मनीलामा मोदी–ट्रम्प भेट, क्वाड बैठकमा समुद्री सुरक्षा र दुर्लभ खनिजबारे छलफल
फिलिपिन्सको राजधानी मनीलामा मंगलबार, १७ नोभेम्बर २०२६ मा प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी र अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पबीच क्वाड शिखर सम्मेलनका क्रममा भेट भएको छ। भेटका क्रममा ट्रम्पले मोदीलाई दृढ इच्छाशक्ति भएका र विश्वभर सम्मानित नेता बताएका छन्। बैठकमा भारत, अमेरिका, जापान र अस्ट्रेलियाका नेताहरूले हिन्द–प्रशान्त क्षेत्रको सुरक्षा, आर्थिक सहयोग तथा आधुनिक प्रविधिमा साझेदारी विस्तार गर्ने विषयमा छलफल गरेका छन्।
मनीलामा मोदी र ट्रम्पको भेट, अमेरिकी राष्ट्रपतिद्वारा प्रशंसा
फिलिपिन्समा आयोजित ४९औँ आसियान शिखर सम्मेलनसँग सम्बन्धित बैठकहरूका क्रममा भारत, अमेरिका, जापान र अस्ट्रेलियाका शीर्ष नेताहरू एकै मञ्चमा सहभागी भएका थिए। यस अवसरमा क्वाड नेताहरूले आधिकारिक तस्बिर सत्रमा पनि भाग लिएका थिए।
सञ्चारमाध्यमसँग कुराकानी गर्दै अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीलाई आफ्नो मित्र बताएका थिए। उनले मोदीलाई कडा स्वभावका र महान् नेता भन्दै विश्वभर सम्मान गरिने व्यक्ति भएको उल्लेख गरेका थिए।
ट्रम्पले जापानकी प्रधानमन्त्री सनाए ताकाइचीको पनि प्रशंसा गरेका थिए। उनले हल्का मजाक गर्दै ताकाइची मोदीभन्दा पनि कडा हुन सक्ने बताएका थिए। अमेरिकी राष्ट्रपतिले क्वाडका चारवटै देशबीच लामो समयदेखि राम्रो सम्बन्ध रहेको उल्लेख गर्दै साझेदार नेताहरूसँगको आफ्नो व्यक्तिगत सम्बन्धबारे पनि बताएका थिए।
प्रधानमन्त्री मोदीले पनि क्वाड सदस्य राष्ट्रहरूसँग भारतको सम्बन्ध महत्त्वपूर्ण रहेको बताएका थिए। यद्यपि, मोदी र ट्रम्पबीच छुट्टै औपचारिक द्विपक्षीय वार्ता भएको पुष्टि गरिएको छैन।
क्वाड साझेदारीबारे प्रधानमन्त्री मोदीको धारणा
क्वाड बैठकमा प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले भारत, अमेरिका, जापान र अस्ट्रेलियाबीचको साझेदारी विश्वासमा आधारित रहेको बताएका थिए। उनले चारवटै देशले समुद्री सुरक्षा, सुरक्षित आपूर्ति शृङ्खला, विपद् व्यवस्थापन र आधुनिक प्रविधिजस्ता क्षेत्रमा मिलेर काम गरिरहेको उल्लेख गरेका थिए।
मोदीले मनीला र क्वाडबीचको पुरानो सम्बन्धको पनि चर्चा गरेका थिए। उनका अनुसार सन् २००७ मा क्वाडका चारवटै देशका अधिकारीहरूको पहिलो बैठक फिलिपिन्समा भएको थियो।
त्यसको १० वर्षपछि नोभेम्बर २०१७ मा यही सहरमा चार देशबीचको संवाद पुनः सुरु भएको थियो। प्रधानमन्त्रीले जनवरी २०२५ देखि हालसम्म क्वाड सदस्य राष्ट्रका विदेशमन्त्रीहरूको पाँचवटा बैठक सम्पन्न भएको बताएका थिए। उनले यसलाई सदस्य राष्ट्रहरूबीच निरन्तर बढिरहेको सहकार्यको रूपमा प्रस्तुत गरेका थिए।
दुर्लभ खनिज उत्पादनमा चीनसँग बराबरी गर्ने ट्रम्पको दाबी
क्वाड सम्मेलनका क्रममा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले दुर्लभ पृथ्वीका खनिज (रेयर अर्थ मिनरल्स) को उत्पादनबारे पनि बताएका थिए। उनले अमेरिकाले यस क्षेत्रमा उत्पादन तीव्र रूपमा बढाइरहेको र आगामी १० महिनाभित्र चीनको बराबरी गर्न सक्ने दाबी गरेका थिए।
