ଭାରତୀୟ ମହାକାଶ ଗବେଷଣା ସଂସ୍ଥା (ISRO)ର NVS-03 ଉପଗ୍ରହ ସଫଳତାର ସହ ନିଜର ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଭୂ-ସମକାଳୀନ କକ୍ଷପଥ (Geosynchronous Orbit)ରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଉପଗ୍ରହକୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କକ୍ଷପଥରେ ପହଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ISRO ଚାରିଥର କକ୍ଷପଥ ପରିବର୍ତ୍ତନ ପ୍ରକ୍ରିୟା କରିଥିଲା। ଏହି ଚାରୋଟି ପ୍ରକ୍ରିୟା ସଫଳତାର ସହ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି।
ISRO ବୁଧବାର, ୪ ନଭେମ୍ବର ୨୦୨୬ରେ ଏ ସମ୍ପର୍କରେ ସୂଚନା ଦେଇଛି। ଉପଗ୍ରହର କକ୍ଷପଥ ପରିବର୍ତ୍ତନ ପାଇଁ ଏହାର ଇଞ୍ଜିନକୁ ଚାରିଥର ଚାଲୁ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସଫଳ ହୋଇଥିବା ମହାକାଶ ସଂସ୍ଥା କହିଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ ଉପଗ୍ରହର ସମସ୍ତ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସ୍ୱାଭାବିକ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଛି।
ଚାରିଟି ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେଲା ଉପଗ୍ରହର କକ୍ଷପଥ
NVS-03କୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କକ୍ଷପଥରେ ପହଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ISRO ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ଉତ୍କ୍ଷେପଣ ପରେ ନିରନ୍ତର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ଉତ୍କ୍ଷେପଣ ପରେ ଉପଗ୍ରହଟି ସିଧାସଳଖ ନିଜର ଚୂଡ଼ାନ୍ତ କକ୍ଷପଥରେ ପହଞ୍ଚି ନଥିଲା। ପ୍ରଥମେ ଏହାକୁ ପୃଥିବୀ ଚାରିପଟେ ଏକ ଲମ୍ବା ଅଣ୍ଡାକାର କକ୍ଷପଥରେ ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହାପରେ ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ ଏହାର କକ୍ଷପଥର ଉଚ୍ଚତା ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଇଥିଲା।
ISRO ଅନୁସାରେ, ଉପଗ୍ରହର କକ୍ଷପଥ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସମ୍ପର୍କିତ ଚାରୋଟି ପ୍ରକ୍ରିୟା ସଫଳ ହୋଇଛି। ଏହି ସମୟରେ ଏହାର ଲିକ୍ୱିଡ୍ ଆପୋଜି ମୋଟର (LAM) ଇଞ୍ଜିନକୁ ମୋଟ ୬,୧୬୪ ସେକେଣ୍ଡ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲୁ କରାଯାଇଥିଲା।
ବର୍ତ୍ତମାନ NVS-03 ପୃଥିବୀଠାରୁ ପ୍ରାୟ ୩୫,୭୬୫ କିଲୋମିଟରରୁ ୩୬,୧୯୬ କିଲୋମିଟର ଉଚ୍ଚତା ମଧ୍ୟରେ ଥିବା କକ୍ଷପଥରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଏହାର କକ୍ଷପଥର ଝୁକାଉ ୨୯.୯୮ ଡିଗ୍ରୀ ରହିଛି। ଉପଗ୍ରହର ସମସ୍ତ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସ୍ୱାଭାବିକ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିବା ISRO ସୂଚନା ଦେଇଛି।
ଅକ୍ଟୋବର ୩୦ରେ ଶ୍ରୀହରିକୋଟାରୁ ହୋଇଥିଲା ଉତ୍କ୍ଷେପଣ
NVS-03 ଉପଗ୍ରହକୁ ୨୦୨୬ ଅକ୍ଟୋବର ୩୦ ତାରିଖ ରାତି ୧୧ଟା ୫୧ ମିନିଟରେ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର ଶ୍ରୀହରିକୋଟାସ୍ଥିତ ସତୀଶ ଧାୱନ ମହାକାଶ କେନ୍ଦ୍ରରୁ ଉତ୍କ୍ଷେପଣ କରାଯାଇଥିଲା। ଏଥିପାଇଁ GSLV-F18 ରକେଟ୍ର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥିଲା।
ଉତ୍କ୍ଷେପଣ ପରେ ରକେଟ୍ ଉପଗ୍ରହକୁ ୧୭୦.୩ କିଲୋମିଟରରୁ ୩୮,୦୮୦ କିଲୋମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପ୍ତ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ କକ୍ଷପଥରେ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲା। ଏହାର ପରଦିନ, ଅକ୍ଟୋବର ୩୧ରେ ପ୍ରଥମଥର ପାଇଁ ଏହାର କକ୍ଷପଥ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଇଥିଲା। ଏଥିପାଇଁ ଇଞ୍ଜିନକୁ ୨,୧୭୪.୮ ସେକେଣ୍ଡ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲୁ କରାଯାଇଥିଲା।
ଏହାପରେ ମଧ୍ୟ ଉପଗ୍ରହର କକ୍ଷପଥରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଇଥିଲା। ଚାରୋଟି ସଫଳ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପରେ ଏହା ଭୂ-ସମକାଳୀନ କକ୍ଷପଥରେ ପହଞ୍ଚିଛି। GSLV ରକେଟ୍ର ଏହା ୨୦ତମ ଉଡ଼ାଣ ଥିଲା।
