ઓડિશાના તટીય શહેર પુરીમાં ગુરુવારથી શરૂ થનારી વિશ્વવિખ્યાત ભગવાન જગન્નાથ રથયાત્રા 2026 માટેની તમામ તૈયારીઓ પૂર્ણ થઈ ગઈ છે. ભગવાન જગન્નાથ, તેમના મોટા ભાઈ ભગવાન બલભદ્ર અને બહેન દેવી સુભદ્રાના ભવ્ય રથો કડક સુરક્ષા વ્યવસ્થા વચ્ચે ગ્રાન્ડ રોડ પર યાત્રા માટે સંપૂર્ણ રીતે તૈયાર છે.
પુરીમાં યોજાતી જગન્નાથ રથયાત્રા ભારતના સૌથી મોટા અને ઐતિહાસિક ધાર્મિક આયોજનોમાંની એક માનવામાં આવે છે. દર વર્ષે દેશ તેમજ વિશ્વના વિવિધ દેશોમાંથી લાખો શ્રદ્ધાળુઓ આ પ્રસંગે હાજરી આપે છે. ભગવાન જગન્નાથ, ભગવાન બલભદ્ર અને દેવી સુભદ્રા ભવ્ય રથોમાં બિરાજમાન થઈ શ્રીમંદિરથી ગુન્ડિચા મંદિર સુધીની યાત્રા કરશે અને ભક્તોને દર્શન આપશે.
રથયાત્રાને માત્ર ધાર્મિક ઉત્સવ તરીકે નહીં પરંતુ ભારતીય સંસ્કૃતિ, આસ્થા અને પરંપરાના વૈશ્વિક પ્રતિક તરીકે પણ જોવામાં આવે છે. આ વર્ષે પણ મોટી સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓના આગમનની સંભાવનાને ધ્યાનમાં રાખીને પ્રશાસને વ્યાપક સુરક્ષા અને વ્યવસ્થાપનની તૈયારીઓ કરી છે.
શ્રી જગન્નાથ મંદિર પ્રશાસન (SJTA) અનુસાર ભગવાન જગન્નાથ, ભગવાન બલભદ્ર અને દેવી સુભદ્રા માટે તૈયાર કરાયેલા ત્રણેય પરંપરાગત રથો સંપૂર્ણ રીતે સજાવી તૈયાર કરવામાં આવ્યા છે. ભગવાન બલભદ્રનો તાલધ્વજ રથ, દેવી સુભદ્રાનો દર્પદલન રથ અને ભગવાન જગન્નાથનો નંદીઘોષ રથ સિંહદ્વાર સામે ગ્રાન્ડ રોડ પર સ્થાપિત કરવામાં આવ્યા છે.
પરંપરાગત ધાર્મિક વિધિઓ અંતર્ગત દેવતાઓ પાસેથી આજ્ઞામાળા પ્રાપ્ત થયા બાદ રથોને મંદિર પરિસરમાંથી બહાર લાવવામાં આવ્યા હતા. હવે શ્રદ્ધાળુઓ રથોના દર્શન કરવાની સાથે ઐતિહાસિક રથ ખેંચવાની પરંપરામાં પણ ભાગ લઈ શકશે.
પુરી રથયાત્રાને વિશ્વના સૌથી મોટા જાહેર ધાર્મિક આયોજનોમાં સ્થાન આપવામાં આવે છે. આ વર્ષે પણ લાખો શ્રદ્ધાળુઓના પુરી પહોંચવાની સંભાવના વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. ભારતના વિવિધ રાજ્યો ઉપરાંત અમેરિકા, બ્રિટન, કેનેડા, ઑસ્ટ્રેલિયા, નેપાળ, મોરિશિયસ અને અન્ય દેશોમાંથી પણ ભક્તો આ ધાર્મિક આયોજનમાં ભાગ લેવા માટે પહોંચ્યા છે.
રથયાત્રા દરમિયાન શ્રદ્ધાળુઓ ભગવાન જગન્નાથ, ભગવાન બલભદ્ર અને દેવી સુભદ્રાના રથોને દોરડાઓ વડે ખેંચે છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર આ સેવામાં ભાગ લેવાથી વિશેષ પુણ્ય પ્રાપ્ત થાય છે.
વિશાળ જનસમૂહને ધ્યાનમાં રાખીને ઓડિશા સરકાર અને સુરક્ષા એજન્સીઓએ બહુસ્તરીય સુરક્ષા વ્યવસ્થા અમલમાં મૂકી છે. અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર કેન્દ્રીય સશસ્ત્ર દળોની 15 કંપનીઓના અંદાજે 1,500 જવાનો તૈનાત કરવામાં આવ્યા છે. ઉપરાંત ઓડિશા પોલીસના આશરે 13,000 કર્મચારીઓ સમગ્ર આયોજન દરમિયાન સુરક્ષા વ્યવસ્થા સંભાળશે.
રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા ગાર્ડ (NSG), રેપિડ એક્શન ફોર્સ (RAF), કેન્દ્રીય રિઝર્વ પોલીસ દળ (CRPF) અને બોર્ડર સિક્યુરિટી ફોર્સ (BSF)ના જવાનો પણ સુરક્ષા વ્યવસ્થામાં સામેલ છે. ભીડ નિયંત્રણ, ટ્રાફિક વ્યવસ્થાપન અને આપાતકાલીન સેવાઓ માટે અલગ-અલગ ટીમો બનાવવામાં આવી છે જેથી શ્રદ્ધાળુઓને કોઈપણ પ્રકારની અસુવિધાનો સામનો ન કરવો પડે.
આ વર્ષે સુરક્ષા વ્યવસ્થાને વધુ મજબૂત બનાવવા માટે આધુનિક ટેક્નોલોજીનો પણ ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. ઓડિશા પોલીસના જણાવ્યા અનુસાર સમગ્ર આયોજન પર ડ્રોન અને એન્ટી-ડ્રોન સિસ્ટમ દ્વારા નજર રાખવામાં આવશે. ઉપરાંત સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં સીસીટીવી કેમેરા સ્થાપિત કરવામાં આવ્યા છે અને નિયંત્રણ કક્ષમાંથી સમગ્ર આયોજન પર સતત દેખરેખ રાખવામાં આવશે.
દરિયાકાંઠાની સુરક્ષાને ધ્યાનમાં રાખીને ભારતીય નૌસેના, ભારતીય તટરક્ષક દળ અને ઓડિશા મરીન પોલીસ દ્વારા સંયુક્ત પેટ્રોલિંગ પણ શરૂ કરવામાં આવ્યું છે. સમુદ્ર કિનારે અંદાજે 500 લાઇફગાર્ડ તૈનાત કરવામાં આવ્યા છે જેથી કોઈપણ આપાત પરિસ્થિતિમાં તાત્કાલિક સહાય ઉપલબ્ધ કરાવી શકાય.
