भारतीय ग्रान्डमास्टर आर प्रज्ञानानन्दाले ग्रान्ड चेस टुरको सेन्ट लुइस र्यापिड एन्ड ब्लिट्ज प्रतियोगिताको उपाधि जितेका छन्। अमेरिकाको सेन्ट लुइसमा आयोजित प्रतियोगितामा उनले एक चरण बाँकी रहँदै उपाधि सुनिश्चित गरे। यो प्रज्ञानानन्दाको करियरको पहिलो ग्रान्ड चेस टुर र्यापिड एन्ड ब्लिट्ज उपाधि हो।
प्रतियोगिताभर अग्रता कायम
पाँच दिनसम्म चलेको प्रतियोगितामा प्रज्ञानानन्दा र्यापिड चरण सकिएपछि अंकतालिकाको पहिलो स्थानमा थिए। ब्लिट्ज खेलहरूमा पनि उनले आफ्नो अग्रता कायम राखे। उज्बेकिस्तानका ग्रान्डमास्टर जावोखिर सिन्डारोभले अन्तिम चरणसम्म उनलाई चुनौती दिए। ब्लिट्जको अन्तिमभन्दा दोस्रो चरणमा दुवै खेलाडी आमनेसामने भए।
बराबरीसँगै उपाधि सुनिश्चित
ब्लिट्जको अन्तिमभन्दा दोस्रो खेलमा प्रज्ञानानन्दाको सामना जावोखिर सिन्डारोभसँग भयो। उक्त खेलमा बराबरी नै प्रज्ञानानन्दाका लागि उपाधि सुनिश्चित गर्न पर्याप्त थियो। खेलको अन्तिम चरणमा एक समय प्रज्ञानानन्दाले एउटा मोहरा गुमाए पनि उनले खेल बराबरीमा टुंग्याए। यस नतिजासँगै अन्तिम चरणअघि नै उनको उपाधि सुनिश्चित भयो।
३५ खेलबाट २३.५ अंक
प्रज्ञानानन्दाले प्रतियोगिताका कुल ३५ खेलबाट २३.५ अंक हासिल गरे। उनले दोस्रो स्थानमा रहेका सिन्डारोभलाई १.५ अंकले पछि पार्दै उपाधि जिते। यस जितबापत उनले ५० हजार अमेरिकी डलर करिब ४८ लाख रुपैयाँ पुरस्कार राशि र ग्रान्ड चेस टुर वरीयताका १३ अंक प्राप्त गरे। यो उपलब्धि आगामी ग्रान्ड चेस टुर फाइनल्सको दौडमा पनि उनका लागि महत्त्वपूर्ण मानिएको छ।
र्यापिड र ब्लिट्ज दुवैमा सर्वाधिक अंक
प्रज्ञानानन्दाले संयुक्त उपाधिसँगै र्यापिड र ब्लिट्ज दुवै प्रारूपमा सर्वाधिक अंक हासिल गरे। ब्लिट्जका अन्तिम नौ खेलमा उनले तीन जित निकाले, पाँच खेल बराबरी गरे र एक खेलमा पराजय बेहोरे।
उपाधिपछि प्रज्ञानानन्दाको प्रतिक्रिया
उपाधि जितेपछि प्रज्ञानानन्दाले अंकतालिका हेर्दा प्रतियोगिता सहज देखिन सक्ने भए पनि वास्तवमा प्रत्येक खेल निकै चुनौतीपूर्ण रहेको बताए। उनले आफ्ना प्रतिद्वन्द्वी जावोखिर सिन्डारोभको प्रशंसा गर्दै सिन्डारोभले अन्तिम चरणसम्म कडा चुनौती दिएको र प्रत्येक खेलमा आफूले उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्नुपरेको बताए।
अब सिन्कफिल्ड कप
ग्रान्ड चेस टुरको अर्को महत्त्वपूर्ण प्रतियोगिता सिन्कफिल्ड कप १० अगस्टदेखि सुरु हुनेछ। यो ग्रान्ड चेस टुर फाइनल्सअघि हुने अन्तिम प्रतियोगिता हुनेछ।
