इजरायलमा नयाँ सरकार गठनका लागि राजनीतिक दलहरूबीच प्रयास तीव्र बनेका छन्। अक्टोबर २७, २०२६ मा सम्पन्न संसदीय निर्वाचनपछि कुनै पनि गठबन्धनले स्पष्ट बहुमत प्राप्त गर्न नसकेपछि नयाँ सरकार गठनको प्रक्रिया जटिल बनेको हो। राष्ट्रपति इसहाक हर्जोगले नोभेम्बर ८ मा याशर पार्टीका नेता गादी आइजेनकोटलाई सरकार गठन गर्ने जिम्मेवारी दिएका छन्। तर, गठबन्धनभित्रका मतभेद र अति–रूढिवादी यहूदी दलहरूसँगको वार्तामा सहमति जुट्न नसक्दा उनको प्रयास चुनौतीपूर्ण बनेको छ।
६७ सांसदको समर्थन सिफारिस, तर बहुमत जुटाउन चुनौती
अक्टोबर २७, २०२६ मा भएको संसदीय निर्वाचनमा कुनै पनि राजनीतिक गठबन्धनले स्पष्ट बहुमत हासिल गर्न सकेन। १२० सदस्यीय इजरायली संसद् नेसेटमा सरकार गठनका लागि सामान्यतया कम्तीमा ६१ सांसदको समर्थन आवश्यक हुन्छ।
निर्वाचनमा बेन्जामिन नेतान्याहुको लिकुड पार्टी २७ सिटसहित सबैभन्दा ठूलो दल बनेको थियो। उनका समर्थक दलहरूले संयुक्त रूपमा ५३ सिट प्राप्त गरेका छन्। अर्कोतर्फ, गादी आइजेनकोट नेतृत्वको याशर पार्टीले २१ सिट जितेको छ भने उनको नेतृत्वमा रहेको विपक्षी गठबन्धनसँग कुल ४८ सिट छन्।
राष्ट्रपतिसँगको छलफलका क्रममा ६७ सांसदको प्रतिनिधित्व गर्ने राजनीतिक दलहरूले आइजेनकोटलाई सरकार गठनका लागि सिफारिस गरेका थिए। यसमा अरब दलका १९ सांसद पनि समावेश थिए। तर, राष्ट्रपतिसमक्ष समर्थन जनाउनुको अर्थ ती सबै दल आइजेनकोटको सरकारमा सहभागी हुन वा विश्वासको मतका क्रममा उनको पक्षमा मतदान गर्न तयार छन् भन्ने होइन।
हारेदी दलसँग सहकार्य गर्ने विषयमा यायर गोलनको असहमति
गठबन्धनभित्रको प्रमुख मतभेद डेमोक्रेट्स पार्टीका नेता यायर गोलनको राजनीतिक अडानलाई लिएर देखिएको छ। उनी अति–रूढिवादी यहूदी अर्थात् हारेदी दलहरूसँग सरकार गठन गर्नुभन्दा अरब दलहरूको बाह्य समर्थनमा अल्पमतको सरकार बनाउने विकल्पलाई प्राथमिकता दिन्छन्।
द जेरुसेलम पोस्टको नोभेम्बर ११ को रिपोर्टअनुसार, गोलन संयुक्त सूची र राआमको समर्थन प्राप्त सरकार गठनको पक्षमा छन्। धर्म र राज्यसँग सम्बन्धित विषयमा उनको पार्टीले अघि सारेका उदारवादी प्रस्तावहरू पनि हारेदी दलहरूको राजनीतिक दृष्टिकोणसँग मेल खाँदैनन्।
अर्कोतर्फ, अविगडोर लिबरम्यान अरब दलहरूको समर्थनमा निर्भर सरकार गठन गर्ने प्रस्तावको विपक्षमा छन्। यसले आइजेनकोटका लागि एउटै गठबन्धनमा फरक राजनीतिक दृष्टिकोण भएका नेताहरूलाई एकताबद्ध राख्न कठिन बनाएको छ।
