायक आहे. धोरणकर्त्यांचे लक्ष सध्या किंमत स्थिरता आणि वाढ यांच्यात संतुलन राखण्यावर आहे.
महागाई का कमी होत आहे?
महागाईतील घसरण अनेक घटकांचा परिणाम आहे. भाज्यांच्या किमतींमध्ये सातत्याने आलेल्या नरमीमुळे CPI खाली आला आहे. यासोबतच, अनेक श्रेणींमध्ये जीएसटी कपातीमुळे ग्राहक वस्तूंच्या किमतीत घट झाली आहे, ज्याचा थेट परिणाम महागाईवर दिसून आला. काही अर्थशास्त्रज्ञांचे मत आहे की, हंगामी घटक देखील किमतीतील घसरणीसाठी जबाबदार आहेत, परंतु एकूणच सरकार आणि RBI च्या धोरणांनी किमतींवर प्रभावी नियंत्रण ठेवले आहे.
यासोबतच, जागतिक वस्तूंच्या किमतींमधील स्थिरतेनेही दिलासा दिला आहे. येत्या महिन्यांमध्ये हे कल असेच कायम राहिल्यास, RBI ला धोरणात्मक पवित्रा घेताना अधिक लवचिकता मिळू शकते.
