ભારતમાં ડિજિટલ એક્ટિવિઝમના નવા સ્વરૂપ તરીકે સામે આવેલી “કોકરોચ જનતા પાર્ટી” (CJP) ફરી ચર્ચામાં આવી છે. આ ડિજિટલ ગ્રુપના સ્થાપક અભિજીત દીપકેએ તાજેતરમાં NEET પેપર લીક મામલે કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રીના રાજીનામાની માંગ સાથે એક ઓનલાઈન પિટિશન શરૂ કરી હોવાનું જણાવ્યું છે. આ પહેલ સોશિયલ મીડિયા પર ઝડપથી વાયરલ થઈ રહી હોવાનું અને દેશભરના યુવાનોમાં ચર્ચાનો વિષય બની હોવાનું જણાવાયું છે.
અભિજીત દીપકેએ જણાવ્યું છે કે આ પિટિશન વ્યવસ્થામાં થઈ રહેલી ગડબડીઓ સામે શાંતિપૂર્ણ ડિજિટલ વિરોધનું સ્વરૂપ છે અને તેમાં જનસમર્થનની અપીલ કરવામાં આવી છે.
અભિજીત દીપકેએ પોતાના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર એક વીડિયો જાહેર કરીને જણાવ્યું કે તેમનો હેતુ કોઈ રાજકીય ટકરાવ વધારવાનો નથી, પરંતુ શિક્ષણ વ્યવસ્થામાં જવાબદારી સુનિશ્ચિત કરવાનો છે.
તેમણે કહ્યું કે NEET જેવી મહત્વપૂર્ણ પરીક્ષામાં પેપર લીકની ઘટનાઓ વિદ્યાર્થીઓના ભવિષ્ય સાથે ચેડાં સમાન છે. આ કારણસર તેમણે શિક્ષણ મંત્રીના રાજીનામાની માંગ સાથે પિટિશન શરૂ કરી હોવાનું જણાવ્યું.
તેમનો દાવો છે કે જો હજારો લોકો આ પિટિશન પર હસ્તાક્ષર કરશે, તો તે સરકાર પર દબાણ લાવવાનો એક લોકશાહી માર્ગ બની શકે છે.
કોકરોચ જનતા પાર્ટી પરંપરાગત રાજકીય પક્ષ નથી, પરંતુ અભિજીત દીપકે દ્વારા શરૂ કરાયેલ એક ડિજિટલ સોશિયલ મૂવમેન્ટ તરીકે રજૂ કરવામાં આવે છે. તે પોતાને “સેક્યુલર, સોશ્યાલિસ્ટ, ડેમોક્રેટિક અને લેઝી” વિચારધારા સાથે જોડે છે.
આ મૂવમેન્ટનો હેતુ યુવાનો, બેરોજગાર લોકો અને સોશિયલ મીડિયા પર સક્રિય વપરાશકર્તાઓને એક મંચ પર લાવવાનો હોવાનું જણાવાયું છે.
પાર્ટીની વેબસાઇટ અને ઓનલાઈન સામગ્રીમાં તેને વ્યંગાત્મક અને પ્રતીકાત્મક આંદોલન તરીકે રજૂ કરવામાં આવ્યું છે, જે વ્યવસ્થાને પ્રશ્ન કરવા માટે ઇન્ટરનેટ સંસ્કૃતિનો ઉપયોગ કરે છે.
મહારાષ્ટ્રના છત્રપતિ સંભાજીનગરમાં રહેતા અભિજીત દીપકેના માતા-પિતાએ એક મરાઠી ન્યૂઝ ચેનલ સાથેની વાતચીતમાં જણાવ્યું કે તેઓ પોતાના પુત્રની સુરક્ષા અંગે ચિંતિત છે.
અભિજીત દીપકેના પિતાએ કહ્યું કે છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી તેઓ યોગ્ય રીતે ઊંઘી શક્યા નથી, કારણ કે તેમને ભય છે કે તેમના પુત્રને કાનૂની અથવા વહીવટી કાર્યવાહીનો સામનો કરવો પડી શકે છે.
તેમની માતાએ જણાવ્યું કે તેમને આ સમગ્ર પ્રવૃત્તિ વિશે પડોશીઓ પાસેથી જાણ થઈ હતી અને તેઓ ઇચ્છે છે કે તેમનો પુત્ર રાજકારણ અને વિવાદોથી દૂર રહે.
