દેશના રક્ષા પ્રૌદ્યોગિકી ક્ષેત્રમાં રોજગારના અવસર નોંધપાત્ર રીતે વધ્યા છે. છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં આ ક્ષેત્રમાં ભરતીની સંખ્યા દોગણીથી વધુ થઈ છે. CIEL HRના અભ્યાસ અનુસાર, વર્ષ 2022માં આશરે 3,500 વ્યાવસાયિકોની ભરતી થઈ હતી, જે વર્તમાન અવધિમાં વધીને લગભગ 7,000 સુધી પહોંચી છે. આ આંકડાઓ દર્શાવે છે કે રક્ષા ક્ષેત્રમાં રોજગાર અવસર લાંબા ગાળાના અને સતત વધતા સ્વરૂપના છે.
ભરતીમાં થયેલી આ વૃદ્ધિ અચાનક નથી થઈ. અભ્યાસ મુજબ, વાર્ષિક ધોરણે સતત વધારાથી સ્પષ્ટ થાય છે કે દેશમાં રક્ષા આધુનિકીકરણ અને સ્વદેશીકરણ સંબંધિત કાર્યક્રમો આગળ વધી રહ્યા છે. આ ક્ષેત્ર ટેક્નિકલ નિષ્ણાતો અને કુશળ વ્યાવસાયિકો માટે વધતી માંગ ધરાવે છે. રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે આશરે 60 ટકા કુશળ વ્યાવસાયિકોની માંગ રડાર સિસ્ટમ, RF એન્જિનિયરિંગ અને સુરક્ષિત સંચાર ટેક્નોલોજી સાથે જોડાયેલી છે.
અભ્યાસ મુજબ, રક્ષા પ્રૌદ્યોગિકી ક્ષેત્રમાં ઊંચી ટેક્નિકલ કુશળતા ધરાવતા વ્યાવસાયિકોની માંગ વધતા તેમના પગારમાં પણ વધારો થયો છે. વર્ષ 2022ની સરખામણીએ વર્તમાન સમયમાં આ વ્યાવસાયિકોની સેલરીમાં આશરે 30 ટકા વધારો થયો છે.
રક્ષા પ્રૌદ્યોગિકીમાં સૌથી વધુ રોજગાર એરોસ્પેસ અને એર સિસ્ટમ ક્ષેત્રમાં નોંધાઈ રહ્યા છે. અભ્યાસ અનુસાર, કુલ રોજગાર અવસરનો લગભગ એક તૃતીયાંશ હિસ્સો આ ક્ષેત્રમાંથી આવે છે. સ્વદેશી લડાકૂ કાર્યક્રમો, વિમાન ઉન્નયન અને એવિઓનિક્સ સિસ્ટમમાં ખાનગી ક્ષેત્રની વધતી ભાગીદારી તેના મુખ્ય કારણ તરીકે દર્શાવવામાં આવી છે.
એર સિસ્ટમ સિવાય, સાઇબર સુરક્ષા, C4ISR, ઇલેક્ટ્રોનિક વોરફેર સામગ્રી અને અંતરિક્ષ પ્રૌદ્યોગિકી ક્ષેત્રોમાં પણ કુશળ વ્યાવસાયિકોની માંગ વધી છે. અભ્યાસ મુજબ, આ ક્ષેત્રો કુલ વ્યાવસાયિક માંગનો 26 ટકા હિસ્સો ધરાવે છે.
નૌકાદળ અને સમુદ્રી પ્રણાલીઓ સંબંધિત ક્ષેત્રોમાં પણ રોજગારની માંગમાં વધારો થયો છે. રિપોર્ટ અનુસાર, નૌકાદળ અને સમુદ્રી પ્રણાલીઓ સાથે જોડાયેલા ટેક્નિકલ નિષ્ણાતોની માંગ કુલ વ્યાવસાયિક માંગનો 19 ટકા છે. આ માંગ ખાસ કરીને જહાજ નિર્માણ, સમુદ્રી દેખરેખ અને સમુદ્રી ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ટેક્નોલોજી સાથે સંબંધિત છે.
ભૂમિ આધારિત રક્ષા પ્રૌદ્યોગિકી અને માનવરહિત પ્લેટફોર્મ ક્ષેત્રોમાં પણ માંગ યથાવત છે. લૅન્ડ સિસ્ટમ સાથે જોડાયેલા ટેક્નિકલ નિષ્ણાતો કુલ માંગનો 14 ટકા હિસ્સો ધરાવે છે, જ્યારે ડ્રોન અને અન્ય માનવરહિત પ્લેટફોર્મ સંબંધિત ભૂમિકાઓમાં માંગ 10 ટકા છે.
વધતી માંગને પહોંચી વળવા માટે રક્ષા સંસ્થાઓ આંતરિક વિકાસ પર ભાર મૂકી રહી છે. અભ્યાસ મુજબ, આશરે 20 થી 25 ટકા રક્ષા સંસ્થાઓ મિશન-ક્રિટિકલ ટેક્નિકલ અને પ્રોગ્રામ લીડરશિપ પદો આંતરિક ઉત્તરાધિકાર યોજનાના માધ્યમથી ભરે છે.
CIEL HRના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર અને CEO આદિત્ય નારાયણ મિશ્રાએ જણાવ્યું હતું કે ભારતમાં રક્ષા ક્ષેત્રમાં રોજગારની પ્રકૃતિમાં રચનાત્મક બદલાવ જોવા મળી રહ્યો છે. યુદ્ધ અને રક્ષા કાર્યક્રમોમાં ટેક્નોલોજીના વધતા ઉપયોગને કારણે રડાર, RF અને સુરક્ષિત સંચાર જેવી કુશળતાઓ હવે મૂળભૂત ગણાઈ રહી છે.
એરોસ્પેસ ક્ષેત્રમાં વિમાન ઉન્નયન, વિમાન ઇલેક્ટ્રોનિક્સ સિસ્ટમ અને ખાનગી ક્ષેત્રની ભાગીદારીના કારણે રોજગારના અવસર વધી રહ્યા છે. આ ક્ષેત્ર દેશી અને વૈશ્વિક સ્તરે રોજગારનું મહત્વપૂર્ણ સ્ત્રોત બની રહ્યું છે.
