निर्माता कम्पनीबाट सफ्टवेयर र सुरक्षा अपडेट बन्द भइसकेका स्मार्टफोनलाई एक्सपायर स्मार्टफोन भनिन्छ। यस्ता उपकरणहरू ह्याकरहरूको निशानामा पर्न सक्छन् र प्रयोगकर्ताको बैंक डाटा, OTP र निजी फाइलहरूका लागि जोखिम उत्पन्न गर्न सक्छन्। विज्ञहरूका अनुसार कम्पनीबाट अपडेट नपाउने उपकरणहरूलाई आक्रमण गर्न सजिलो हुने भएकाले भारतमा लाखौँ प्रयोगकर्ताका पुराना फोन अहिले जोखिमको दायरामा छन्। समयमै फोनको अपडेट स्थिति जाँच गर्नु र आवश्यक परे नयाँ वा सुरक्षित फोन अपनाउनु बैंकिङ एप र व्यक्तिगत डाटा सुरक्षित राख्न आवश्यक हुन्छ।
एक्सपायर फोनको परिभाषा र पहिचान
एक्सपायर फोन भन्नाले त्यस्तो मोडेललाई जनाउँछ जसका लागि निर्माता कम्पनीले सफ्टवेयर तथा सुरक्षा अपडेट प्रदान गर्न बन्द गरेको हुन्छ। फोन सार्वजनिक गर्दा कम्पनीहरूले सामान्यतया अपडेट उपलब्ध हुने अवधि, जस्तै ५ वा ७ वर्ष, घोषणा गर्ने गर्छन्। अवधि समाप्त भएपछि अपडेट नआउँदा उपकरणमा सुरक्षा कमजोरी उत्पन्न हुन सक्छ।
सुरक्षा कमजोरी र जोखिम
अपडेट बन्द भएपछि प्रणालीमा देखिने कमजोरीहरूले ह्याकरहरूलाई प्रत्यक्ष प्रवेशको अवसर दिन सक्छन्, जसबाट प्रयोगकर्ताको डाटा र वित्तीय जानकारी जोखिममा पर्न सक्छ। कमजोर सुरक्षा अवस्थाका कारण फोनमा स्थापित एप्लिकेशनहरू पनि सुरक्षित रहँदैनन्। विज्ञहरूले सावधानी मात्र पर्याप्त नहुने र समयमै अपडेट भएको वा नयाँ उपकरण प्रयोग गर्नु सुरक्षा सुनिश्चित गर्ने प्रभावकारी उपाय भएको बताएका छन्।
सुरक्षा कायम राख्ने उपाय
उपकरणको सुरक्षा कायम राख्न नियमित रूपमा अपडेट स्थिति जाँच गर्नु आवश्यक हुन्छ। यदि कम्पनीले सम्बन्धित मोडेलका लागि अपडेट बन्द गरिसकेको छ भने नयाँ फोन खरिद गर्नु वा थप सुरक्षा उपाय अपनाउनु आवश्यक हुन्छ। साथै अपरिचित लिङ्क, शंकास्पद एप र फिसिङ सन्देशबाट सतर्क रहनु, डाटाको ब्याकअप राख्नु तथा बलियो पासवर्ड प्रयोग गर्नुले पनि सुरक्षा स्तर बढाउन सहयोग पुर्याउँछ।
