ગૌતમ અદાણીનો પ્રથમ વખત વર્ષ 2008માં ફોર્બ્સની વૈશ્વિક અબજોપતિઓની યાદીમાં સમાવેશ થયો હતો. તે સમયે તેમની કુલ સંપત્તિ 9.3 અબજ અમેરિકન ડોલર હતી. બીજી તરફ, મુકેશ અંબાણી 43 અબજ અમેરિકન ડોલરની સંપત્તિ સાથે વિશ્વના પાંચમા સૌથી ધનિક વ્યક્તિ હતા. તે સમયે બંને ઉદ્યોગપતિઓની સંપત્તિ વચ્ચે આશરે 33.7 અબજ અમેરિકન ડોલરનો તફાવત હતો.
વર્ષ 2008માં પ્રથમ વખત વૈશ્વિક અબજોપતિઓની યાદીમાં અદાણી
અમેરિકન બિઝનેસ મેગેઝિન ફોર્બ્સ દ્વારા વર્ષ 2008માં જાહેર કરવામાં આવેલી વિશ્વના અબજોપતિઓની યાદીમાં ગૌતમ અદાણીનો પ્રથમ વખત સમાવેશ થયો હતો. તે સમયે તેમની કુલ સંપત્તિ આશરે 9.3 અબજ અમેરિકન ડોલર આંકવામાં આવી હતી.
અદાણીની વ્યાવસાયિક સફરમાં આ એક મહત્ત્વપૂર્ણ પડાવ હતો. તેમણે નાના પાયે ટ્રેડિંગના વ્યવસાયથી પોતાની કારકિર્દીની શરૂઆત કરી હતી. ત્યારબાદ બંદરો અને અન્ય માળખાગત સુવિધાઓના પ્રોજેક્ટ્સમાં રોકાણ કરીને વ્યવસાયનો વિસ્તાર કર્યો હતો.
જોકે, વર્ષ 2008 પહેલાં પણ અદાણીએ ભારતના ધનિક ઉદ્યોગપતિઓમાં પોતાનું સ્થાન બનાવી લીધું હતું. નવેમ્બર 2007માં ફોર્બ્સે ભારતના 40 સૌથી ધનિક લોકોની યાદી જાહેર કરી હતી. આ યાદીમાં ગૌતમ અદાણી 6.7 અબજ અમેરિકન ડોલરની સંપત્તિ સાથે 13મા સ્થાને હતા.
આ દર્શાવે છે કે વૈશ્વિક અબજોપતિઓની યાદીમાં સ્થાન મેળવતાં પહેલાં જ તેમણે ભારતીય ઉદ્યોગજગતમાં નોંધપાત્ર ઓળખ સ્થાપિત કરી હતી.
મુકેશ અંબાણીની સંપત્તિ ગૌતમ અદાણી કરતાં કેટલી વધારે હતી?
જે વર્ષે ગૌતમ અદાણી પ્રથમ વખત ફોર્બ્સની વૈશ્વિક અબજોપતિઓની યાદીમાં સામેલ થયા હતા, તે જ વર્ષે મુકેશ અંબાણી વિશ્વના પાંચમા સૌથી ધનિક વ્યક્તિ હતા.
ફોર્બ્સના વર્ષ 2008ના અહેવાલ અનુસાર, મુકેશ અંબાણીની કુલ સંપત્તિ 43 અબજ અમેરિકન ડોલર હતી, જ્યારે ગૌતમ અદાણીની સંપત્તિ 9.3 અબજ અમેરિકન ડોલર હતી. આ રીતે બંનેની સંપત્તિ વચ્ચે આશરે 33.7 અબજ અમેરિકન ડોલરનો તફાવત હતો.
તે સમયે મુકેશ અંબાણી રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝના વડા હતા. પેટ્રોકેમિકલ્સ અને અન્ય મોટા વ્યવસાયોમાં રિલાયન્સની નોંધપાત્ર હાજરી હતી. કંપનીના બજારમૂલ્યમાં થયેલા વધારાની અસર અંબાણીની કુલ સંપત્તિમાં પણ જોવા મળી રહી હતી.
વર્ષ 2008ની વૈશ્વિક અબજોપતિઓની યાદીમાં સ્ટીલ ઉદ્યોગપતિ લક્ષ્મી મિત્તલ 45 અબજ અમેરિકન ડોલરની સંપત્તિ સાથે ચોથા સ્થાને હતા. મુકેશ અંબાણી પાંચમા સ્થાને હતા, જ્યારે અનિલ અંબાણી 42 અબજ અમેરિકન ડોલરની સંપત્તિ સાથે છઠ્ઠા સ્થાને હતા.