ट्रम्पका अनुसार अमेरिकाले यसअघि भन्दा धेरै परिमाणमा दुर्लभ पृथ्वीका खनिज उत्पादन गरिरहेको छ। उनले भारत र जापानले पनि यस दिशामा काम गरिरहेको बताएका थिए।
दुर्लभ पृथ्वीका खनिज विद्युतीय सवारीसाधन, सेमिकन्डक्टर, आधुनिक विद्युतीय उपकरण तथा रक्षा प्रविधिमा प्रयोग हुन्छन्। हाल विश्वव्यापी दुर्लभ पृथ्वीका खनिज प्रशोधनमा चीनको ठूलो हिस्सा रहेको छ। यसका कारण अमेरिकासहित विभिन्न देशले आफ्ना आपूर्ति शृङ्खला सुदृढ गर्ने प्रयास गरिरहेका छन्।
यद्यपि, १० महिनाभित्र चीनको बराबरी गर्ने विषय ट्रम्पको दाबी हो। यसलाई पुष्टि गर्न उत्पादन क्षमता र प्रशोधनसम्बन्धी स्वतन्त्र तथ्याङ्क आवश्यक हुनेछ।
आसियान सम्मेलनमा भारत र क्षेत्रीय सहकार्यमा जोड
क्वाड बैठकअघि प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले २३औँ आसियान–भारत शिखर सम्मेलनमा पनि सहभागिता जनाएका थिए। उनले हिन्द–प्रशान्त क्षेत्रको भविष्य प्रतिस्पर्धाभन्दा आपसी सहकार्यबाट राम्रो बनाउन सकिने बताएका थिए।
प्रधानमन्त्रीले भारत र आसियान सदस्य राष्ट्रहरूबीच व्यापार, समुद्री सुरक्षा, सम्पर्क सञ्जाल तथा प्रविधिमा साझेदारी विस्तार गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याएका थिए।
उनले क्षेत्रीय सहकार्य सुदृढ गर्न समुद्री सुरक्षा योजना, साइबर फरेन्सिक तालिम, अन्तरिक्ष प्रविधि र महत्त्वपूर्ण खनिजजस्ता क्षेत्रमा नयाँ पहल गर्न प्रस्ताव गरेका थिए।
भारत र आसियानले सन् २०२६ लाई समुद्री सहकार्य वर्षका रूपमा मनाइरहेका छन्। आगामी वर्ष दुवै पक्षबीचको संवाद सम्बन्धले ३५ वर्ष पूरा गर्नेछ।
सिंगापुरका प्रधानमन्त्री लरेन्स वङसँग द्विपक्षीय वार्ता
मनीलामा प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले सिंगापुरका प्रधानमन्त्री लरेन्स वङसँग पनि द्विपक्षीय भेट गरेका थिए। दुवै नेताले व्यापक रणनीतिक साझेदारीअन्तर्गत अहिलेसम्म भएको प्रगतिको समीक्षा गरेका थिए।
बैठकमा आर्थिक सहकार्य, डिजिटल प्रविधि, रक्षा तथा सुरक्षा, स्वास्थ्य सेवा, सम्पर्क सञ्जाल, सीप विकास र सांस्कृतिक सम्बन्धका विषयमा छलफल भएको थियो।
प्रधानमन्त्री मोदीले आसियानको आगामी अध्यक्षता सम्हाल्न लागेको सिंगापुरलाई शुभकामना दिएका थिए। साथै, उक्त जिम्मेवारी सफलतापूर्वक निर्वाह गर्न भारतले पूर्ण सहयोग गर्ने आश्वासन पनि दिएका थिए।
थाइल्यान्डका प्रधानमन्त्रीसँग पनि भेटवार्ता
प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले थाइल्यान्डका प्रधानमन्त्री अनुतिन चार्नवीराकुलसँग पनि भेट गरेका थिए। दुवै नेताबीच व्यापार, लगानी, रक्षा सहकार्य, डिजिटल प्रविधि, पर्यटन र क्षेत्रीय सम्पर्क विस्तारका विषयमा छलफल भएको थियो।
भारत र थाइल्यान्डले अप्रिल २०२५ मा द्विपक्षीय सम्बन्धलाई रणनीतिक साझेदारीको स्तरमा पुर्याएका थिए। मनीलामा भएको भेटमा उक्त साझेदारीलाई थप अघि बढाउने विषयमा जोड दिइएको थियो।
दुवै देशबीच पुराना सांस्कृतिक तथा धार्मिक सम्बन्ध पनि रहेका छन्। थाइल्यान्ड भारतको एक्ट इस्ट नीतिअन्तर्गत महत्त्वपूर्ण साझेदार रहेको छ।