नफ्ताली बेनेटको भूमिकालाई लिएर गठबन्धनभित्र प्रश्न
पूर्वप्रधानमन्त्री नफ्ताली बेनेटको भूमिकालाई लिएर पनि गठबन्धनका केही नेताहरूले चासो व्यक्त गरेका छन्। बेनेटले सरकार गठनसम्बन्धी वार्ताबारे अहिलेसम्म सार्वजनिक रूपमा खासै प्रतिक्रिया दिएका छैनन्।
रिपोर्टअनुसार, गठबन्धनसँग सम्बन्धित केही स्रोतहरूले पुनः निर्वाचन भएको अवस्थामा बेनेटले आफ्नो राजनीतिक शक्ति बढ्ने अपेक्षा गर्न सक्ने आशंका व्यक्त गरेका छन्। यद्यपि, यो गठबन्धनभित्र व्यक्त गरिएको आशंका मात्र हो। बेनेटले नयाँ निर्वाचनको औपचारिक माग गरेका छैनन्।
बेनेटको बयाहाद पार्टीले सैन्य सेवामा समान सहभागिताको माग गर्दै आएको छ। यही विषय हारेदी दलहरूसँग सहमति कायम गर्ने प्रक्रियामा प्रमुख अवरोध बनेको छ। हारेदी दलहरूले धार्मिक शिक्षण संस्थाका विद्यार्थीहरूको सैन्य भर्तीसम्बन्धी विशेष व्यवस्था कायम गर्न चाहेका छन्।
हारेदी दलका १३ सिटले सरकार गठनको समीकरण बदल्न सक्ने
गादी आइजेनकोट नेतृत्वको विपक्षी गठबन्धनसँग हाल ४८ सिट छन्। सरकार गठनका लागि आवश्यक ६१ सिट पुर्याउन उनलाई थप १३ सांसदको समर्थन आवश्यक छ।
हारेदी दलहरूमध्ये युनाइटेड तोराह जुडाइज्मसँग सात र शास पार्टीसँग छ सिट छन्। यी दुवै दल आइजेनकोटको पक्षमा आएमा उनको गठबन्धनसँग कुल ६१ सांसदको समर्थन पुग्न सक्छ। तर, शास पार्टीका नेता आर्ये डेरीले यसअघि नै नेतान्याहुको दाबेदारीलाई समर्थन गरिसकेका छन्।
हारेदी दलसँग सम्बन्धित स्रोतहरूले वार्ताका लागि आफूहरू तयार रहेको बताएका छन्। यद्यपि, वर्तमान मतभेदलाई ध्यानमा राख्दा सहमति कायम गर्न सहज देखिएको छैन।
लिबरम्यानले वार्ता आइजेनकोटको टोलीले गरिरहेको स्पष्ट पारेका छन्। उनले यस प्रयासलाई समर्थन गरे पनि आफूले हारेदी दलहरूसँग प्रत्यक्ष वार्ता नगरेको बताएका छन्।
सरकार गठनका लागि २८ दिन, असफल भए अर्को विकल्प
राष्ट्रपति इसहाक हर्जोगले नोभेम्बर ८ मा आइजेनकोटलाई सरकार गठनको जिम्मेवारी दिएका थिए। निर्धारित प्रक्रियाअनुसार उनले प्रारम्भिक रूपमा २८ दिनको समय पाउनेछन्। आवश्यक परे राष्ट्रपतिले यो अवधि अधिकतम १४ दिन थप गर्न सक्छन्।
आइजेनकोट सरकार गठन गर्न असफल भए राष्ट्रपतिले अर्को सांसदलाई सरकार बनाउने अवसर दिन सक्छन्। संवैधानिक प्रक्रियाअन्तर्गत अन्य विकल्पहरू पनि उपलब्ध छन्। सबै प्रयास असफल भए इजरायलमा पुनः संसदीय निर्वाचन गराउनुपर्ने अवस्था आउन सक्छ।
