मौनी अमावस्येच्या दिवशी संगम स्नान न झाल्यानंतर स्वामी अविमुक्तेश्वरानंद सरस्वती यांनी प्रयागराजहून काशीला प्रस्थान केले. या घटनेनंतर माघ मेळा 2026 दरम्यान प्रशासन, संतपरंपरा आणि सनातन परंपरांबाबतचे मुद्दे समोर आले.
प्रयागराजमध्ये माघ मेळा 2026 सुरू असताना स्वामी अविमुक्तेश्वरानंद सरस्वती मौनी अमावस्येच्या दिवशी संगम स्नान करू शकले नाहीत. त्यानंतर मंगळवारी सकाळी त्यांनी प्रयागराज सोडून काशीला जाण्याचा निर्णय घेतला. त्यांच्या प्रस्थानानंतर संतांच्या सन्मानासंदर्भात प्रशासनाच्या भूमिकेवर प्रश्न उपस्थित झाले.
स्वामी अविमुक्तेश्वरानंद सरस्वती यांनी सांगितले की मौनी अमावस्येसारख्या पावन दिवशी त्यांना संगम स्नानापासून रोखण्यात आले. त्यांनी हा प्रकार वैयक्तिक आस्थेवर आघात असून संतपरंपरेचा अपमान असल्याचे म्हटले. त्यांनी या घटनेला सनातन संस्कृतीविरोधातील कटाचा भाग असल्याचा आरोप केला.
मीडिया संवादात त्यांनी सांगितले की मौनी अमावस्येच्या दिवशी संगम स्नानासाठी निघाले असताना प्रशासनाने त्यांना मार्गातच थांबवले. त्यांच्या म्हणण्यानुसार संत, बटुक आणि शिष्यांशी गैरवर्तन करण्यात आले. संतांवर मारहाण झाल्याचा आणि स्वतःचा अपमान झाल्याचा दावा त्यांनी केला.
मौनी अमावस्या सनातन परंपरेत अत्यंत महत्त्वाचा दिवस असल्याचे सांगत त्यांनी अशा दिवशी एखाद्या संताला स्नानापासून रोखणे हा केवळ प्रशासकीय निर्णय नसून आस्थेवर थेट आघात असल्याचे म्हटले. याच कारणामुळे आपण स्नान न करता प्रयागराज सोडल्याचा निर्णय घेतल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.
प्रयागराज सोडण्यापूर्वी स्वामी अविमुक्तेश्वरानंद सरस्वती यांनी सनातनी लोकांवर सातत्याने हल्ले होत असल्याचा आरोप केला. अधिकार आणि संस्कार संपवण्याचा सुनियोजित प्रयत्न सुरू असल्याचे त्यांनी म्हटले. प्राचीन मंदिर पाडली जात असल्याचा आणि संत समाजाला दाबण्याचा प्रयत्न होत असल्याचा आरोप त्यांनी केला.
हा प्रश्न केवळ एका व्यक्तीचा किंवा एका संताचा नसून संपूर्ण सनातन समाजाशी संबंधित असल्याचे त्यांनी सांगितले. धर्म आणि संस्कृतीच्या रक्षणाशी हा मुद्दा जोडलेला असल्याचे नमूद करत, संतांनी आज मौन पाळल्यास भविष्यात परिस्थिती अधिक गंभीर होईल, असे त्यांनी म्हटले.
या प्रकरणात उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांच्या भूमिकेवरही त्यांनी प्रश्न उपस्थित केले. या प्रकरणात मुख्यमंत्र्यांकडून कोणताही सकारात्मक निर्णय समोर न आल्याचे त्यांनी सांगितले. यावेळी झालेल्या दुःखाचा अनुभव यापूर्वी कधीच आला नसल्याचेही त्यांनी नमूद केले.
संतांच्या सन्मानाचा आणि आस्थेचा प्रश्न असताना सरकारने तात्काळ हस्तक्षेप करायला हवा होता, असे त्यांनी म्हटले. तसे न झाल्याने संत समाजात तीव्र वेदना असल्याचे त्यांनी सांगितले. आपल्या सन्मानासाठीची लढाई सुरूच राहील आणि आपण मागे हटणार नाही, असे त्यांनी स्पष्ट केले.
स्वामी अविमुक्तेश्वरानंद सरस्वती यांनी सनातन धर्माच्या लोकांना एकत्र येण्याचे आवाहन करत असली आणि नकली हिंदू यातील फरक ओळखण्याची गरज असल्याचे सांगितले. नावापुरते हिंदू असून सनातन परंपरांवरील हल्ल्यांवर मौन बाळगणाऱ्यांची ओळख पटवण्याची गरज असल्याचे त्यांनी म्हटले.
धर्म, संस्कार आणि संतपरंपरेसोबत उभे राहणारा व्यक्तीच खरा हिंदू असल्याचे त्यांनी सांगितले. सत्ता, सोय किंवा भीतीमुळे गप्प राहणारे सनातनचे हितचिंतक ठरू शकत नाहीत, असे त्यांनी म्हटले.
या घटनाक्रमानंतर संत समाजात नाराजी व्यक्त केली जात आहे. माघ मेळ्यासारख्या धार्मिक आयोजनात संतांशी अशा प्रकारचे वर्तन स्वीकारार्ह नसल्याचे काही संतांनी सांगितले. प्रशासनाची व्यवस्था आस्था आणि परंपरेनुसार असावी, असे त्यांचे म्हणणे आहे.
स्वामी अविमुक्तेश्वरानंद सरस्वती यांनी प्रयागराज सोडणे हा प्रतीकात्मक विरोध असल्याचे काहींचे मत आहे. संत समाज आपल्या सन्मानाबाबत तडजोड करणार नाही, हा संदेश या पावलातून देण्यात आल्याचे सांगितले जात आहे.