यस प्रतियोगितापछि अंकतालिकाका शीर्ष चार खेलाडी ग्रान्ड चेस टुर फाइनल्सका लागि छनोट हुनेछन्। फाइनल्सका विजेताले दुई लाख अमेरिकी डलर पुरस्कार राशि पाउनेछन्। प्रज्ञानानन्दाको वर्तमान प्रदर्शनले उनलाई उपाधिका प्रमुख दाबेदारमध्ये एक बनाएको मानिएको छ।
२०२६ मा लगातार प्रदर्शन
आर प्रज्ञानानन्दाले यसअघि जुन २०२६ मा नर्वे चेस प्रतियोगिताको उपाधि पनि जितेका थिए। उक्त प्रतियोगिताको अन्तिम चरणमा उनले जर्मनीका ग्रान्डमास्टर भिन्सेन्ट कीमरलाई पराजित गर्दै उपाधि जितेका थिए। उनले लगातार चार क्लासिकल खेलमा जित दर्ता गरेका थिए।
तमिलनाडु सरकारबाट सम्मान
नर्वे चेसमा ऐतिहासिक जितपछि तमिलनाडु सरकारले प्रज्ञानानन्दालाई सम्मान गरेको थियो। चेन्नईस्थित मुख्य सचिवालयमा आयोजित कार्यक्रममा मुख्यमन्त्री सी. जोसेफ विजयले उनलाई सम्मान गर्दै ५० लाख रुपैयाँ प्रोत्साहन राशि प्रदान गरेका थिए। उक्त अवसरमा मुख्यमन्त्रीले उनीसँग प्रतीकात्मक रूपमा चेसका केही चाल पनि खेलेका थिए। उक्त सम्मानलाई भारतीय चेसमा उनको योगदान र उपलब्धिको प्रशंसाका रूपमा हेरिएको थियो।
कम उमेरमै ग्रान्डमास्टर
१० अगस्ट २००५ मा चेन्नईमा जन्मिएका आर प्रज्ञानानन्दा सन् २०१८ मा १२ वर्ष, १० महिना र १३ दिनको उमेरमा ग्रान्डमास्टर बनेका थिए। त्यस समयमा उनी भारतका सबैभन्दा कम उमेरका र विश्वका दोस्रो सबैभन्दा कम उमेरका ग्रान्डमास्टर थिए। उनकी दिदी आर वैशाली पनि अन्तर्राष्ट्रिय ग्रान्डमास्टर हुन् र उनले भारतको प्रतिनिधित्व गर्दै धेरै प्रमुख प्रतियोगितामा सहभागिता जनाइसकेकी छन्।
भारतीय चेसका लागि उपलब्धि
सेन्ट लुइस र्यापिड एन्ड ब्लिट्ज प्रतियोगितालाई ग्रान्ड चेस टुरका प्रतिष्ठित प्रतियोगितामध्ये एक मानिन्छ, जसमा विश्वका शीर्ष ग्रान्डमास्टरहरू सहभागी हुन्छन्। यस्तो प्रतियोगितामा उपाधि जित्नुलाई कुनै पनि खेलाडीका लागि ठूलो उपलब्धि मानिन्छ। प्रज्ञानानन्दाको यो सफलता उनको व्यक्तिगत करियरका साथै भारतीय चेसको बढ्दो विश्वव्यापी पहिचानको प्रतीकका रूपमा हेरिएको छ। लगातार अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा प्रदर्शन गर्दै उनले भारतका युवा खेलाडीमा विश्व चेसमा शीर्ष स्थान हासिल गर्ने क्षमता रहेको देखाएका छन्। आगामी सिन्कफिल्ड कप र ग्रान्ड चेस टुर फाइनल्समा पनि उनीबाट यस्तै प्रदर्शनको अपेक्षा गरिएको छ।
