Dracula Technologies ले घरभित्रको LED प्रकाशबाट बिजुली उत्पादन गर्ने सोलार फिल्म विकास गर्यो
LAYER प्रविधिले घरभित्रकै प्रकाशबाट विद्युत् उत्पादन गर्ने
फ्रान्सको कम्पनी Dracula Technologies ले LAYER नामको यस्तो सोलार फिल्म विकास गरेको छ, जसले घरभित्र प्रयोग हुने LED बत्ती लगायतका प्रकाश स्रोतबाट बिजुली उत्पादन गर्न सक्छ। यो प्रविधि विशेषगरी सेन्सर, रिमोट कन्ट्रोल र स्मार्ट उपकरणजस्ता कम बिजुली खपत गर्ने इलेक्ट्रोनिक डिभाइसका लागि विकास गरिएको हो। यसबाट बारम्बार ब्याट्री परिवर्तन गर्नुपर्ने आवश्यकता कम हुन सक्छ।
परम्परागत सोलार प्यानलभन्दा LAYER प्रविधि फरक तरिकाले काम गर्छ। सामान्यतया परम्परागत सोलार प्यानलबाट प्रभावकारी रूपमा बिजुली उत्पादन गर्न प्रत्यक्ष सूर्यको प्रकाश आवश्यक हुन्छ। तर LAYER ले घरभित्रको कृत्रिम तथा प्राकृतिक प्रकाशबाट पनि ऊर्जा प्राप्त गर्न सक्छ। यो पातलो फिल्म कम बिजुली खपत गर्ने इलेक्ट्रोनिक उपकरणका लागि सीमित मात्रामा विद्युत् उत्पादन गर्ने उद्देश्यले तयार गरिएको हो।
घरभित्रको प्रकाशबाट LAYER ले कसरी बिजुली उत्पादन गर्छ?
सामान्यतया घरको छतमा जडान गरिने सोलार प्यानलबाट प्रभावकारी विद्युत् उत्पादन गर्न पर्याप्त सूर्यको प्रकाश आवश्यक हुन्छ। तर Dracula Technologies को LAYER प्रविधि कम प्रकाश भएको अवस्थामा पनि काम गर्न सक्छ।
कोठामा बलिरहेको LED बत्ती वा झ्यालबाट भित्र आउने प्राकृतिक प्रकाशबाट यस फिल्मले ऊर्जा प्राप्त गर्न सक्छ। यसमा Organic Photovoltaic (OPV) प्रविधि प्रयोग गरिएको छ। यस प्रविधिमा रहेका विशेष जैविक पदार्थले प्रकाश सोसेर त्यसलाई बिजुलीमा रूपान्तरण गर्छन्। त्यसैले फिल्मलाई प्रत्यक्ष सूर्यको प्रकाशमा राख्नुपर्ने आवश्यकता पर्दैन।
यद्यपि, यसबाट उत्पादन हुने बिजुलीको मात्रा सीमित हुन्छ। विद्युत् उत्पादन आसपासको प्रकाशको तीव्रता र फिल्मको आकारमा निर्भर गर्छ। त्यसैले यस प्रविधिबाट फ्रिज, पंखा वा एयर कन्डिसनरजस्ता घरायसी उपकरण सञ्चालन गर्ने उद्देश्य राखिएको छैन। यसको मुख्य प्रयोग कम बिजुली आवश्यक पर्ने साना इलेक्ट्रोनिक उपकरणलाई ऊर्जा उपलब्ध गराउनु हो।
Inkjet Printing प्रविधिबाट पातलो र लचिलो सोलार फिल्म निर्माण
Dracula Technologies फ्रान्सको कम्पनी हो, जसको स्थापना सन् 2012 मा भएको थियो। कम्पनीले धेरै वर्षको अनुसन्धानपछि LAYER प्रविधि विकास गरेको हो।
परम्परागत सोलार प्यानलमा जस्तो यस प्रविधिमा बाक्लो र कडा संरचना प्रयोग गरिएको छैन। यसको सट्टा कार्बनमा आधारित जैविक पदार्थका तहहरू प्रयोग गरेर पातलो र लचिलो फिल्म तयार गरिन्छ।
यी तहहरू निर्माण गर्न कम्पनीले Inkjet Printing प्रक्रियाको प्रयोग गर्छ। यो प्रक्रिया सामान्य प्रिन्टरबाट छपाइ गर्ने तरिकासँग मिल्दोजुल्दो छ। तर यसमा सामान्य मसीको सट्टा विद्युत् उत्पादन गर्न सक्ने विशेष पदार्थ प्रयोग गरिन्छ।
आवश्यकताअनुसार यो फिल्म विभिन्न आकारमा तयार गर्न सकिन्छ। त्यसैले साना इलेक्ट्रोनिक उपकरणको डिजाइनअनुसार यसलाई समावेश गर्न सकिने सम्भावना छ।
कम्पनीका अनुसार यसको उत्पादन प्रक्रियामा दुर्लभ तथा भारी धातुहरूको आवश्यकता पर्दैन। यसले साना इलेक्ट्रोनिक उपकरणका लागि यो प्रविधिलाई एउटा वैकल्पिक विकल्प बनाएको छ।
सन् 2026 को जनवरीमा कम्पनीले LAYER V2.0 सार्वजनिक गरेको थियो। कम्पनीका अनुसार नयाँ संस्करणले अघिल्लो मोडलको तुलनामा करिब 30 प्रतिशत राम्रो प्रदर्शन गर्छ।
