अमेरिकाको मध्यावधि निर्वाचनमा रिपब्लिकन पार्टीले पराजय व्यहोरेपछि इरानले प्रतिक्रिया जनाएको छ। इरानी संसद्का अध्यक्ष मोहम्मद बागेर गालिबाफले अमेरिकी जनताले निर्वाचनमार्फत युद्धको विरोधमा आफ्नो धारणा व्यक्त गरेको बताएका छन्। उनले राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प प्रशासनलाई जनताको इच्छाको सम्मान गर्न चेतावनी दिएका छन्।
अमेरिकी जनताले युद्ध अस्वीकार गरेको इरानको दाबी
अमेरिकामा नोभेम्बर ३ मा सम्पन्न मध्यावधि निर्वाचनमा रिपब्लिकन पार्टीले कैयौँ महत्त्वपूर्ण सिटमा हार व्यहोरेको छ। निर्वाचन परिणाम सार्वजनिक भएपछि इरानबाट पहिलो महत्त्वपूर्ण प्रतिक्रिया आएको हो।
इरानी संसद्का अध्यक्ष तथा अमेरिकासँगको वार्तामा प्रमुख वार्ताकार मोहम्मद बागेर गालिबाफले बुधबार, नोभेम्बर ४, २०२६ मा सामाजिक सञ्जाल एक्समार्फत आफ्नो धारणा सार्वजनिक गरेका हुन्।
उनले आफ्नो पोस्टमा अन्तरात्माको आवाज होस् वा जीवनयापनको बढ्दो खर्चप्रतिको चिन्ता, अमेरिकी जनताले युद्धलाई अस्वीकार गरेको बताएका छन्। इरानले पनि अमेरिकी जनताको यस सन्देशलाई समर्थन गर्ने उनको भनाइ छ।
गालिबाफले ट्रम्प प्रशासनलाई चेतावनी दिँदै अमेरिकी सरकारले आफ्ना नागरिकको इच्छालाई बेवास्ता गरेर बाह्य शक्तिहरूको हितमा निर्णय गरे गम्भीर परिणाम भोग्नुपर्ने बताएका छन्। अमेरिका र इरानबीच सैन्य तनाव जारी रहेको तथा शान्ति वार्ताको प्रयास भइरहेका बेला उनको यो प्रतिक्रिया आएको हो।
ट्रम्पले इरान युद्धलाई निर्वाचनमा पराजयको एउटा कारण माने
अमेरिकी मध्यावधि निर्वाचनमा डेमोक्रेटिक पार्टीले प्रतिनिधिसभा र सिनेट दुवैमा बहुमत हासिल गरेको छ। यस परिणामले राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको रिपब्लिकन पार्टीलाई राजनीतिक धक्का लागेको छ।
यद्यपि, ट्रम्प स्वयं यस निर्वाचनमा उम्मेदवार थिएनन्। निर्वाचनमा अमेरिकी कांग्रेसका सिट, विभिन्न राज्यका गभर्नर तथा अन्य पदका लागि मतदान भएको थियो।
निर्वाचन परिणामपछि ट्रम्पले पनि इरानसँगको युद्धले रिपब्लिकन उम्मेदवारहरूको प्रदर्शनमा असर पारेको स्वीकार गरेका छन्। फक्स न्युजलाई दिएको अन्तर्वार्तामा उनले इरान युद्ध निर्वाचनमा पराजयको एउटा कारण हुन सक्ने बताएका थिए।
यद्यपि, उनले आफ्ना सैन्य निर्णयहरूको बचाउ गर्दै अमेरिकी जनताले ती कदमहरूको महत्त्व बुझेको दाबी गरेका छन्।
ट्रम्पका अनुसार युद्धका कारण पेट्रोलको मूल्य बढ्दा अमेरिकी नागरिक प्रभावित भएका थिए। तर इरानलाई परमाणु हतियार प्राप्त गर्नबाट रोक्नु आवश्यक रहेको उनको भनाइ थियो। अर्कोतर्फ, इरानले निर्वाचन परिणामलाई युद्धविरोधी जनमतका रूपमा प्रस्तुत गरिरहेको छ।