CJP સાથે જોડાયેલા સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ્સને લઈને પણ વિવાદ ચાલુ હોવાનું જણાવાયું છે. સંગઠનનો દાવો છે કે તેનું જૂનું X એકાઉન્ટ બ્લોક કરવામાં આવ્યું હતું, જેના પછી નવું એકાઉન્ટ બનાવવામાં આવ્યું.
નવા એકાઉન્ટના ઝડપથી વધતા અનુયાયીઓએ આ ડિજિટલ મૂવમેન્ટ તરફ વધુ ધ્યાન આકર્ષ્યું હોવાનું કહેવાયું છે.
તે ઉપરાંત અભિજીત દીપકેએ પોતાના ઇન્સ્ટાગ્રામ અને વ્યક્તિગત એકાઉન્ટ પર હેકિંગના પ્રયાસોના આરોપ લગાવ્યા છે. જોકે, આ દાવાઓની સ્વતંત્ર પુષ્ટિ થઈ નથી.
કોકરોચ જનતા પાર્ટીની લોકપ્રિયતા પાછળ સોશિયલ મીડિયા, મીમ્સ અને વાયરલ સામગ્રીના ઉપયોગને એક કારણ તરીકે રજૂ કરવામાં આવ્યું છે, જેના કારણે યુવા વર્ગ સરળતાથી જોડાઈ રહ્યો હોવાનું જણાવાયું છે.
દેશમાં વધતી બેરોજગારી અને સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓમાં અનિયમિતતાઓને કારણે યુવાનોમાં અસંતોષ હોવાનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે, જેને આ પ્લેટફોર્મ પ્રતીકાત્મક રીતે પ્રતિનિધિત્વ કરતું હોવાનું કહેવાયું છે.
NEET પેપર લીક જેવા મુદ્દાના સમયગાળામાં આ મૂવમેન્ટ સામે આવવાથી તેની પહોંચ વધ્યાનું પણ જણાવાયું છે.
આ ડિજિટલ મૂવમેન્ટે પોતાના અનૌપચારિક ઘોષણાપત્રમાં પ્રતીકાત્મક પ્રસ્તાવો રજૂ કર્યા હોવાનું જણાવાયું છે, જેમાં સિસ્ટમમાં જવાબદારી વધારવી અને ભ્રષ્ટાચાર રોકવા પર ભાર, મહિલાઓ માટે વધુ રાજકીય પ્રતિનિધિત્વ, દળબદલી વિરોધી કડક કાયદા, મીડિયા સ્વતંત્રતા અંગે કડક વલણ અને ચૂંટણી પ્રણાલીમાં પારદર્શિતા વધારવાની માંગનો સમાવેશ થાય છે.
જોકે, આ તમામ પ્રસ્તાવો વ્યંગાત્મક અને વિચારાત્મક સ્વરૂપમાં રજૂ કરવામાં આવ્યા હોવાનું જણાવાયું છે, સત્તાવાર રાજકીય એજન્ડા તરીકે નહીં.
હાલમાં કોકરોચ જનતા પાર્ટી કોઈ સત્તાવાર રાજકીય પક્ષ તરીકે માન્ય નથી અને તેને ચૂંટણી આયોગ તરફથી માન્યતા પ્રાપ્ત નથી. તેથી તે ચૂંટણી રાજકારણમાં ભાગ લઈ શકતી નથી.
નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, ભવિષ્યમાં તેને ઔપચારિક રાજકીય પક્ષ તરીકે સ્થાપિત કરવું હોય તો ચૂંટણી આયોગમાં નોંધણી જરૂરી બનશે.
અભિજીત દીપકે મહારાષ્ટ્રના રહેવાસી અને ડિજિટલ મીડિયા વ્યૂહરચનાકાર હોવાનું જણાવાયું છે. તેમણે પત્રકારિતાનો અભ્યાસ કર્યા બાદ રાજકીય ડિજિટલ કેમ્પેઇનિંગ ક્ષેત્રમાં કામ કર્યું હોવાનું જણાવાયું છે.
તેઓ અગાઉ એક રાજકીય પક્ષના સોશિયલ મીડિયા અભિયાન સાથે પણ જોડાયેલા રહ્યા હોવાનું અને હાલમાં વિદેશમાં અભ્યાસ કરી રહ્યા હોવાનું જણાવાયું છે. તેઓ લાંબા સમયથી સોશિયલ મીડિયા પર રાજકીય અને સામાજિક મુદ્દાઓ અંગે સક્રિય હોવાનું કહેવાય છે.