रिमोट कन्ट्रोल र स्मार्ट सेन्सरमा प्रयोगको सम्भावना
अहिले घर तथा कार्यालयमा निरन्तर काम गर्ने तर निकै कम बिजुली खपत गर्ने विभिन्न इलेक्ट्रोनिक उपकरण प्रयोग भइरहेका छन्। यसमा तापक्रम मापन गर्ने सेन्सर, स्मार्ट थर्मोस्ट्याट, केही रिमोट कन्ट्रोल र हावाको गुणस्तर मापन गर्ने उपकरण समावेश छन्।
यस्ता धेरै उपकरण साना ब्याट्रीबाट सञ्चालन हुन्छन्। ब्याट्रीको चार्ज सकिएपछि नयाँ ब्याट्री राख्नुपर्ने हुन्छ। एउटा वा दुईवटा उपकरणको ब्याट्री परिवर्तन गर्नु सहज हुन सक्छ। तर ठूलो भवनमा सयौँ सेन्सर जडान गरिएको अवस्थामा ती सबैको ब्याट्री परिवर्तन गर्नु चुनौतीपूर्ण हुन सक्छ।
LAYER फिल्म यस्तै उपकरणका लागि तयार गरिएको हो। यसलाई कुनै ग्याजेटसँग जोड्दा आसपासको प्रकाशबाट बिजुली प्राप्त गर्न सकिन्छ। यसले ब्याट्री परिवर्तन गर्नुपर्ने आवश्यकता कम गर्न सक्छ।
पसलहरूमा सामानको मूल्य देखाउन प्रयोग गरिने इलेक्ट्रोनिक शेल्फ लेबल तथा सामानको निगरानी गर्न प्रयोग गरिने साना ट्र्याकिङ उपकरण पनि यस प्रविधिका सम्भावित प्रयोगमा समावेश छन्।
ऊर्जा भण्डारणका लागि LAYER Vault
यो प्रविधिका कारण ब्याट्रीको आवश्यकता पूर्ण रूपमा समाप्त हुन्छ कि हुँदैन भन्ने प्रश्न पनि उठेको छ। तर अहिले नै ब्याट्रीको आवश्यकता पूर्ण रूपमा हट्ने निष्कर्ष निकाल्नु उचित हुँदैन।
LAYER फिल्मले पर्याप्त प्रकाश उपलब्ध हुँदा मात्र बिजुली उत्पादन गर्न सक्छ। बत्ती निभाउँदा वा कोठामा अँध्यारो हुँदा विद्युत् उत्पादन रोकिन्छ। त्यसैले निरन्तर सञ्चालनमा रहनुपर्ने उपकरणका लागि अतिरिक्त ऊर्जा भण्डारण प्रणाली आवश्यक हुन सक्छ।
यस आवश्यकतालाई ध्यानमा राख्दै कम्पनीले LAYER Vault मा काम गरेको छ। यस प्रणालीमा प्रकाशबाट उत्पादन भएको बिजुली भण्डारण गर्न सकिन्छ। त्यसपछि प्रकाश उपलब्ध नभएको अवस्थामा पनि साना उपकरणलाई केही समयसम्म ऊर्जा आपूर्ति गर्न सकिन्छ।
यद्यपि, कुनै उपकरण कति समयसम्म सञ्चालन हुन्छ भन्ने कुरा त्यसको बिजुली खपत र भण्डारण गरिएको ऊर्जाको मात्रामा निर्भर गर्छ।
कम बिजुली खपत गर्ने इलेक्ट्रोनिक उपकरणमा केन्द्रित प्रविधि
अहिले घर, अस्पताल, कार्यालय तथा कारखानाहरूमा स्मार्ट सेन्सरको प्रयोग बढिरहेको छ। यी उपकरणबाट तापक्रम, प्रकाश, हावाको गुणस्तर र मेसिनहरूको अवस्थासम्बन्धी जानकारी प्राप्त गर्न सकिन्छ।
यस्ता उपकरणमा बारम्बार ब्याट्री परिवर्तन गर्नुपर्ने आवश्यकता कम भएमा मर्मतसम्भारसम्बन्धी खर्च र कामको भार घट्न सक्छ।
Dracula Technologies ले यही क्षेत्रमा आफ्नो प्रविधि विकास गरिरहेको छ। कम्पनीको सोलार फिल्मको प्रयोगबाट डिस्पोजेबल ब्याट्रीको खपत कम हुन सक्ने सम्भावना छ। यसबाट प्रयोगपछि फालिने ब्याट्रीको संख्या पनि घट्न सक्छ।
हाल LAYER प्रविधि ठूला घरायसी उपकरण सञ्चालन गर्नका लागि बनाइएको होइन। यसको मुख्य सम्भावित प्रयोग कम बिजुली खपत गर्ने स्मार्ट ग्याजेट र साना इलेक्ट्रोनिक उपकरणमा सीमित छ।
आगामी वर्षहरूमा LAYER जस्ता सोलार फिल्मको प्रयोग कति विस्तार हुन्छ भन्ने कुरा यसको मूल्य, टिकाउपन र विभिन्न प्रकाश अवस्थाहरूमा प्राप्त हुने कार्यसम्पादनमा निर्भर गर्नेछ। विभिन्न प्रयोगमा यसको व्यावहारिक प्रभावकारिताले साना इलेक्ट्रोनिक उपकरणमा बारम्बार ब्याट्री परिवर्तन गर्नुपर्ने आवश्यकता कति कम गर्न सकिन्छ भन्ने निर्धारण गर्नेछ।






