उडानपछि सेपेहरान एयरलाइन्सको बोइङ ७३७ मशहद फर्कियो
इरानको मशहदबाट केरमानशाहका लागि उडेको सेपेहरान एयरलाइन्सको बोइङ ७३७ विमानलाई मंगलबार, १५ सेप्टेम्बरमा उडान भरेको केही समयपछि आपत्कालीन अवस्थामा मशहद विमानस्थल फर्काउनुपरेको थियो। प्रारम्भिक रिपोर्टअनुसार, टेकअफपछि ल्यान्डिङ गियरको एउटा टायरमा गम्भीर खराबी आएर टायर अलग भएको थियो। त्यसपछि विमानमा तीव्र कम्पन महसुस गरिएको थियो।
टायरसँग सम्बन्धित क्षतिपछि इन्जिनमा समेत समस्या आएको रिपोर्टमा उल्लेख छ। यद्यपि, घटनाको पूर्ण प्राविधिक कारण आधिकारिक अनुसन्धानको विषय रहेको छ। अवस्थालाई ध्यानमा राख्दै पाइलटहरूले विमानलाई मशहद फर्काउने निर्णय गरी आपत्कालीन अवतरण गराएका थिए।
केबिनमा कम्पनपछि क्षति
विमानमा तीव्र कम्पन भएपछि यात्रुहरूमा त्रास फैलिएको थियो। सामाजिक सञ्जाल र इरानी सञ्चारमाध्यममा सार्वजनिक भएका भिडियोमा केबिनभित्र सामानहरू यताउता खसेको देखिन्छ। तीव्र कम्पनका क्रममा केबिनको छतको भित्री प्यानलिङको एउटा हिस्सा पनि खसेको थियो, जसका कारण विमानभित्रका संरचनात्मक भागहरू देखिएका थिए।
भिडियोमा केही यात्रुहरू डरका कारण चिन्तित अवस्थामा देखिएका थिए। घटनाका बाबजुद विमान सुरक्षित रूपमा मशहद विमानस्थलमा अवतरण गरेको थियो। उपलब्ध रिपोर्टअनुसार कुनै यात्रु वा चालक दलका सदस्य घाइते भएको सूचना छैन।
स्थानीय समयअनुसार साँझ ५:३९ बजे घटना
रजावी खोरासान प्रान्तका अधिकारीहरूका अनुसार घटना स्थानीय समयअनुसार साँझ ५:३९ बजे भएको थियो। घटनापछि विमानलाई सुरक्षित रूपमा मशहद फर्काइएको थियो।
इरानी सञ्चारमाध्यमका अनुसार सेपेहरान एयरलाइन्सका प्रवक्ता हसन जाफरीले विमानमा रहेका सबै व्यक्ति सुरक्षित रूपमा बाहिर निस्किएको बताएका थिए। यात्रुहरूलाई पछि वैकल्पिक विमानमार्फत केरमानशाह पठाउने व्यवस्था गरिएको थियो।
घटनापछि मशहद विमानस्थलको रनवे केही समयका लागि बन्द राखिएको थियो। विमान र रनवेको अवस्थाको जाँचपछि सञ्चालन पुनः सुरु गरिएको थियो।
टायरमा खराबी आएपछि जोखिम अवस्था
विमानको टायर फुट्नु वा ल्यान्डिङ गियरबाट टायर अलग हुनु आफैंमा विमान दुर्घटनाको कारण नहुन सक्छ। विमानहरू यस्ता प्राविधिक अवस्थासँग जुध्न विशेष प्रक्रियासहित डिजाइन गरिएका हुन्छन्। जोखिमको गम्भीरता खराबी उडानको कुन चरणमा भएको थियो र त्यसका कारण विमानका अन्य भागमा कति क्षति पुगेको थियो भन्ने कुरामा निर्भर गर्छ।
टायरको कुनै भाग टुक्रिएर अलग भएमा त्यसका टुक्राले ल्यान्डिङ गियर, इन्जिन वा आसपासका अन्य भागमा क्षति पुर्याउन सक्छन्। टेकअफको तत्कालपछि यस्तो समस्या आएमा पाइलटहरूले विभिन्न प्रक्रियाको पालना गर्नुपर्ने हुन्छ। विमानको अवस्था, इन्धन, उचाइ र विमानस्थलको उपलब्धताजस्ता कारकलाई ध्यानमा राखेर फर्किने वा उडान जारी राख्ने निर्णय गरिन्छ।
मशहदको घटनामा चालक दलले विमानलाई विमानस्थल फर्काउने निर्णय गरेको थियो। त्यसपछि विमान सुरक्षित रूपमा अवतरण गरी यात्रुहरूलाई बाहिर निकालिएको थियो।
बोइङ ७३७सँग सम्बन्धित अन्य घटनाहरू
