अमेरिका, रशिया आणि चीनच्या राष्ट्राध्यक्षांची 19 नोव्हेंबर 2026 रोजी चीनमधील शेन्झेन येथे पहिली त्रिपक्षीय शिखर बैठक झाली. या बैठकीत अणुयुद्धाचा धोका कमी करणे, ऊर्जा पुरवठा वाढवणे आणि संयुक्त राष्ट्रांमध्ये सुधारणा करण्याबाबत सहमती झाली; मात्र युक्रेन आणि इराणमधील युद्धांबाबत कोणताही ठोस निर्णय घेण्यात आला नाही.
अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प, रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमिर पुतिन आणि चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग गुरुवार, 19 नोव्हेंबर 2026 रोजी पहिल्यांदाच त्रिपक्षीय शिखर बैठकीसाठी एकत्र आले. चीनमध्ये आयोजित आशिया-पॅसिफिक आर्थिक सहकार्य (APEC) परिषदेदरम्यान ही बैठक झाली.
बैठकीनंतर तिन्ही देशांनी शांततेसंदर्भात संयुक्त निवेदन जारी केले. त्यामध्ये अण्वस्त्रांमुळे निर्माण होणारा धोका, ऊर्जा सुरक्षा आणि आंतरराष्ट्रीय संस्थांची भूमिका या मुद्द्यांवर चर्चा पुढे सुरू ठेवण्याचे नमूद करण्यात आले.
चीनमधील शेन्झेन येथील काइलिन व्हिला येथे ही बैठक पार पडली. व्यापार, सुरक्षा आणि आंतरराष्ट्रीय वादांवरून तिन्ही देशांमध्ये दीर्घकाळापासून मतभेद आहेत.
बैठकीच्या सुरुवातीला अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी तिन्ही नेते इतिहास घडवत असल्याचे सांगितले. अमेरिका, रशिया आणि चीन या देशांकडे मोठी अण्वस्त्र क्षमता असल्याने जगातील अण्वस्त्रांची संख्या आणि त्यांच्या वापराचा धोका कमी करण्याची जबाबदारीही या देशांवर असल्याचे त्यांनी नमूद केले.
चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग यांनी या चर्चेचे सकारात्मक आणि उपयुक्त असे वर्णन केले. तर पुतिन यांनी तिन्ही देशांचे अनेक हितसंबंध समान असून आंतरराष्ट्रीय शांतता राखण्यात त्यांची मोठी भूमिका असल्याचे सांगितले.
या बैठकीतील प्रमुख मुद्दा अणुसुरक्षा हा होता. अणुयुद्धात कोणाचाही विजय होऊ शकत नाही आणि असे युद्ध कधीही लढले जाऊ नये, यावर तिन्ही नेत्यांनी सहमती दर्शवली.
संयुक्त निवेदनात अण्वस्त्रांचा प्रसार रोखण्यासाठी आणि त्यांच्याशी संबंधित धोके कमी करण्यासाठी चर्चा सुरू ठेवण्याचे मान्य करण्यात आले. मात्र, अण्वस्त्रांची संख्या कमी करण्यासाठी कोणताही नवीन करार करण्यात आला नाही. तसेच यासाठी कोणतीही कालमर्यादा किंवा औपचारिक चर्चेची तारीख जाहीर करण्यात आली नाही.
अमेरिका, रशिया आणि चीन यांनी अण्वस्त्र कपातीसंदर्भात सामायिक करार करावा, अशी भूमिका ट्रम्प यांच्याकडून दीर्घकाळ मांडली जात आहे. दुसरीकडे, चीनचे म्हणणे आहे की त्याच्याकडील अण्वस्त्रांची संख्या अमेरिका आणि रशियाच्या तुलनेत खूपच कमी आहे.
बैठकीत आंतरराष्ट्रीय फौजदारी न्यायालय (ICC) संदर्भातही चर्चा झाली. आंतरराष्ट्रीय न्यायालयांनी आपल्या अधिकारक्षेत्राचा गैरवापर करू नये, असे तिन्ही देशांनी संयुक्तपणे नमूद केले.
सरकारी अधिकाऱ्यांना मिळणारी कायदेशीर प्रतिरक्षा आणि देशांच्या संमतीच्या तत्त्वाचा आदर करण्यावर संयुक्त निवेदनात भर देण्यात आला.
हा मुद्दा रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमिर पुतिन यांच्यासाठी विशेष महत्त्वाचा आहे. मार्च 2023 मध्ये युक्रेनमधून मुलांचे कथित बेकायदेशीर हस्तांतरण केल्याच्या आरोपांशी संबंधित प्रकरणात ICC ने पुतिन यांच्याविरोधात अटक वॉरंट जारी केले होते. रशियाने हे आरोप फेटाळले आहेत.
