प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले इन्डिया मोबाइल कांग्रेसको १०औँ संस्करणलाई सम्बोधन गर्दै भारतमा 5G विस्तार, मोबाइल इन्टरनेटको गति, गेमिङ, कन्टेन्ट क्रिएसन, डिजिटल कनेक्टिभिटी, सेमिकन्डक्टर र साइबर सुरक्षासँग सम्बन्धित प्रगतिका विषयमा चर्चा गरेका छन्।
5G विस्तारले मोबाइल इन्टरनेटको गति बढायो
प्रधानमन्त्री मोदीले ८ अक्टोबरमा इन्डिया मोबाइल कांग्रेसको १०औँ संस्करणलाई सम्बोधन गर्दै भारतको दूरसञ्चार तथा डिजिटल क्षेत्रमा भएका परिवर्तनको उल्लेख गरे। एयरफोर्स डेको अवसरमा दिएको सम्बोधनमा उनले मोबाइल फोन अब केवल कुराकानी वा च्याटिङको माध्यममा सीमित नरहेको बताए। उनका अनुसार मोबाइल डिजिटल अर्थतन्त्र, मनोरञ्जन, व्यवसाय र क्रिएटिभ उद्योगको महत्वपूर्ण हिस्सा बनेको छ।
प्रधानमन्त्रीले सन् २०२२ मा यही मञ्चबाट भारतमा 5G सेवाको सुरुवात भएको स्मरण गरे। उनका अनुसार भारतमा अहिले ५.५ लाखभन्दा बढी 5G बेस स्टेसन सक्रिय छन्। 5G नेटवर्क विस्तारसँगै भारतमा मोबाइल इन्टरनेटको गति सन् २०२२ को तुलनामा करिब १० गुणासम्म बढेको उनले बताए। भारत नेटवर्क विस्तारमा मात्र नभई अनुसन्धान र विश्वव्यापी प्राविधिक मापदण्डको क्षेत्रमा पनि अघि बढिरहेको उनको भनाइ थियो।
गेमिङ र कन्टेन्ट क्रिएसनमा मोबाइलको प्रयोग बढ्यो
प्रधानमन्त्री मोदीले मोबाइल प्रविधिको बदलिँदो प्रयोगबारे पनि चर्चा गरे। उनले स्मार्टफोन अब केवल च्याटिङका लागि प्रयोग हुने उपकरण नरहेको बताए। उनका अनुसार मोबाइलले गेमिङ, भिडियो निर्माण र डिजिटल मनोरञ्जनका लागि नयाँ अवसर सिर्जना गरेको छ।
प्रधानमन्त्रीका अनुसार भारतमा ५० करोडभन्दा बढी मानिस गेमिङ इकोसिस्टमसँग जोडिएका छन्। यस क्षेत्रमा युवाहरूले नयाँ व्यवसाय र स्टार्टअप तयार गरिरहेका छन्। यससँगै क्षेत्रीय भाषामा ओटीटी तथा भिडियो प्लेटफर्मको विस्तारले कन्टेन्ट उद्योगका लागि ठूलो बजार तयार गरेको उनले बताए।
क्षेत्रीय डिजिटल कन्टेन्टको बढ्दो प्रभावले स्थानीय भाषाका दर्शकसम्म पहुँच सहज भएको छ। यसले साना सहर तथा विभिन्न भाषिक क्षेत्रका क्रिएटरहरूलाई डिजिटल प्लेटफर्ममा आफ्नो पहिचान बनाउन अवसर बढाएको छ।
DBT मार्फत डिजिटल गभर्नेन्समा प्रविधिको प्रयोग
प्रधानमन्त्रीले डिजिटल कनेक्टिभिटीलाई सुशासनसँग पनि जोड्दै डायरेक्ट बेनिफिट ट्रान्सफर अर्थात् DBT को उदाहरण दिए। उनका अनुसार प्रविधिले सरकारी योजनाको रकम प्रत्यक्ष रूपमा लाभार्थीसम्म पुर्याउन सहयोग गरेको छ।
प्रधानमन्त्रीका अनुसार DBT मार्फत करिब ५० लाख करोड रुपैयाँ प्रत्यक्ष रूपमा लाभार्थीका बैंक खातामा पठाइएको छ। यसबाट करिब ५ लाख करोड रुपैयाँको चुहावट रोक्न सहयोग पुगेको उनले बताए। उनले पीएम किसानजस्ता योजनाको पनि उल्लेख गरे, जसमा डिजिटल माध्यमबाट रकम प्रत्यक्ष लाभार्थीसम्म पुग्ने गरेको छ।
साइबर सुरक्षाका लागि विश्वव्यापी संरचनाको आवश्यकता
प्रधानमन्त्रीले डिजिटल विस्तारसँगै साइबर सुरक्षाको चुनौतीमा पनि जोड दिए। उनका अनुसार प्रविधि ठूलो स्तरमा सफल हुनका लागि मानिसको त्यसप्रतिको विश्वास कायम रहन आवश्यक छ। साइबर अपराध कुनै एक देशको सीमासम्म सीमित नरहेकाले त्यसको सामना गर्न अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग आवश्यक रहेको उनले बताए।
उनले सरकार, टेक कम्पनी र वित्तीय संस्थाहरूलाई साइबर फ्रड रोक्न बलियो विश्वव्यापी फ्रेमवर्क तयार गर्न आह्वान गरे। यसको उद्देश्य डिजिटल ठगी आम नागरिकसम्म पुग्नुअघि नै रोक्न साझा व्यवस्था विकास गर्नु रहेको छ।
प्रधानमन्त्रीले आफ्नो सम्बोधनमा भारतको सेमिकन्डक्टर क्षेत्रमा बढ्दो क्षमताको पनि उल्लेख गरे। उनले डिजिटल कनेक्टिभिटी, दूरसञ्चार पूर्वाधार र प्राविधिक उत्पादनलाई भारतको डिजिटल अर्थतन्त्रको अर्को चरणका लागि महत्वपूर्ण आधारका रूपमा प्रस्तुत गरे।