NavIC ନାଭିଗେସନ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ NVS-03
NVS-03 ଭାରତର ସ୍ୱଦେଶୀ ନାଭିଗେସନ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା NavIC ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥିବା ଏକ ଉପଗ୍ରହ। NavICର ପୂର୍ଣ୍ଣ ନାମ Navigation with Indian Constellation। କୌଣସି ସ୍ଥାନର ଅବସ୍ଥିତି, ଦିଗ ଏବଂ ସମୟ ସମ୍ପର୍କିତ ସୂଚନା ଯୋଗାଇବା ପାଇଁ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ବିକଶିତ କରାଯାଇଛି।
ଆମେରିକାର GPS ପରି ଏହା ଭାରତର ନିଜସ୍ୱ ଆଞ୍ଚଳିକ ନାଭିଗେସନ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା। ରାସ୍ତାରେ ଯାତ୍ରା ପଥ ଖୋଜିବା, ସମୁଦ୍ର ଜାହାଜର ଚଳାଚଳ, ପରିବହନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ସେବାରେ ଏହାକୁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରିବ।
NVS-03 ହେଉଛି ନୂତନ ପିଢ଼ିର ପାଞ୍ଚଟି ନାଭିଗେସନ୍ ଉପଗ୍ରହର ଶୃଙ୍ଖଳାର ତୃତୀୟ ଉପଗ୍ରହ। ବର୍ତ୍ତମାନର NavIC ନେଟୱର୍କକୁ ଅଧିକ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ଏବଂ ଏହାର ସେବାକୁ ନିରନ୍ତର ଜାରି ରଖିବା ଏହି ଶୃଙ୍ଖଳାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ।
ଭାରତ ସହ ପଡ଼ୋଶୀ ଅଞ୍ଚଳକୁ ମଧ୍ୟ ମିଳିବ ନାଭିଗେସନ୍ ସେବା
ISRO ଅନୁସାରେ, ଭାରତ ଏବଂ ଏହାର ସୀମାଠାରୁ ପ୍ରାୟ ୧,୫୦୦ କିଲୋମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ନାଭିଗେସନ୍ ସେବା ଯୋଗାଇବା ପାଇଁ NVS-03କୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି।
ଉପଗ୍ରହରେ L1, L5 ଏବଂ S-ବ୍ୟାଣ୍ଡ ସିଗ୍ନାଲ୍ ସୁବିଧା ରହିଛି। ଏଥିରେ L1 ସିଗ୍ନାଲ୍କୁ ସାମିଲ କରାଯାଇଥିବାରୁ ଭବିଷ୍ୟତରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ନାଭିଗେସନ୍ ଉପକରଣରେ NavICର ବ୍ୟବହାର ସହଜ ହୋଇପାରିବ।
NVS-03ରେ ଭାରତରେ ବିକଶିତ ଆଣବିକ ଘଣ୍ଟା (Atomic Clock) ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଛି। ଏହା ସହିତ ବିଦେଶରୁ କିଣାଯାଇଥିବା ଆଣବିକ ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟ ରହିଛି। ନାଭିଗେସନ୍ ଉପଗ୍ରହ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସଠିକ୍ ସମୟ ସୂଚନା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହି ସମୟ ସୂଚନା ଆଧାରରେ ପୃଥିବୀରେ ଥିବା ଉପକରଣଗୁଡ଼ିକ ନିଜର ଅବସ୍ଥିତି ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରନ୍ତି।
NVS-02 ମିଶନ୍ର ସମସ୍ୟା ପରେ NVS-03କୁ ସଫଳତା
NVS-03 ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କକ୍ଷପଥରେ ପହଞ୍ଚିବା ISRO ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, କାରଣ ଏହା ପୂର୍ବରୁ NVS-02 ମିଶନ୍ରେ ଏକ ବୈଷୟିକ ସମସ୍ୟା ଦେଖାଦେଇଥିଲା।
NVS-02 ଉପଗ୍ରହକୁ ୨୦୨୫ ଜାନୁଆରୀ ୨୯ରେ ଉତ୍କ୍ଷେପଣ କରାଯାଇଥିଲା। ରକେଟ୍ ଏହାକୁ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ କକ୍ଷପଥରେ ସଫଳତାର ସହ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲା। କିନ୍ତୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଉପଗ୍ରହର କକ୍ଷପଥର ଉଚ୍ଚତା ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇପାରିନଥିଲା।
ଯାଞ୍ଚରୁ ଜଣାପଡ଼ିଥିଲା ଯେ ଇଞ୍ଜିନ୍ ସହ ଜଡ଼ିତ ଅକ୍ସିଡାଇଜର୍ ଭଲ୍ଭଗୁଡ଼ିକ ଖୋଲିପାରିନଥିଲା। ଏହି କାରଣରୁ ଉପଗ୍ରହକୁ ଏହାର ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କକ୍ଷପଥରେ ପହଞ୍ଚାଇବା ସମ୍ଭବ ହୋଇନଥିଲା।
ଏବେ NVS-03ର କକ୍ଷପଥ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସମ୍ପର୍କିତ ଚାରୋଟି ପ୍ରକ୍ରିୟା ସଫଳ ହେବା ପରେ ISROକୁ ଆଶ୍ୱସ୍ତି ମିଳିଛି। ତେବେ ଉପଗ୍ରହର ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କକ୍ଷପଥରେ ପହଞ୍ଚିବା ଏବଂ ଏହାର ନାଭିଗେସନ୍ ସେବା ଆରମ୍ଭ ହେବା ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ପ୍ରକ୍ରିୟା। ସେବା ଆରମ୍ଭ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଆବଶ୍ୟକ ବୈଷୟିକ ପରୀକ୍ଷା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