बोइङ ७३७ विश्वमा सबैभन्दा धेरै प्रयोग हुने व्यावसायिक विमान परिवारमध्ये एक हो। त्यसैले यससँग सम्बन्धित प्राविधिक घटनाहरू अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा चर्चामा आउने गरेका छन्। यद्यपि, विभिन्न घटनालाई एउटै कारण वा एउटै सुरक्षा निष्कर्षसँग जोड्नु उचित हुँदैन।
मे २०२४ मा टर्कीमा कोरेन्डन एयरलाइन्सको बोइङ ७३७-८०० गाजिपासा विमानस्थलमा अवतरण गर्ने क्रममा नोज ल्यान्डिङ गियरका दुवै टायर फुटेका थिए। विमान रनवेमा सुरक्षित रूपमा रोकिएको थियो। विमानमा १८४ यात्रु र ६ चालक दलका सदस्य थिए र कसैलाई चोट लागेको थिएन। विमानको नोज ल्यान्डिङ गियरमा क्षति पुगेको थियो।
अगस्ट २०२६ मा अमेरिकाको लस एन्जलस अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा DHL का लागि सञ्चालित बोइङ ७३७ कार्गो विमान अवतरण गर्ने क्रममा ब्रेक प्रणालीमा समस्या आएको थियो। FAA का अनुसार ब्रेक लक भएपछि चारवटा टायर फुटेका थिए र विमानमा आगलागी भएको थियो। विमानमा रहेका सबै चालक दलका सदस्य सुरक्षित रहेका थिए र कसैलाई चोट लागेको सूचना थिएन। घटनाको अनुसन्धान सुरु गरिएको थियो।
यी घटनामा टायर वा ब्रेकसँग सम्बन्धित खराबी विभिन्न परिस्थितिमा फरक रूपमा देखिन सक्ने उल्लेख गरिएको छ। कतिपय अवस्थामा विमान सुरक्षित रूपमा रनवेमा रोकिन्छन् भने केही घटनामा थप प्राविधिक अनुसन्धान आवश्यक पर्छ।
बोइङ ७३७ MAX सम्बन्धी सुरक्षा प्रश्न
बोइङ ७३७ परिवारको सुरक्षाबारे सबैभन्दा गम्भीर अन्तर्राष्ट्रिय चर्चा ७३७ MAXसँग सम्बन्धित २०१८ र २०१९ का दुई घातक दुर्घटनापछि भएको थियो। ती दुर्घटनामा कुल ३४६ जनाको मृत्यु भएको थियो। त्यसपछि ७३७ MAX विमानहरूलाई विश्वभर करिब २० महिनासम्म उडानबाट हटाइएको थियो र विमानको सफ्टवेयर, फ्लाइट-कन्ट्रोल प्रणाली तथा पाइलट प्रशिक्षणमा परिवर्तन गरिएको थियो।
जनवरी २०२४ मा अलास्का एयरलाइन्सको बोइङ ७३७-९ MAX विमानमा उडानका क्रममा मिड-क्याबिन एक्जिट डोर प्लग अलग भएको थियो। विमान सुरक्षित रूपमा पोर्टल्यान्ड फर्किएको थियो। त्यस घटनापछि FAA ले प्रभावित करिब १७१ विमानलाई अस्थायी रूपमा ग्राउन्ड गरेको थियो। NTSB का अनुसार घटनामा एक फ्लाइट अटेन्डेन्ट र सात यात्रुलाई सामान्य चोट लागेको थियो।
FAA को अनुसन्धानमा बोइङको उत्पादन तथा गुणस्तर नियन्त्रण प्रक्रियासँग सम्बन्धित धेरै कमीकमजोरी देखिएको थियो। त्यसपछि एजेन्सीले कम्पनीमाथि निगरानी बढाएको र उत्पादनको गुणस्तर सुधार गर्न कारबाही गरेको थियो।
मशहद घटनाको प्राविधिक अनुसन्धान
सेपेहरान एयरलाइन्सको विमानमा भएको पछिल्लो घटनामा टायरको खराबी, इन्जिनको समस्या र केबिनभित्र भएको क्षतिबीचको वास्तविक प्राविधिक सम्बन्ध अनुसन्धानपछि मात्र निर्धारण हुन सक्नेछ। हाल उपलब्ध जानकारीअनुसार विमानले आपत्कालीन अवस्थामा मशहद फर्किएर सुरक्षित अवतरण गरेको थियो र सबै यात्रु तथा चालक दलका सदस्यहरूलाई बाहिर निकालिएको थियो।
यो घटना सोही एयरलाइन्सको अर्को विमानसँग सम्बन्धित हालैको घटनाको करिब दुई सातापछि भएको हो। रिपोर्टअनुसार करिब दुई साताअघि सेपेहरान एयरलाइन्सको अर्को विमान मशहदमा अवतरण गर्ने क्रममा रनवेबाट बाहिर गएको थियो। त्यस घटनामा पनि कसैलाई चोट लागेको सूचना थिएन।
