अमेरिका आणि इस्रायल यांनी इराणचे परराष्ट्र मंत्री अब्बास अराघची आणि संसद अध्यक्ष मोहम्मद गालिबफ यांना त्यांच्या ‘किल लिस्ट’मधून वगळले असून, या निर्णयामुळे संभाव्य कूटनीतिक चर्चेचा मार्ग कायम ठेवण्यात आला आहे.
माध्यम अहवालांनुसार, इराणचे प्रमुख वाटाघाटी प्रतिनिधी असलेले अराघची आणि गालिबफ हे इस्रायलच्या लक्ष्यावर होते आणि त्यांच्या विरोधात हल्ल्याची योजना तयार करण्यात आली होती. तथापि, पाकिस्तान, तुर्की आणि इजिप्तच्या मध्यस्थांनी वॉशिंग्टनला इशारा दिला की त्यांच्या हत्येमुळे युद्धाच्या कोणत्याही कूटनीतिक तोडग्याचे दरवाजे बंद होऊ शकतात.
सूत्रांच्या माहितीनुसार, मध्यस्थांनी अमेरिकेला सांगितले की अराघची आणि गालिबफ यांना लक्ष्य केल्यास इराणसोबतच्या उच्चस्तरीय चर्चेची कोणतीही शक्यता उरणार नाही. रॉयटर्सच्या अहवालानुसार, इस्रायलकडे या दोन्ही अधिकाऱ्यांच्या ठिकाणांची अचूक माहिती होती आणि त्यांना ठार मारण्याची योजना होती.
मध्यस्थांनी अमेरिकेला सूचित केले की जर हे दोन्ही प्रतिनिधीही मारले गेले, तर चर्चेसाठी कोणताही प्रतिनिधी उरणार नाही. त्यानंतर अमेरिकेने इस्रायलला मागे हटण्याचे निर्देश दिले आणि या दोन्ही अधिकाऱ्यांना चार ते पाच दिवसांसाठी लक्ष्य यादीतून वगळण्यात आले. ही सवलत तात्पुरती असल्याचे सांगण्यात आले असून, चर्चेची शक्यता टिकवून ठेवण्यासाठी हा निर्णय घेतला गेला आहे.
तुर्की, पाकिस्तान आणि इजिप्तचे मध्यस्थ सध्या वॉशिंग्टन आणि तेहरान यांच्यात संवाद घडवून आणण्याचा प्रयत्न करत आहेत. त्यांच्या मते, पुढील काही दिवसांत दोन्ही पक्ष शांतता चर्चेसाठी भेटून संघर्ष थांबवण्याबाबत चर्चा करू शकतात. मात्र, तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की अमेरिके आणि इराणच्या मागण्यांमध्ये मोठा फरक असल्यामुळे यशाची शक्यता कमी आहे.
अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी म्हटले की इराण करारासाठी तयार होता. त्याच वेळी, तेहरानने स्पष्ट केले की युद्ध समाप्त करण्यासाठी चर्चेत सहभागी होण्याचा त्यांचा कोणताही हेतू नाही.
इराणने अमेरिकेने मांडलेला 15 मुद्द्यांचा प्रस्ताव नाकारला असून, इराणी अधिकाऱ्यांनी हा प्रस्ताव एकतर्फी आणि अनुचित असल्याचे म्हटले आहे. त्यामुळे युद्ध थांबवण्यासाठी दोन्ही पक्षांमधील मतभेद मोठे असल्याचे स्पष्ट झाले आहे.
दरम्यान, अमेरिकन लष्कराने आपले लक्ष इराणच्या लष्करी स्थळांवर आणि क्षेपणास्त्र क्षमतेवर केंद्रित केले आहे. पेंटागनने संकेत दिले आहेत की अमेरिकन कारवाईत इराणमधील प्रमुख ठिकाणांना लक्ष्य केले जाऊ शकते.
अराघची आणि गालिबफ यांना लक्ष्य यादीतून वगळल्यामुळे सध्या कूटनीतिक चर्चेचा मार्ग खुला राहिला आहे. तज्ज्ञांच्या मते, चर्चा यशस्वी झाल्यास मध्यपूर्वेतील तणाव कमी होऊ शकतो आणि जागतिक ऊर्जा बाजारात स्थैर्य येऊ शकते.
तुर्की, पाकिस्तान आणि इजिप्तच्या मध्यस्थांनी दोन्ही पक्षांनी संवाद साधण्यावर भर दिला असून, अमेरिके आणि इराणच्या मागण्यांमध्ये समतोल साधणे आव्हानात्मक राहील, असे त्यांनी नमूद केले.
