एलन मस्कको कम्पनी स्पेसएक्सले सोमबार आफ्नो विशाल स्टारशिप अन्तरिक्षयानलाई पृथ्वीको कक्षासम्म पुर्याउँदै 26 वटा नयाँ पुस्ताका Starlink V3 उपग्रह सफलतापूर्वक तैनाथ गरेको छ।
स्पेसएक्सको विशाल Starship रकेटले 28 सेप्टेम्बरमा आफ्नो 14औँ परीक्षण उडानका क्रममा यो उपलब्धि हासिल गरेको हो। भारतीय समयअनुसार साँझ 6:16 बजे सुरु भएको उक्त उडानमा पहिलोपटक Starship लाई पृथ्वीको कक्षामा पुर्याउने र नयाँ पुस्ताका 26 Starlink V3 उपग्रह तैनाथ गर्ने लक्ष्य राखिएको थियो। यो मिशन स्पेसएक्सका भविष्यका चन्द्रमा र मंगल अभियानका तयारीसँग सम्बन्धित छ।
पहिलोपटक कक्षीय मिशनमा अघि बढेको Starship
Starship-Super Heavy प्रणाली स्पेसएक्सको सबैभन्दा ठूलो र महत्वाकांक्षी प्रक्षेपण प्रणाली हो। परीक्षणका क्रममा Starship को माथिल्लो चरणलाई पृथ्वीबाट करिब 275 किलोमिटर उचाइको कक्षामा पठाउने योजना थियो। मिशन प्रोफाइलअनुसार अन्तरिक्षयानले करिब छ पटक पृथ्वीको परिक्रमा गरेपछि प्रशान्त महासागरमा चिलीको पश्चिमी तट नजिकै नियन्त्रित स्प्ल्यासडाउन गर्ने योजना थियो।
उडानका क्रममा Starship का छ Raptor Vacuum इन्जिनमध्ये एउटामा समस्या आएपछि उक्त इन्जिन बन्द भएको थियो। त्यसका बाबजुद मिशन टोलीले उपलब्ध तथ्यांक र बाँकी इन्जिनको प्रदर्शनको मूल्यांकन गरेपछि उडान जारी राखेको थियो। यस घटनाले Starship को जटिल प्रणोदन प्रणाली र परीक्षण उडानमा देखिन सक्ने प्राविधिक चुनौतीहरूलाई देखाएको छ।
26 Starlink V3 उपग्रह तैनाथ
मिशनको प्रमुख विशेषतामध्ये नयाँ पुस्ताका 26 Starlink V3 उपग्रहको तैनाथी रहेको छ। स्पेसएक्सले यी उपग्रहलाई आफ्नो विश्वव्यापी इन्टरनेट नेटवर्कको क्षमता बढाउन विकास गरिरहेको छ। नयाँ पुस्ताका उपग्रहमा अघिल्ला संस्करणको तुलनामा बढी पावर र डेटा क्षमता राख्ने लक्ष्य छ।
कक्षामा पुगेपछि उपग्रहहरूले आफ्ना सोलार एरे र सञ्चार एन्टेना तैनाथ गर्नेछन्। त्यसपछि रेडियो फ्रिक्वेन्सी र लेजर लिंकमार्फत ग्राउन्ड सिस्टम तथा Starlink नेटवर्कसँग जोडिने प्रक्रिया सुरु गर्नेछन्। आवश्यक परीक्षण र कक्षीय समायोजन पूरा भएपछि यी उपग्रहलाई नेटवर्कमा समावेश गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
हीट शिल्डको पनि परीक्षण गरिने
मिशनमा प्राविधिक परीक्षणसँगै डेटा संकलनमा पनि ध्यान दिइएको छ। तीन Starlink V3 उपग्रहमा अतिरिक्त क्यामेरा जडान गरिएका छन्। ती क्यामेराबाट Starship को हीट शिल्डका तस्बिर लिने योजना छ। Starship का लागि वायुमण्डलमा पुनः प्रवेश गर्नु महत्वपूर्ण प्राविधिक चुनौतीमध्ये एक हो। त्यसैले हीट शिल्डको अवस्थासँग सम्बन्धित तस्बिर र अन्य डेटा भविष्यका उडानको डिजाइन तथा सुरक्षा सुधारमा प्रयोग हुन सक्छ।
407 फिट अग्लो Starship-Super Heavy
Starship-Super Heavy प्रणालीको उचाइ करिब 124.4 मिटर अर्थात् लगभग 407 फिट छ। यसका दुई प्रमुख भाग Super Heavy बूस्टर र Starship माथिल्लो चरण हुन्। दुवैलाई भविष्यमा छिटो पुनः प्रयोग गर्ने उद्देश्यले डिजाइन गरिएको छ। स्पेसएक्सको दीर्घकालीन लक्ष्य रकेटका प्रमुख भागलाई पटक-पटक उडान गर्न सकिने प्रक्षेपण प्रणाली तयार गर्नु हो। कम्पनीका अनुसार यसबाट अन्तरिक्ष अभियानको लागत घटाउन र प्रक्षेपणको आवृत्ति बढाउन सहयोग पुग्न सक्छ।
चन्द्रमा र मंगल अभियानमा केन्द्रित Starship कार्यक्रम
Starship कार्यक्रम Starlink उपग्रह प्रक्षेपणमा मात्र सीमित छैन। स्पेसएक्सले यसलाई भविष्यका मानव तथा कार्गो अभियानका लागि पनि विकास गरिरहेको छ। कम्पनीको दीर्घकालीन योजनामा चन्द्रमा र मंगलसम्म अन्तरिक्षयान पुर्याउन सक्ने क्षमता विकास गर्नु समावेश छ। यस दिशामा पूर्ण रूपमा पुनः प्रयोग गर्न सकिने प्रक्षेपण प्रणालीले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्छ।
यसका लागि नियमित र विश्वसनीय कक्षीय उडान, सुरक्षित पुनःप्रवेश तथा दुवै चरणको सफल पुनःप्राप्तिजस्ता प्राविधिक चुनौती समाधान गर्नुपर्नेछ।