मात्र, तिन्ही देशांच्या या घोषणेमुळे ICC चे अटक वॉरंट रद्द होत नाही. तसेच न्यायालयाच्या कायदेशीर अधिकारांमध्ये आपोआप कोणताही बदल होत नाही.
अमेरिका, रशिया आणि चीन यांनी जगभरात शुद्ध पेट्रोलियम उत्पादनांचे उत्पादन आणि पुरवठा वाढवण्याच्या योजनेवर काम करण्याचे मान्य केले. आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेत ऊर्जेचा पुरवठा स्थिर राहणे आवश्यक असल्याचे तिन्ही नेत्यांनी नमूद केले.
![]()
मात्र, तेल उत्पादनात किती वाढ केली जाणार किंवा त्यासाठी कोणती कालमर्यादा असेल, याबाबत कोणतीही निश्चित घोषणा करण्यात आली नाही.
याशिवाय संयुक्त राष्ट्रांमध्ये सुधारणांचा मुद्दाही बैठकीत उपस्थित करण्यात आला. आंतरराष्ट्रीय आव्हानांचा अधिक प्रभावीपणे सामना करण्यासाठी संयुक्त राष्ट्रांना सक्षम बनवण्याची गरज तिन्ही देशांनी व्यक्त केली. मात्र, या सुधारणा कशा लागू केल्या जातील, याबाबत कोणतीही सविस्तर योजना जाहीर करण्यात आली नाही.
बैठकीपूर्वी रशिया-युक्रेन युद्ध आणि इराणमधील सुरू असलेल्या संघर्षाबाबत महत्त्वपूर्ण घोषणा होण्याची अपेक्षा होती. ट्रम्प यांनी पुतिन आणि जिनपिंग यांच्याशी युक्रेन युद्धाबाबत चर्चा केल्याचे सांगितले.
मात्र, तिन्ही देशांच्या संयुक्त शांतता निवेदनात युक्रेन युद्धाचा कोणताही उल्लेख करण्यात आला नाही. इराणशी संबंधित संघर्षावरही कोणताही करार झाला नाही.
होर्मुझ सामुद्रधुनीतून ऊर्जेचा पुरवठा सुरू ठेवण्याच्या मुद्द्यावर ट्रम्प यांनी चीनशी चर्चा केली होती.
तैवानचा मुद्दाही तिन्ही देशांच्या संयुक्त निवेदनात समाविष्ट करण्यात आला नाही. चीन तैवानला आपला भाग मानतो. या मुद्द्यावर अमेरिका आणि चीन यांच्यात दीर्घकाळापासून मतभेद आहेत.
या बैठकीदरम्यान अमेरिका आणि चीन यांच्यातील तंत्रज्ञानविषयक संबंधांचाही मुद्दा चर्चेत राहिला. प्रगत कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) चिप्स, तंत्रज्ञान निर्यात आणि दुर्मिळ मृदा खनिजांवरून दोन्ही देशांमध्ये वाद सुरू आहे.
अमेरिकेची चिप उत्पादक कंपनी Nvidia चे मुख्य कार्यकारी अधिकारी जेनसेन हुआंग यांनीही नोव्हेंबरमध्ये आपल्या पदाचा राजीनामा दिला आहे. त्यानंतर कंपनी आणि चीनशी संबंधित व्यावसायिक संबंधांबाबत अमेरिकेत चौकशी आणि चर्चा वाढली आहे.
मात्र, शेन्झेनमधील त्रिपक्षीय बैठकीच्या संयुक्त निवेदनात AI चिप्सच्या निर्यातीसंदर्भात किंवा चीनवरील अमेरिकेचे तंत्रज्ञानविषयक निर्बंध हटवण्याबाबत कोणताही करार जाहीर करण्यात आला नाही.
डोनाल्ड ट्रम्प यांनी या बैठकीला मोठे यश संबोधले आणि पुतिन व जिनपिंग यांच्याशी असलेल्या चांगल्या संबंधांचा उल्लेख केला. दुसरीकडे, चीनने प्रमुख शक्तींमधील सहकार्य वाढवण्याच्या दिशेने ही सुरुवात असल्याचे म्हटले.
मात्र, या बैठकीनंतरही अण्वस्त्र कपात, युक्रेन युद्ध समाप्त करणे आणि आंतरराष्ट्रीय वाद सोडवण्याबाबत कोणताही बंधनकारक करार झालेला नाही. तिन्ही देशांमधील चर्चा पुढे सुरू ठेवण्यावर सहमती झाली असली, तरी त्याचे प्रत्यक्ष परिणाम आगामी चर्चांवर अवलंबून असतील.










