ਪਟਨਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਨਿਆਂ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਦਮ ਤਹਿਤ ਬਿਹਾਰ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾ ਆਯੋਗ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਆਯੋਗ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ, ਬਲਕਿ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਸਥਾਈ ਹੱਲ ਲਈ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ।
ਇਸ ਉਦੇਸ਼ ਤਹਿਤ ਪਟਨਾ ਸਥਿਤ ਬਿਹਾਰ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾ ਆਯੋਗ ਦੇ ਪਰਿਸਰ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਕੋਰਟ ਰੂਮ, ਦੰਪਤੀ ਕਾਊਂਸਲਿੰਗ ਕਮਰੇ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਾਲਣਾ ਘਰ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਪਹਿਲ ਦਾ ਮਕਸਦ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਕਾਨੂੰਨੀ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕਰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਹੱਲ ਲੱਭਣਾ ਵੀ ਹੈ।
ਕਈ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਸੰਵਾਦ ਅਤੇ ਕਾਊਂਸਲਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਵਿਵਾਦ ਸੁਰਝ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਦੰਪਤੀ ਕਾਊਂਸਲਿੰਗ ਕਮਰੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਸ਼ਿਕਸ਼ਿਤ ਕਾਊਂਸਲਰ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਸੰਵਾਦ ਸਥਾਪਤ ਕਰਕੇ ਹੱਲ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨਗੇ।
ਨਵੇਂ ਕੋਰਟ ਰੂਮ ਬਣਨ ਨਾਲ ਆਯੋਗ ਵਿੱਚ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਹੋਰ ਵਿਵਸਥਿਤ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਸਕੇਗੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਲੰਬਿਤ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਨਿਪਟਾਰੇ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਆਵੇਗੀ ਅਤੇ ਪੀੜਤ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨਹੀਂ ਲਗਾਉਣੇ ਪੈਣਗੇ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮਹਿਲਾ ਆਯੋਗ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਨ-ਸਟਾਪ ਸਾਲਿਊਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮਹਿਲਾ ਆਪਣੀ ਸਮੱਸਿਆ ਲੈ ਕੇ ਆ ਸਕੇ ਅਤੇ ਉਸੇ ਥਾਂ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ, ਕਾਊਂਸਲਿੰਗ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕੇ।
ਇਸ ਪਹਿਲ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਹਿੱਸਾ ਪਾਲਣਾ ਘਰ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਹੈ। ਆਯੋਗ ਪਰਿਸਰ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪਾਲਣਾ ਘਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਸੁਣਵਾਈ ਜਾਂ ਕਾਊਂਸਲਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਰੱਖ ਸਕਣ। ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਅਸੁਵਿਧਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਇਹ ਸੁਵਿਧਾ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕੰਮਕਾਜੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਇਕੱਲੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਲਈ ਉਪਯੋਗੀ ਮੰਨੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਮਹਿਲਾ ਆਯੋਗ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ, ਦਹੇਜ਼ ਉਤਪੀੜਨ, ਵਿਆਹਕ ਵਿਵਾਦ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਟਕਰਾਅ ਵਰਗੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਕਈ ਵਾਰ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਕਾਊਂਸਲਿੰਗ ਅਹੰਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸੀ ਸੋਚ ਨਾਲ ਆਯੋਗ ਆਪਣੇ ਕੰਮਕਾਜ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਿਸਤਾਰ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਸ ਨਵੀਂ ਵਿਵਸਥਾ ਨਾਲ ਪਟਨਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸਮੇਤ ਪੂਰੇ ਬਿਹਾਰ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਲਾਭ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਜਤਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਗਠਨਾਂ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਕਦਮ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਹ ਮਾਡਲ ਸਫਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਰਾਜ ਦੇ ਹੋਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪਟਨਾ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਆਯੋਗ ਦੀ ਇਹ ਪਹਿਲ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਹੱਲ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਮੰਚ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਾਰਵਾਈ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
