દિલ્હી યુનિવર્સિટીના નોર્થ કેમ્પસમાં યુનિવર્સિટી ગ્રાન્ટ્સ કમિશનના UGC Equity Regulations 2026 ને તરત અમલમાં મૂકવાની માંગને લઈને મંગળવારે મોટાપાયે વિદ્યાર્થી આંદોલન થયું. સૈકડો વિદ્યાર્થીઓએ રસ્તા પર ઉતરીને નિયમો પર લાગેલી અદાલતી રોકનો વિરોધ કર્યો અને ઉચ્ચ શિક્ષણમાં સમાનતા તથા સુરક્ષાના મુદ્દાઓ ઉઠાવ્યા.
આ વિરોધને ‘ઇક્વિટી માર્ચ’ નામ આપવામાં આવ્યું હતું, જેનું નેતૃત્વ ઓલ ઇન્ડિયા સ્ટૂડન્ટ્સ એસોસિયેશન (AISA) સહિતના વિવિધ વિદ્યાર્થી સંગઠનોએ કર્યું. માર્ચ દરમિયાન વિદ્યાર્થીઓએ સમાનતા, ન્યાય અને ભેદભાવ વિરોધી સંદેશો ધરાવતી તખ્તીઓ સાથે પ્રદર્શન કર્યું. વિદ્યાર્થીઓએ જણાવ્યું કે UGC Equity Regulations 2026 અમલમાં ન આવે ત્યાં સુધી આંદોલન ચાલુ રહેશે.
વિદ્યાર્થીઓના કહેવા મુજબ, યુજીસી સમાનતા નિયમો પર તાજેતરમાં લાગેલી અદાલતી રોક તેમના સંઘર્ષ માટે મોટો ઝટકો છે. તેમના અનુસાર, આ નિયમો ઉચ્ચ શિક્ષણ સંસ્થાઓમાં જાતિ આધારિત ભેદભાવ દૂર કરવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ પગલું છે. રોક બાદ વિદ્યાર્થીઓમાં અસંતોષ અને નારાજગી જોવા મળી.
પ્રદર્શનકારીઓએ જણાવ્યું કે નિયમો અમલમાં ન આવવાથી અનુસૂચિત જાતિ (SC), અનુસૂચિત જનજાતિ (ST) અને અન્ય પછાત વર્ગ (OBC)ના વિદ્યાર્થીઓ યુનિવર્સિટી કેમ્પસોમાં પોતાને અસુરક્ષિત અનુભવશે. તેમણે આક્ષેપ કર્યો કે અનેક ઉચ્ચ શિક્ષણ સંસ્થાઓમાં હજુ પણ ભેદભાવના કિસ્સા સામે આવે છે અને કડક નિયમો વગર તેને અટકાવવું મુશ્કેલ છે.
વિદ્યાર્થી સંગઠનોનું કહેવું છે કે UGC Equity Regulations 2026 માત્ર પ્રક્રિયાત્મક માર્ગદર્શિકા નથી, પરંતુ યુનિવર્સિટી પ્રશાસનમાં જવાબદારી નક્કી કરવા માટેનું માળખું છે. નિયમોમાં ફરિયાદ નિવારણ, દેખરેખ અને કાર્યવાહી માટે સ્પષ્ટ વ્યવસ્થાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.
પ્રદર્શન દરમિયાન વિદ્યાર્થીઓએ આ નિયમોને ‘રોહિત એક્ટ’ની ભાવનાનુરૂપ અમલમાં મૂકવાની માંગ પણ કરી. ‘રોહિત એક્ટ’નો સંદર્ભ પ્રસ્તાવિત રોહિત વેમુલા અધિનિયમ સાથે જોડાયેલો છે, જેનો હેતુ ઉચ્ચ શિક્ષણ સંસ્થાઓમાં જાતિ અને ઓળખ આધારિત ભેદભાવ અટકાવવાનો કેન્દ્રિય કાયદો બનાવવાનો છે.
વિદ્યાર્થીઓએ જણાવ્યું કે રોહિત વેમુલા, હૈદરાબાદ યુનિવર્સિટીના વિદ્યાર્થી, વર્ષ 2016માં કથિત જાતિ આધારિત ભેદભાવથી પીડાઈ આત્મહત્યા કરી હતી. આ ઘટનાએ દેશભરના ઉચ્ચ શિક્ષણ સંસ્થાઓમાં ભેદભાવના મુદ્દે ચર્ચા ઊભી કરી હતી. વિદ્યાર્થીઓના કહેવા મુજબ, ત્યારબાદ થયેલા આંદોલનોના પરિણામે UGC Equity Regulations 2026 બનાવવામાં આવ્યા.
ડીયૂના વિદ્યાર્થીઓએ જણાવ્યું કે આ નિયમો વર્ષો સુધી દેશભરના યુનિવર્સિટી કેમ્પસોમાં થયેલા આંદોલનો, ધરણાં અને ચર્ચાઓનું પરિણામ છે. તેમણે આક્ષેપ કર્યો કે નિયમો પર રોક લગાવીને ફરીથી અસમાન વ્યવસ્થાને યથાવત રાખવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે.
ઇક્વિટી માર્ચ બાદ યોજાયેલી સભામાં વિવિધ વિદ્યાર્થી નેતાઓએ સંબોધન કર્યું. જે.એન.યુ. વિદ્યાર્થી સંઘ (JNUSU)ના પૂર્વ અધ્યક્ષ નિતીશએ જણાવ્યું કે વર્ષો સુધીના સંઘર્ષ બાદ યુજીસીને જવાબદારી નક્કી કરતા નિયમો બનાવવા માટે મજબૂર કરવામાં આવ્યું હતું અને હાલની રોક સંસ્થાઓમાં ચાલતા જાતિવાદી પ્રશ્નોને દર્શાવે છે.