વર્ષ 2007માં પણ અંબાણી ધનિકોની યાદીમાં આગળ હતા
એક વર્ષ અગાઉની સ્થિતિ પર નજર કરીએ તો નવેમ્બર 2007માં મુકેશ અંબાણીની સંપત્તિ આશરે 49 અબજ અમેરિકન ડોલર હતી. ફોર્બ્સની ભારતના 40 સૌથી ધનિક લોકોની યાદીમાં તેમને બીજું સ્થાન મળ્યું હતું.
આ યાદીમાં સ્ટીલ ઉદ્યોગપતિ લક્ષ્મી મિત્તલ 51 અબજ અમેરિકન ડોલરની સંપત્તિ સાથે પ્રથમ સ્થાને હતા. ગૌતમ અદાણી આ યાદીમાં 13મા સ્થાને હતા.
અહીં નોંધવું જરૂરી છે કે ફોર્બ્સની ભારતીય ધનિકોની યાદી અને વૈશ્વિક અબજોપતિઓની યાદીનો વ્યાપ તેમજ સંપત્તિના મૂલ્યાંકનનો સમય અલગ હતો. તેથી વર્ષ 2007 અને 2008ના આંકડાઓને એક જ તારીખની સંપત્તિ તરીકે ગણવા જોઈએ નહીં.
ગૌતમ અદાણીની વ્યાવસાયિક સફરની શરૂઆત કેવી રીતે થઈ?
ગૌતમ અદાણીએ વર્ષ 1988માં અદાણી એક્સપોર્ટ્સ નામથી કોમોડિટી ટ્રેડિંગનો વ્યવસાય શરૂ કર્યો હતો. આ જ કંપની આગળ જતાં અદાણી એન્ટરપ્રાઇઝિસ તરીકે ઓળખાઈ.
શરૂઆતનાં વર્ષોમાં તેમનો વ્યવસાય મુખ્યત્વે ચીજવસ્તુઓની આયાત અને નિકાસ પર કેન્દ્રિત હતો. ત્યારબાદ તેમણે બંદરો અને માળખાગત સુવિધાઓના ક્ષેત્રમાં પ્રવેશ કર્યો. ગુજરાતના મુન્દ્રા બંદરનો વિકાસ તેમના વ્યવસાયિક વિસ્તરણનો મહત્ત્વપૂર્ણ હિસ્સો બન્યો.
સમય જતાં અદાણી ગ્રૂપે વીજળી, ઊર્જા, લોજિસ્ટિક્સ અને અન્ય ક્ષેત્રોમાં પણ પોતાની હાજરી વિસ્તારી. આ વ્યવસાયોના વિસ્તરણથી ગ્રૂપને ભારતના અગ્રણી વ્યાવસાયિક જૂથોમાં સ્થાન મેળવવામાં મદદ મળી.
વર્ષ 2008ના સંપત્તિના આંકડા શા માટે મહત્ત્વપૂર્ણ છે?
વર્ષ 2008ની અબજોપતિઓની યાદી તે સમયગાળામાં બંને ઉદ્યોગપતિઓની વ્યાવસાયિક સફર વચ્ચેનો તફાવત દર્શાવે છે. મુકેશ અંબાણી તે સમયે વિશ્વના સૌથી ધનિક પાંચ વ્યક્તિઓમાં સ્થાન મેળવી ચૂક્યા હતા, જ્યારે ગૌતમ અદાણી વૈશ્વિક અબજોપતિઓની યાદીમાં પ્રથમ વખત પ્રવેશી રહ્યા હતા.
જોકે, કોઈપણ ઉદ્યોગપતિની કુલ સંપત્તિ હંમેશાં એકસરખી રહેતી નથી. શેરબજારમાં થતી વધઘટ, કંપનીઓના મૂલ્યાંકન અને વ્યવસાયમાં માલિકીના હિસ્સામાં થતા ફેરફારોને કારણે સંપત્તિના મૂલ્યમાં પણ ફેરફાર થતો રહે છે.
આથી, ઐતિહાસિક સંપત્તિ અને રેન્કિંગને સમજતી વખતે સંબંધિત વર્ષ તથા યાદીના વ્યાપને ધ્યાનમાં રાખવો જરૂરી છે. ગૌતમ અદાણી અને મુકેશ અંબાણીની સંપત્તિ સંબંધિત ઐતિહાસિક વિગતો માટે ફોર્બ્સના સત્તાવાર અહેવાલો અને તાજેતરની અબજોપતિઓની યાદી જોઈ શકાય છે.