पेट्रोलको मूल्य र महँगी पनि निर्वाचनका प्रमुख मुद्दा
अमेरिका र इजरायलले फेब्रुअरी २०२६ मा इरानविरुद्ध सैन्य कारबाही सुरु गरेका थिए। त्यसपछि दुवै पक्षबीचको द्वन्द्व बढ्दै गएको थियो।
युद्धको असर अन्तर्राष्ट्रिय तेल बजारमा पनि परेको थियो। होर्मुज जलडमरूमध्यमा जहाजहरूको आवागमन प्रभावित भएपछि कच्चा तेलको आपूर्तिमा असर परेको थियो। यसका कारण विभिन्न देशमा इन्धनको मूल्य बढेको थियो।
अमेरिकामा पेट्रोलको बढ्दो मूल्य र दैनिक उपभोग्य वस्तुको महँगी निर्वाचनका प्रमुख मुद्दा बनेका थिए।
मार्चमा गरिएको रोयटर्स–इप्सोस सर्वेक्षणमा करिब ६६ प्रतिशत अमेरिकी नागरिकले सबै सैन्य लक्ष्य पूरा नभए पनि सरकारले इरान युद्धमा आफ्नो सहभागिता चाँडै अन्त्य गर्ने प्रयास गर्नुपर्ने बताएका थिए।
यद्यपि, रिपब्लिकन पार्टीको निर्वाचनमा भएको पराजयलाई केवल इरान युद्धसँग जोड्न नमिल्ने देखिएको छ। एसोसिएटेड प्रेसको मतदाता सर्वेक्षणमा अर्थतन्त्र, महँगी, लोकतन्त्र र सरकारी भ्रष्टाचार पनि मतदाताका प्रमुख चिन्ताका विषयका रूपमा देखिएका छन्।
टेक्सासमा ३६ वर्षपछि डेमोक्रेटिक पार्टीको जित
अमेरिकी निर्वाचनमा टेक्सासबाट पनि महत्त्वपूर्ण परिणाम आएको छ। डेमोक्रेटिक उम्मेदवार जीना हिनोजोसाले रिपब्लिकन गभर्नर ग्रेग एबटलाई पराजित गरेकी छन्।
सन् १९९० पछि पहिलोपटक टेक्सासमा डेमोक्रेटिक पार्टीका उम्मेदवारले गभर्नर पदको निर्वाचन जितेका हुन्। यसअघि एन रिचर्ड्सले टेक्सासको गभर्नर पदको निर्वाचन जितेकी थिइन्।
जीना हिनोजोसा टेक्सासको पहिलो ल्याटिना गभर्नरसमेत बन्नेछिन्। उनले जनवरी २०२७ मा आफ्नो कार्यकाल सुरु गर्नेछिन्।
टेक्सास लामो समयदेखि रिपब्लिकन पार्टीको बलियो राजनीतिक आधार रहँदै आएको छ। यस्तो अवस्थामा त्यहाँ डेमोक्रेटिक पार्टीको जित अमेरिकी मध्यावधि निर्वाचनका महत्त्वपूर्ण परिणाममध्ये एक बनेको छ।
अमेरिका–इरान शान्ति वार्ता अझै निष्कर्षविहीन
निर्वाचनपछि अमेरिका र इरानबीच जारी वार्ताको अवस्थाप्रति पनि चासो बढेको छ। दुवै देशबीच युद्ध अन्त्य गर्ने उद्देश्यले कतार र पाकिस्तानले मध्यस्थताको प्रयास गरिरहेका छन्।
नोभेम्बर २ मा इरानले मध्यस्थकर्तामार्फत अमेरिकासँग वार्ता जारी रहेको जानकारी दिएको थियो। तर अहिलेसम्म कुनै अन्तिम सम्झौतामा सहमति नबनेको इरानको भनाइ थियो।
इरानले होर्मुज जलडमरूमध्य पूर्ण रूपमा खुला गर्ने विषयलाई अमेरिकी नौसैनिक नाकाबन्दी अन्त्य गर्ने मुद्दासँग जोडेको छ।
अर्कोतर्फ, अमेरिकाबाट पनि सैन्य कारबाही र वार्ता दुवै विकल्पबारे विभिन्न अभिव्यक्ति सार्वजनिक हुँदै आएका छन्।
