सिक्युरिटीज अँड एक्सचेंज बोर्ड ऑफ इंडिया (SEBI) ने परदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदारांसाठी (FPIs) नेट व्हॅल्यू सेटलमेंटची अंमलबजावणी करण्याचा प्रस्ताव मांडला आहे. या प्रस्तावानुसार पात्र परदेशी गुंतवणूकदारांना प्रत्येक व्यवहाराचे स्वतंत्र सेटलमेंट करण्याऐवजी त्यांच्या एकूण व्यवहारांची शुद्ध रक्कम सेटल करता येईल.
सध्याच्या व्यवस्थेत परदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदारांनी केलेल्या प्रत्येक खरेदी आणि विक्री व्यवहाराचे स्वतंत्र सेटलमेंट करावे लागते, ज्याला ग्रॉस सेटलमेंट प्रणाली म्हटले जाते. नव्या प्रस्तावानुसार, एका सेटलमेंट सायकलमधील सर्व खरेदी आणि विक्री व्यवहार परस्पर ऑफसेट करून केवळ अंतिम शुद्ध स्थितीचे सेटलमेंट करता येईल.
SEBI ने स्पष्ट केले आहे की या बदलाचा उद्देश परदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदारांची फंडिंग गरज कमी करणे आणि सेटलमेंट प्रक्रियेतील ऑपरेशनल कार्यक्षमता वाढवणे हा आहे. प्रत्येक व्यवहारासाठी स्वतंत्र रोख तरतूद ठेवण्याची आवश्यकता कमी झाल्याने फंडिंग खर्चात घट होण्याची अपेक्षा आहे.
नेट व्हॅल्यू सेटलमेंट प्रणालीमुळे सेटलमेंट प्रक्रिया सुलभ होईल आणि अनेक व्यवहारांचे एकत्रित सेटलमेंट शक्य होईल. यामुळे क्लिअरिंग आणि सेटलमेंटशी संबंधित प्रशासकीय प्रक्रिया अधिक कार्यक्षम होण्याची अपेक्षा आहे.
हा प्रस्ताव SEBI च्या बाजार सुधारणा उपक्रमांचा भाग असून, भारतीय भांडवली बाजारात परदेशी गुंतवणूकदारांचा सहभाग सुलभ करण्यावर लक्ष केंद्रित करण्यात आले आहे. SEBI कडून या प्रस्तावावर पुढील प्रक्रिया नियामक चौकटीनुसार राबवली जाणार आहे.
